Τα Γιαννιτσά υπό οθωμανική διοίκηση έως τις αρχές του 20ου αιώνα

Η πόλη της Κεντρικής Μακεδονίας Γιαννιτσά μέχρι τον Μάρτιο του 1926 ονομαζόταν Γενιτσά.

Η περίοδος της ακμής

Την περίοδο της οθωμανικής κατάκτησης, τα Γενιτσά ήταν σημαντικό πνευματικό -μουσουλμανικό- εμπορικό και στρατιωτικό κέντρο.

Η πόλη χωριζόταν σε δύο τμήματα: στο κάτω τμήμα, το τουρκικό, που ήταν μεγαλύτερο και αποτελούσε την κυρίως πόλη με εννέα συνοικίες και στο άνω τμήμα της πόλης, το ελληνικό, που αποτελούταν από πέντε συνοικίες.

Η πόλη των Γενιτσών διέθετε μεγάλο πλούτο την εποχή της Τουρκοκρατίας και είχαν κτιστεί στην πόλη αρκετά εντυπωσιακά κτήρια τουρκικής αρχιτεκτονικής, καθώς για αρκετούς αιώνες αποτελούσε το μεγαλύτερο πνευματικό μουσουλμανικό κέντρο της Μακεδονίας.

Χάρη στον πλούτο και τη σημαντική θέση που κατείχαν τα Γενιστά, είχαν συγκεντρωθεί σ’ αυτή την πόλη ένα μεγάλο μέρος της ελίτ των πρώτων Οθωμανών και μάλιστα αναδείχτηκαν και σπουδαίοι ποιητές, κυρίως τον 16ο αιώνα, τη χρυσή εποχή δηλαδή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ακόμη, τα Γενιτσά θεωρούταν ως ιερή πόλη των Τούρκων καθώς ήταν εκεί θαμμένος ο ξακουστός αρχηγός τους Γαζή Εβρένος. Επειδή, λοιπόν είχε ταφεί εκεί ο Γαζή Εβρένος, οι Οθωμανοί δεν επέτρεπαν στους «άπιστους», δηλαδή στους Χριστιανούς να έχουν εκκλησία στην πόλη και οι Έλληνες αναγκάζονταν να τελούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα στην εκκλησία του κοντινού χωριού Πηλορήγι -Πενταπλάτανος-.

Η πόλη στα χρόνια της ακμής της είχε 50.000 κατοίκους, 10.000 σπίτια και 700 καταστήματα. Τα Γιαννιτσά ονομάζονταν από τους Τούρκους Γενιτσά ή Γενιτζέ Βαρδάρ, ενώ οι σλαβόφωνοι τα αποκαλούσαν ως Πάζαρ.



Ο αποδεκατισμός του πληθυσμού και η παραχώρηση ελευθεριών

Η παρακμή της πόλης άρχισε τον 19ο αιώνα και κυρίως μετά το 1839, εποχή που η επιδημία της χολέρας έπληξε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, κυρίως τους Οθωμανούς. Με τον αποδεκατισμό του πληθυσμού από τη χολέρα, καταστράφηκε και η οικονομία της πόλης καθώς εξέλειψαν τα εργατικά χέρια για τις φυτείες του καπνού και του βαμβακιού.

Βέβαια, μπορεί η πόλη να άρχισε να παρακμάζει στα μέσα του 19ου αιώνα, ωστόσο το θετικό ήταν πως παραχωρήθηκαν κάποιες ελευθερίες στους Χριστιανούς κι έτσι μεταξύ των ετών 1858-1860 ανεγέρθη η μεγαλοπρεπής εκκλησία της Κοιμήσεως Θεοτόκου, που σήμερα είναι η Μητρόπολη των Γιαννιτσών. Ταυτόχρονα, σε απόσταση 100μ. από την εκκλησία ιδρύθηκε μεγάλο πέτρινο σχολείο, τρία νηπιαγωγεία και ο φιλεκπαιδευτικός σύλλογος «Η Πέλλα».

Ξένες προπαγάνδες

Μετά όμως από την παραχώρηση σχετικών ελευθεριών στους Χριστιανούς κατοίκους των Γενιστών, δυστυχώς προς τα τέλη του 19ου αιώνα έκαναν την εμφάνισή τους και ξένες προπαγάνδες.

Πρώτα εισέβαλε στα Γιαννιτσά η Καθολογική, Ουνική, προπαγάνδα το 1862. Οι Ουνίτες ίδρυσαν το 1865 την εκκλησία του Αγίου Πέτρου και ένα μικρό σχολείο με ευαρίθμους μαθητές. Στις αρχές του 20ου αιώνα, συγκριμένα το 1908, ίδρυσαν ένα τριώροφο μοναστικό οίκημα στο οποίο οι αδελφές του Ελέους και ο ουνίτης κληρικός ασκούσαν προσηλυτισμό με τη δωρεάν χορήγηση φαρμάκων και άλλες παροχές. Το κτήριο αυτό έμεινε γνωστό με το όνομα «Γαλλικό Νοσοκομείο».

Από το 1890 έκανε την εμφάνισή της η βουλγαρική προπαγάνδα, ενώ ήταν μικρής σημασίας η σερβική, η προτεσταντική και η ρουμανική προπαγάνδα.

Η βουλγαρική προπαγάνδα

Η βουλγαρική προπαγάνδα ίδρυσε σχολείο στα Γιαννιτσά το 1900 και το 1908 την εκκλησία Κύριλλος και Μεθόδιος. Οι Βούλγαροι είχαν ως στόχο να προσηλυτίσουν τους σλαβόφωνους στη βουλγαρική Εξαρχία, τη σχισματική εκκλησία, πράγμα που τελικά αποδείχτηκε αρκετά δύσκολο εγχείρημα γι’ αυτούς. Γιατί οι σλαβόφωνοι των Γιαννιτσών ήταν Έλληνες με ελληνική εθνική συνείδηση, οπότε οι Βούλγαροι βλέποντας πως η προπαγάνδα τους έπεφτε στο κενό καθώς δεν είχαν λαϊκά ερείσματα, κατέφυγαν στη βία.

Μετά την απελευθέρωση των Γιαννιτσών στις 20.12.1912 οι λίγοι σχισματικοί επανήλθαν πάλι στην Ορθόδοξη Εκκλησία, πλην ελάχιστων, και η εκκλησία τους μετονομάστηκε σε εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Οι Έλληνες των Γιαννιτσών και ο ελληνικός στρατός έκλεισαν την ουνιτική εκκλησία και το ουνιτικό σχολείο, γιατί σ’ αυτά γινόταν χρήση της βουλγαρικής γλώσσας και ήταν εστία προπαγάνδας.

Πηγή:
ΤΑ ΓΕΝΙΤΣΑ (ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ) TO 1904

ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΣΟΡΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ

Φωτογραφία

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο