Η διατροφή του Πυθαγόρα για σωματική και πνευματική υγεία

Ο Πυθαγόρας ήταν ένας από τους προσωκρατικούς φιλοσόφους που επηρέασε με τη φιλοσοφική σκέψη και τον τρόπο ζωής του μια ομάδα φιλοσόφων που ονομάστηκαν Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι. Οι Πυθαγόρειοι του 5ου αιώνα π.Χ. συγκαταλέγονται στους πιο σημαντικούς επιστήμονες του καιρού τους, αποδέχονταν ένα ξεχωριστό σώμα δοξασιών και είχαν επιλέξει να ακολουθούν έναν τρόπο ζωής σύμφωνο με τις υπαγορεύσεις των δοξασιών αυτών.

Ο Πυθαγόρας γεννήθηκε στη Σάμο το 580 π.Χ., την οποία όμως εγκατέλειψε γύρω στο 530 π.Χ., για να μεταναστεύσει στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Έτσι, πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του σε δύο κοινότητες, στον Κρότωνα και στο Μεταπόντιον. Στην Κάτω Ιταλία, ο Πυθαγόρας συγκρότησε μία ομάδα οπαδών του και απέκτησε επιρροή ώστε τελικά έπεισε τους Κροτωνιάτες να υιοθετήσουν ένα πολιτικό και κοινωνικό σύστημα που χαρακτηριζόταν από αριστοκρατικά και συντηρητικά ιδεώδη όπως και από έναν αυστηρό βίο.

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι δεν αποτελούσαν απλώς μια επιστημονική και φιλοσοφική σχολή αλλά και μια θρησκευτικοπολιτική αίρεση ή σχολή που ιδρύθηκε από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας, η οποία περιβαλλόταν με αρκετό μυστήριο. Τα κείμενα που διαθέτουμε σχετικά είναι συνήθως ελλιπή, γι’ αυτό και δύσκολα διακρίνει κανείς το μύθο από την ιστορία. Το βέβαιο είναι πως γύρω στο 450 π.Χ. ο Πυθαγόρας έχει πια πεθάνει, οι οπαδοί του διαλύθηκαν και διασκορπίστηκαν από μια επαναστατική εξέγερση εναντίον τους.

Οι πιο εκτενείς μαρτυρίες που διαθέτουμε για τους κανόνες ζωής που προέβλεπε ο πυθαγορισμός είναι τα αποσπάσματα των συγγραμμάτων του Αριστοτέλη για τον Πυθαγόρα.



Οι διατροφικές απαγορεύσεις των Πυθαγορείων

Αναφορικά με τη διατροφή, είχε υιοθετηθεί μια σειρά από διατροφικές απαγορεύσεις, όπως οι περίφημες εντολές για αποχή από τα κουκιά, που τα ονόμαζαν «κύαμων», επειδή προκαλούν τυμπανισμό, υπερβολικό χορτασμό και πόνο. Πρόκειται για την περίφημη απαγόρευση «ἀπέχεσθε κυάμων» ή «μη βαδίζετε σε χωράφι με ανθισμένα κουκιά».

Οι Πυθαγόρειοι επειδή πίστευαν στη μετεμψύχωση και είχαν την πεποίθηση πως η ζωική τροφή καθιστά νωθρό το νου, απαιτεί πολύ πέψη και είναι παχυντική, απέφευγαν να τρώνε ζώα, εκτός των ιερών σφαγίων και ορισμένα ψάρια, όπως τα μελανούρια και τα λιθρίνια. Οι Πυθαγόρειοι δεν απέκλειαν από τις διατροφικές τους συνήθειες το κρέας των ιερών σφαγίων, ίσως επειδή η θυσία των ζώων αποτελούσε τελετουργική πρακτική της θρησκείας των ελληνικών πόλεων και γι’ αυτό ο Πυθαγόρας απέφυγε τη συγκεκριμένη απαγόρευση. Ο Πλούταρχος συγκεκριμένα αναφέρει πως ο Αριστοτέλης υποστήριζε ότι οι Πυθαγόρειοι δεν έτρωγαν τη μήτρα και την καρδιά των ζώων, ούτε κάποια είδη ψαριών αλλά έτρωγαν όλα τα υπόλοιπα.

Μάλιστα, επειδή τηρούσαν τόσο αυστηρά τους κανόνες σχετικά με τον εξαγνισμό και την εξορία των υπαίτιων για φόνο, όχι μόνο απέφευγαν να τρώνε οποιοδήποτε ζώο, αλλά δεν πλησίαζαν ποτέ ούτε τους μάγειρες ούτε τους κυνηγούς.

Η διατροφή των Πυθαγορείων

Σε ό,τι αφορά τη διατροφή τους, το μεσημεριανό τους φαγητό ήταν κηρήθρα ή μέλι και το δείπνο ψωμί από κεχρί ή γαλέτα και λαχανικά, βραστά ή ωμά, και σπανίως κρέας από ζώα που προορίζονται για θυσίες —και από αυτά πάλι, όπως έχει ήδη αναφερθεί, όχι όλα τα μέρη.

Κάθε φορά που ο Πυθαγόρας επρόκειτο να διεισδύσει στα υπόγεια άδυτα των θεών και να παραμείνει εκεί για κάποιο χρονικό διάστημα, χρησιμοποιούσε, τις περισσότερες φορές, τροφές που κόβουν την πείνα και τη δίψα, τα «άλιμα» και τα «άδιψα».

Κατά της πείνας, παρασκεύαζε μία τροφή από σπόρο παπαρούνας, σουσάμι, φλούδα σκίλλας (σχίνου), πλυμένη σχολαστικά, μέχρι που να καθαριστεί από το υγρό που έχει πάνω της, κοτσάνια (ή ανθούς) ασφόδελων, φύλλα μολόχας, χοντραλεσμένο αλεύρι (πλιγούρι), κριθάρι και ρεβίθια, όλα σε ίσες ποσότητες, κοπανισμένα, που τα ανακάτευε με μέλι Υμηττού.

Κατά της δίψας, έφτιαχνε ένα μείγμα από σπόρο νεροκολοκύθας (ή αγγουρόσπορο), μαλακή σταφίδα που της αφαιρούσε τα κουκούτσια, ανθό κορίανδρου, σπόρο μολόχας –όπως και για την τροφή κατά της πείνας– και αντράκλας, τριμμένο τυρί, πολύ λεπτό αλεύρι, κρέμα γάλακτος, και τα αναμείγνυε όλα με μέλι νησιώτικο. Αυτή τη συνταγή, έλεγε, την είχε μάθει ο Ηρακλής από τη Δήμητρα, τότε που τον έστειλε στην άνυδρη Λιβύη.

Μ’ αυτήν τη διατροφή ο Πυθαγόρας κατόρθωνε να διατηρεί το σώμα του πάντα στην ίδια κατάσταση, χωρίς να είναι άλλες φορές υγιής και άλλοτε άρρωστος, χωρίς να παχαίνει και ούτε να αδυνατίζει. Οι θυσίες που πρόσφερε στους θεούς ήταν πάντα καλοδεχούμενες, γιατί ήξερε να τους εξευμενίζει με σταρένιο αλεύρι, πίτες, λιβάνι και μυρωμένο γλυκό κρασί. Και όσο για έμψυχα ζώα, ελάχιστα, αν εξαιρέσουμε τις κότες και τα τρυφερά γουρουνόπουλα που θυσίαζε καμιά φορά.

Κάποτε θυσίασε κι ένα βόδι, φτιαγμένο όμως από ζυμάρι, όπως μας πληροφορούν οι ιστορικοί. Ήταν τότε που ανακάλυψε ότι το τετράγωνο της υποτείνουσας ορθογωνίου τριγώνου ισούται με το άθροισμα των τετραγώνων των δύο καθέτων πλευρών που την περιέχουν. (ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ, Πυθαγόρου βίος).

Πηγές:
«Η φιλοσοφία των Πυθαγορείων ως τρόπος βίου και η συμβολή τους στην Επιστήμη»

Πυθαγόρου Βίος

ΟΙ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ
Φωτογραφία