Τα Τζαμιά που υπήρχαν στα Ιωάννινα την Τουρκοκρατία

Οι τωρινοί κάτοικοι της πόλης των Ιωαννίνων αλλά και οι επισκέπτες αντικρίζουν σήμερα επάνω στο βράχο Β.Α. του Κάστρου το επιβλητικό τζαμί του Ασλάν Πασά, το οποίο λειτουργεί ως Δημοτικό Μουσείο. Το τζαμί αυτό χτίστηκε από τον Ασλάν Πασά μετά το κίνημα του Διονυσίου Σκυλοσόφου (1611), του Μητροπολίτου Τρίκκης, και θεμελιώθηκε στη θέση του ναού του Αγίου Νικολάου του Προδρόμου.

Κανλί Τσιεσμέ Τζιαμί

Ένα ακόμη τζαμί που διασώζεται σήμερα στα Ιωάννινα από την εποχή της πολύχρονης οθωμανικής κατάκτησης είναι το τζαμί της Καλούτσιανης, το οποίο παλαιότερα λειτουργούσε ως μανάβικο, ενώ εδώ και κάποια χρόνια γίνονται προσπάθειες αναστήλωσης.

Το τζαμί αυτό ονομαζόταν και ως τζαμί του Καλού Πασά. Ως ιδρυτής του τζαμιού φέρεται ο Χατζή Μεχμέτ Πασιάς, γιος του Αλσάν Πασά. Ωστόσο, πιο πιθανή φαίνεται η ονομασία Κανλί Τσιεσμέ, που σημαίνει βρύση αίματος, καθώς θυμίζει τις σφαγές των Χριστιανών μετά το κίνημα του Διονυσίου Σκυλοσόφου και τη σφαγή των 200 ανθρώπων, που είχαν κρυφτεί στα καλάμια της λίμνης, πίσω από την Αγία Μαρίνα.



Φατίχ ή Φατιγιέ Τζιαμί

Ένα ακόμη τζαμί των Ιωαννίνων που άντεξε στη φθορά του χρόνου είναι το Φατιγιέ Τζιαμί μέσα στο Κάστρο, πλησίον του τάφου του Αλή Πασά, όπου ενταφιάστηκε το ακέφαλο σώμα του Αλή, και του τάφου της συζύγου του Ουμ. Γκιουλσούμ Χανούμ, κόρης του Καπλάν Πασιά του Δελβίνου. Μάλιστα υπάρχει και η επιγραφή: «Ας έχει ζωή η υψηλή οικογένειά της, διότι ελύπησε τον αρχηγόν Αλή Πασιάν».

Εκτός όμως από αυτά τα τρία τζαμιά, στα Ιωάννινα υπήρχαν σε παλαιότερες εποχές και πολλά ακόμη τζαμιά, που είτε δεν άντεξαν στη φθορά του χρόνου είτε απλά άλλαξε η χρήση των κτηρίων μετά την απελευθέρωση της πόλης. Σε δύο τεύχη της «Ηπειρωτικής Εταιρείας» που κυκλοφόρησαν το έτος 1987, γίνεται εκτενές αφιέρωμα στα τζαμιά και στους τεκέδες των Ιωαννίνων, και από εκεί αντλείται η πληροφορία πως στα Ιωάννινα υπήρχαν συνολικά 17 Τζαμιά.

Το Εμιρλέρ Τζιαμί στην πλατεία Πάργης

Στην σημερινή πλατεία Πάργης, που στην Τουρκοκρατία η περιοχή ονομαζόταν Μιρ το Σιάδ, υπήρχε νεκροταφείο και τζαμί, πολύ κοντά στο μετέπειτα ναό του Αγίου Γεωργίου. Το Εμιρλέρ Τζαμί ήταν το τζαμί των Εμίρηδων και ο Σιέης του Κάστρου, ξεκινώντας από το Ασλάν Τζαμί τελείωνε εκεί τα «Μεβλιούτια», τις γενέθλιες ακολουθίες-υμνολογίες του Προφήτη Μωάμεθ.

Το Ζεβαντιέ ή Σαβαντιέ Τζιαμί

Τζαμί υπήρχε και στην οδό Κομνηνών, στη συνοικία που παλιά ονομαζόταν Σαβαντιέ, το οποίο χτίστηκε μετά την κατάληψη της πόλης από τους Οθωμανούς στη θέση του ναού του Αγίου Σάββα. Ακριβώς απέναντι από το τζαμί αυτό υπήρχε νεκροταφείο, εκεί που σήμερα βρίσκεται το Γηροκομείο και ο ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης.

Το Ιμπροχώρ Τζιαμί

Το τζαμί αυτό βρισκόταν στην παλιά πλατεία Σκουμπουρδή, σημερινή Νότη Μπότσαρη, απέναντι από το ξενοδοχείο Εγνατία. Το τζαμί μάλιστα διέθετε και πηγάδι για να δροσίζονται οι διαβάτες και φαίνεται πως το πηγάδι είχε διασωθεί μέχρι τα νεώτερα χρόνια.

Το Κούμπλου Τζιαμί

Βρισκόταν στην οδό Αβέρωφ, στις «Καμάρες», όπου αργότερα χτίστηκε το Τοσίτσειο Μέγαρο.



Το Λιάμ Τζιαμισί ή Μπαχράμ Πασιά

Στο Άλσος, υπήρχε παλαιότερα και νεκροταφείο και τζαμί. Μάλιστα, το τζαμί αυτό χτίστηκε μετά την παράδοση της πόλης επάνω στα θεμέλια της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Απόδειξη για το γεγονός ότι προϋπήρχε χριστιανικός ναός πριν τη θεμελίωση του τζαμιού ήταν ένα κυπαρίσσι, αφού οι Οθωμανοί δεν φυτεύουν κυπαρίσσια στα τεμένη τους.

Το Μπαλίκ -ετ- Χουντά Τζιαμί

Το πού ακριβώς βρισκόταν αυτό το τζαμί στα Ιωάννινα δεν είναι γνωστό σήμερα. Πάντως, για την ύπαρξή του πληροφορούμαστε από τουρκικά έγγραφα, όπως το φιρμάνι του Σουλτάν Αβδούλ Μετζήτ προς τον Μ. Βεζίρη και προς τον Βαλή των Ιωαννίνων Χαφούζ Αχμέτ Πασιά.

Το τζαμί Μεχμέτ Πασιά

Το τζαμί αυτό, γνωστό και ως Λελιπαρά, βρισκόταν στη θέση των παλαιών Δημοτικών Λουτρών, απέναντι του Στρατοδικείου. Στο χώρο αυτό υπήρχε μάλιστα και νεκροταφείο, όπου αργότερα χτίστηκε το Δημοτικό κτήριο που στεγάζεται η υπηρεσία ύδρευσης.

Το Μετζήτ Τζιαμί

Μέσα στο Κάστρο υπήρχε κάποτε ένα μικρό τζαμί με ξύλινο μιναρέ, στην αρχή της οδού Θωμά Παλαιολόγου. Το κτήριο, χωρίς ασφαλώς τον μιναρέ, χρησιμοποιούταν ως κατοικία μέχρι τη νεώτερη εποχή.

Μπαϊρακλή Τζιαμί, το τζαμί της Αγοράς

Το τζαμί της Αγοράς είχε χτιστεί στη συμβολή των σημερινών οδών Ανεξαρτησίας και Λόρδου Βύρωνος το 1500 από το Σουλτάνο Βαγιαζήτ Γκιλντιρίμ κοντά στο ναό του Αγίου Μηνά, που ασφαλώς σήμερα δεν υπάρχει. Φέρεται πως αυτό το τζαμί ήταν το αρχαιότερο τουρκικό χτίσμα, το οποίο καταστράφηκε κατά την πολιορκία του Αλή Πασά με εμπρηστικές βόμβες από το Κάστρο και στη συνέχεια ανακαινίστηκε το 1826 από τον Μεχμέτ Δερσιμή. Το όνομα «Μπαϊρακλή» είχε δοθεί στο τζαμί από το πράσινο μπαϊρακλί του Προφήτη που στηνόταν στο μιναρέ στις μεγάλες γιορτές.

Το Ντεντέ-Ουρούτς Τζιαμί

Το τζαμί αυτό, Ντιντιρούτς, βρισκόταν στον Πλάτανο σε μια μικρή πλατεία που καταλήγουν οι οδοί Δοσιθέου Φιλίτου, Μελετίου Γεωγράφου, Σαμουήλ και Δεσποτάτου της Ηπείρου.

Ναμάζ Γκιάχ Τζιαμί

Το τζαμί αυτό, κοινώς αναματζάι, είχε χτιστεί στη θέση του ναού της Αγίας Παρασκευής, εκεί όπου σήμερα βρίσκεται το κτήριο της Περιφέρειας, πρώην Νομαρχίας. Στο ναό της Αγίας Παρασκευής παλαιότερα φυλασσόταν η εικόνα της Θεοτόκου «Ελεούσας», που μεταφέρθηκε το 1584 στο Νησί στη Μονή Γκουμάτων.
Ως ιδρυτής του τζαμιού φέρεται ο Τεφτερτάρ Μουσταφά Εφέντης και ίσως να χτίστηκε το 1484, αλλά βάσει επιγραφής μάλλον η ανέγερσή του τοποθετείται αργότερα, στο 1773.

Όταν απελευθερώθηκε η πόλη από το Τούρκους το 1913, στον περίβολο του τζαμιού έγινε δοξολογία από τον Μουφτή Φουάτ, στην οποία μάλιστα παρέστησαν ο στρατηγός Δαγκλής, ο Σούτσος, και ο Γεώργιος Ζωγράφος.

Το Οσμάν Τσιαούς Τζιαμί

Εκεί όπου σήμερα βρίσκεται η παλιά Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία υπήρχε ένα τζαμί, πλούσιο σε εμφάνιση, με πολυτελείς τάφους, καμάρες, κολώνες και με επιτύμβιες πλάκες. Ακόμη, στον τοίχο του περιβόλου υπήρχαν μικρές θυρίδες με σταυρωτές σιδεριές για να απευθύνουν οι διαβάτες δεήσεις για τους νεκρούς. Εκείνα τα χρόνια η σημερινή λεωφόρος Δωδώνης ήταν ένα άθλιο και σκοτεινό σοκάκι με γκαλντερίμι, στο οποίο παραμόνευαν τα Τουρκόπουλα και πετροβολούσαν τους Χριστιανούς.

Σιέμσι-εντ-ντιν ή Κλητς

Το Σιέμσι-εντ-ντιν, «Σιαψιαθμά» βρισκόταν στη συνοικία Μεϊντάν και θεωρείται ως χτίσμα του Αλή Γιουσούφ το 1547. Το κτήριο του τεμένους διατηρήθηκε μαζί με τη βάση του μιναρέ ως κατοικία, που μάλιστα άντεξε στον ισχυρό σεισμό του 1966.

Το Τσικούρ Τζιαμί

Το τζαμί αυτό βρισκόταν στη συνοικία Λιθαρίτσια και διατηρείται κοντά στα στρατιωτικά λουτρά χωρίς τον μιναρέ. Είχε ανεγερθεί στη θέση του παλαιότερου ναού του Αγίου Στεφάνου πιθανότατα, με βάση τον Ψαλίδα, από τον Βελή, τον γιο του Αλή Πασά.

Επιμέλεια: Ε. Μακρή

Πηγές:

olympias.lib.uoi.gr

«ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ»

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο