Τα ανταλλάξιμα μουσουλμανικά ακίνητα της Μυτιλήνης

Την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας, στη Λέσβο γενικά οι Οθωμανοί κατείχαν σημαντικές περιουσίες. Ωστόσο, μετά τις μεταρρυθμίσεις του 1839 και την κατάργηση του μονοπωλίου του ελαιολάδου, άρχισε να ενισχύεται η οικονομική δραστηριότητα των Χριστιανών και να συρρικνώνεται το μουσουλμανικό στοιχείο στο νησί.

Το 1912, μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και την αποβίβαση του ελληνικού ναυτικού στο νησί, προκύπτει από απογραφές πως στη Λέσβο κατοικούσαν 14.376 Μουσουλμάνοι. Την περίοδο που μεσολάβησε έως τη Μικρασιατική Καταστροφή, αρκετοί Μουσουλμάνοι πούλησαν τις περιουσίες τους και έφυγαν στην Τουρκία.

Οι πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία

Τα ταραγμένα χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στη Λέσβο συνέρρευσε προσφυγικό ρεύμα, κυρίως από τα παράλια της Μικράς Ασίας, ωστόσο κάποιοι προσπάθησαν να επαναπατριστούν το 1920. Μετά βέβαια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, ο κύριος όγκος των προσφύγων κατέφυγε πάλι στη Λέσβο και φαίνεται πως μόνο στην πόλη της Μυτιλήνης κατέφυγαν 14.820 άτομα. Σύμφωνα με την απογραφή του 1923, σε ολόκληρο το νησί υπήρχαν συνολικά 57.508 πρόσφυγες.

Με την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης το 1923, προβλεπόταν η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμού, συνεπώς υποχρεώθηκαν οι Μουσουλμάνοι της Μυτιλήνης να μετακινηθούν στην Τουρκία. Στη συνέχεια, ακολούθησαν μια σειρά από συμβάσεις, αποφάσεις και νομοθετικά διατάγματα σχετικά με τη διαχείριση της ανταλλάξιμης περιουσίας των προσφύγων. Αρμόδια επιτροπή για να διευθετήσει τα ζητήματα της ανταλλάξιμης περιουσίας μεταξύ των Χριστιανών προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα και των Μουσουλμάνων που εγκατέλειψαν την Ελλάδα ήταν η Μικτή Επιτροπή, που είχε έδρα την Κωνσταντινούπολη και αποτελούταν από 11 μέλη.

Η αποκατάσταση των προσφύγων θα γινόταν με βάση την περιουσία που εγκατέλειπαν στην Τουρκία. Τον πρώτο καιρό, οι πρόσφυγες στη Λέσβο εγκαταστάθηκαν σε πρόχειρες κατασκευές, σε δημόσια κτήρια, σε πάρκα, αλλά και στις ακίνητες περιουσίες των Μουσουλμάνων που θεωρήθηκαν ανταλλάξιμες.



Τα μουσουλμανικά ακίνητα

Η καταγραφή των μουσουλμανικών ακινήτων της Μυτιλήνης ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1925 και σύμφωνα με την κτηματική υπηρεσία καταγράφηκαν 559 ανταλλάξιμα μουσουλμανικά ακίνητα.

Από αυτά τα μουσουλμανικά ακίνητα της Μυτιλήνης, τα 74 ακίνητα ήταν Βακουφική ιδιοκτησία, όπως καταστήματα, πανδοχεία, λουτρά, στάβλοι, αποθήκες οικίες, νεκροταφεία, κήποι και απλά οικόπεδα. Ακόμη, 6 ακίνητα ανήκαν στη μουσουλμανική κοινότητα, τα οποία ήταν τα μουσουλμανικά τεμένη, 58 ακίνητα -οικίες- ήταν άγνωστης ιδιοκτησίας, 1 ακίνητο ανήκε στην Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων και τα υπόλοιπα ανήκαν σε Μουσουλμάνους ιδιώτες. Μάλιστα, το 14.28% αυτών των Μουσουλμάνων εμφάνιζαν μεγάλη ακίνητη περιουσία, καθώς είχε ο καθένας τους πάνω από τρία ακίνητα στην πόλη ή αλλιώς συγκέντρωναν το 32% της συνολικής ακίνητης περιουσίας. Για παράδειγμα, ο Χαλίφ Μπέης είχε 12 ακίνητα, ο Σεμπετίν Χότζας κατείχε 11 ακίνητα και ο Ρουκιέ Χανούμ Χιλμή Πασάς κατείχε 10 ακίνητα.

Στην Μυτιλήνη τα περισσότερα μουσουλμανικά ακίνητα βρίσκονταν στη συνοικία Επάνω Σκάλα. Σ’ αυτήν τη συνοικία της πόλης υπήρχαν συνολικά 148 μουσουλμανικά ακίνητα. Μια ακόμη συνοικία με 87 μουσουλμανικά ακίνητα ήταν το Γενί Τζαμί και ακολουθούσε η συνοικία Τσινάρ με 63 ακίνητα. Τα υπόλοιπα ακίνητα ήταν διασκορπισμένα σε διάφορα σημεία της πόλης, όπως στο Άνω και Κάτω Φρούριο, στα Δικαστήρια, στην Κεντρική Αγορά κ.ά.

Πηγή: Ανταλλάξιμη Περιουσία των Μουσουλμάνων της Λέσβου: Το παράδειγμα της πόλης της Μυτιλήνης

Φωτογραφία

 









Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο