Το Βουλγαρικό Γυμνάσιο Αρρένων Θεσσαλονίκης «Αγ. Κύριλλος και Μεθόδιος»



Μετά τη συνθήκη του Βερολίνου και την ακύρωση της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου, ματαιώθηκαν τα σχέδια για τη δημιουργία της Μεγάλης Βουλγαρίας στα Βαλκάνια. Τότε, τα εθνικιστικά σχέδια των Βουλγάρων για τη Μακεδονία στράφηκαν προς άλλες κατευθύνσεις, όπως στο χώρο της παιδείας. Το 1880 ιδρύθηκε, λοιπόν, στη Θεσσαλονίκη το Βουλγαρικό Γυμνάσιο Αρρένων της Θεσσαλονίκης «Αγ. Κύριλλος και Μεθόδιος», το οποίο λειτούργησε έως το 1913, μέχρι δηλαδή την ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στο Ελληνικό Κράτος.

Η ίδρυση αυτού του σχολείου αποτελούσε μέρος των σχεδίων της Εξαρχίας με κύριο στόχο να ενισχυθεί η βουλγαρική εθνική ιδέα στους σλαβόφωνους πληθυσμούς της Μακεδονίας.

Υπήρχαν τόσοι Βούλγαροι στη Θεσσαλονίκη για τη λειτουργία σχολείου;

Σύμφωνα με τις σημειώσεις του Ανδρέα Καρκαβίτσα που ταξίδεψε στη Θεσσαλονίκη εκείνη την εποχή, μάλλον στην πόλη ζούσαν ελάχιστες βουλγαρικές οικογένειες.

«Βούλγαροι, λέγει, δεν κατοικούν στη Θεσσαλονίκη παρά δέκα δώδεκα οικογένειες πεντάφτωχες. Εσύναξαν όμως από τα περίχωρα όλα τα φτωχόπαιδα, όλα τα μικρά δουλικά, τα έντυσαν καλά και τα έβαλαν σ ’ ένα καλοχτισμένο χτίριο να τα μάθουν γράμματα κατά το φαινόμενο, κατά βάθος όμως ν’ αποχτήσουν δικαιώματα και σ’ αυτήν την πόλη. Βέβαια, πολλοί Ρωμιοί αν τα μάθαιναν αυτά θα έλεγαν μακαριότατα: οχ αδελφέ μου, με πενήντα εκατό παλιόπαιδα θ’ αποχτήσουν δικαιώματα στη Θεσσαλονίκη! …Οι Ρωμιοί νομίζουν πως και άλλος κόσμος μόνον για το σήμερα σκέπτεται …»

Το μικρό νεοσύστατο κράτος της Βουλγαρίας από την αρχή της σύστασής του διεκδικούσε φανερά τα μακεδονικά και θρακικά βιλαέτια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με επιχείρημα την ύπαρξη «αλύτρωτων» βουλγαρικών πληθυσμών στις περιοχές αυτές. Η «βουλγαρικότητα» όμως της εθνικής ταυτότητας των «αλύτρωτων αδελφών» μπορούσε να στηριχτεί μόνο στο γεγονός ότι οι περισσότεροι σλαβόφωνοι αυτών των περιοχών μιλούσαν σλαβικά ιδιώματα κοντινά στη βουλγαρική γλώσσα.

Έτσι, λοιπόν, για να δημιουργηθεί βουλγαρική εθνική συνείδηση στους σλαβόφωνους της Μακεδονίας, γύρω στα 1880 ενεργοποιήθηκε ένας από τους πιο αρμόδιους μηχανισμούς για τη διαμόρφωση της βουλγαρικής συνείδησης με κύριο μοχλό λειτουργίας το Εξαρχικό Γυμνάσιο Αρρένων «Αγ. Κύριλλος και Μεθόδιος». Το Γυμνάσιο αυτό ήταν το πρώτο βουλγαρικό ίδρυμα μέσης εκπαίδευσης στη Μακεδονία.



Ο πληθυσμός της Θεσσαλονίκης την εποχή λειτουργίας του σχολείου

Το 1880 στην πολυεθνική πόλη της Θεσσαλονίκης ήταν ελάχιστη αριθμητικά η παρουσία των Βουλγάρων, όπως ακριβώς το επισήμανε και ο Καρκαβίτσας. Το εκπαιδευτικό έργο της βουλγαρικής κοινότητας ήταν ασήμαντο, όπως ασήμαντη ήταν και η οργάνωση της κοινότητας. Σύμφωνα με βουλγαρικές πηγές, το εκπαιδευτικό έργο της πόλης άρχισε αργά, γύρω στα 1865-1867, όταν τότε έγινε απόπειρα για την οργάνωση βουλγαρικής κοινότητας και ίδρυσης ενός βουλγαρικού σχολείου με μία δασκάλα.

Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στον τομέα της εκπαίδευσης και των πολιτιστικών πραγμάτων, το ελληνικό στοιχείο της πόλης, με τα σχολεία και τους πολιτιστικούς του συλλόγους, υπερείχε κατά πολύ από όλες τις άλλες εθνικές ομάδες. Αναμφίβολα, η κουλτούρα της πόλης ήταν ελληνική, όπως παραδέχτηκε ο Βούλγαρος Ισίρκοφ, που έζησε στις αρχές του 20ού αιώνα στη Θεσσαλονίκη. Ο ίδιος σημείωνε ακόμη ότι στις αγορές της -στα παζάρια- ακουγόταν η βουλγαρική γλώσσα, επειδή στην ευρύτερη περιφέρεια της πόλης υπήρχαν πολλοί Βούλγαροι, εννοώντας προφανώς τους σλαβόφωνους πληθυσμούς.

Φυσικά, ο μικρός βουλγαρικός πληθυσμός της πόλης δεν ήταν ικανός να στηρίξει από μόνος του τη λειτουργία αυτού του Γυμνασίου. Για ενίσχυση, λοιπόν, του αριθμού των «Βουλγαροπαίδων» της Θεσσαλονίκης, άνθρωποι της Εξαρχίας ταξίδεψαν σε διάφορες περιοχές της Μακεδονίας για να συγκεντρώσουν σλαβόφωνους μαθητές, οι περισσότεροι από τους οποίους θα φοιτούσαν με υποτροφία και θα διέμεναν στο οικοτροφείο.

Έτσι, το σχολικό έτος 1881-1882 το Γυμνάσιο Αρρένων μπόρεσε να λειτουργήσει με τέσσερις τάξεις σύμφωνα με τη μαρτυρία του Σαπκάρεφ, με τρεις τάξεις, αν δεχθούμε τα λεγόμενο του Καντιλάροφ. Αυτό όμως που έχει σημασία είναι ότι τα επόμενα χρόνια εξελίχθηκε σε ένα πλήρες Γυμνάσιο Αρρένων με οικοτροφείο. Κύρια προϋπόθεση για τη λειτουργία του Γυμνασίου ήταν ασφαλώς το οικοτροφείο, τα έξοδα του οποίου αναλάμβανε κυρίως η βουλγαρική κοινότητα της πόλης. Στο οικοτροφείο διέμενε μεγάλος αριθμός μαθητών, αφού τα περισσότερα «Βουλγαρόπαιδα» προέρχονταν από την επαρχία και προέρχονταν απλώς από οικογένειες που έτυχε να μιλούν σλαβικό ιδίωμα.

Το τέλος του Γυμνασίου

Τον Ιούνιο του 1913, εξαιτίας της έναρξης του Β’ Βαλκανικού Πολέμου των Ελλήνων και των Σέρβων εναντίον των Βουλγάρων, έκλεισαν τα βουλγαρικά σχολεία της Θεσσαλονίκης. Τότε, η έδρα του Βουλγαρικού Γυμνασίου Αρρένων μεταφέρθηκε για λίγο στη Στρώμνιτσα, όπου κατά την περίοδο 1915-1916 το σχολείο δεν λειτούργησε, επειδή η πόλη βρισκόταν πολύ κοντά στο μακεδονικό μέτωπο των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Έπειτα, αφού μεταφέρθηκε για λίγο στο Στιπ, επέστρεψε πάλι στη Στρώμνιτσα, αλλά, όταν η πόλη παραδόθηκε στις σερβικές αρχές, μετακόμισε προσωρινά στο Πετρίτσι και από εκεί κατέληξε τελικά στην πόλη Ανω Τζουμαγιά (Goma Djumaja) της επονομαζόμενης «Μακεδονίας» του Πιρίν.

Πηγή: ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ: ΜΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΤΟΥ ΕΞΑΡΧΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΡΡΕΝΩΝ «ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΙΟΣ» ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (1880-1913)
Φωτογραφία 



Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο