Πότε χτίστηκε το πρώτο τζαμί στην Κωνσταντινούπολη;

Πολλοί σήμερα ίσως πιστεύουν πως στην Κωνσταντινούπολη άρχισαν να χτίζονται τζαμιά μετά την Άλωση το 1453. Στην πραγματικότητα όμως το πρώτο τζαμί χτίστηκε αιώνες προτού παραδοθεί η Πόλη στους Οθωμανούς κατακτητές.

Ο Σελτζούκ Τουγρούλ Μπέκγ, νέος υπερασπιστής του Ισλάμ

Στα μέσα του 11ου αιώνα, νέος υπερασπιστής του Ισλάμ αναδείχτηκε ο Σελτζούκ Τουγρούλ Μπέκγ, ο οποίος αφού αυτοχειροτονήθηκε προστάτης του Χαλίφη, ξεκίνησε πόλεμο με τους Βυζαντινούς. Μετά από μια σειρά αιματηρών πολέμων, ο Κωνσταντίνος ο Μονομάχος αναγκάστηκε να ζητήσει σύναψη ειρήνης με τον Σελτζούκ Τουγρούλ το 1048. Τότε, εμφανίστηκε στην Κωνσταντινούπολη ο Τούρκος πρέσβης, υποβάλλοντας βαρείς όρους για τη σύναψη της ειρήνης, και φέρεται πως είπε στον Αυτοκράτορα: «Αν θέλεις ειρήνη, χτίσε στην πρωτεύουσά σου τζαμί για τους ομόθρησκούς μου, στο οποίο θα κηρύσσεται η Κότμπα, το ιερό δηλαδή κήρυγμα, στο όνομα του αυθέντη μου».

Έτσι, ο Κωνσταντίνος ο Μονομάχος αναγκάστηκε να υποκύψει στους όρους των Τούρκων και να χτίσει τζαμί στην Κωνσταντινούπολη. Όμως, αυτό δεν ήταν το πρώτο τζαμί που χτίστηκε στην Πόλη, απλά ξαναχτίστηκε νέο τζαμί επάνω στα ερείπια του παλιού μουσουλμανικού τεμένους που είχε ανεγερθεί επί Λέοντος του Ισαύρου για τους Μουσουλμάνους της Κωνσταντινούπολης το 717.



Γιατί χτίστηκε όμως το τζαμί το 717;

Τον Αύγουστου του 716, οι Άραβες επιχείρησαν για δεύτερη φορά να καταλάβουν την Κωνσταντινούπολη, έχοντας ως αρχηγό του στρατού τον Μασλάμα, θείο του Χαλίφη. Τότε, ο νέος Αυτοκράτορας Λέων ο Ίσαυρος υπερασπίστηκε αφενός την Πόλη με κάθε μέσο, αφετέρου δε η πολιορκία των Αράβων διήρκεσε πολλούς μήνες. Το 717 πέθανε ο Χαλίφης Σουλεϊμάν και διάδοχός του ορίστηκε ο Ομάρ Β΄, ο οποίος θεώρησε πως άσκοπα αιματοκυλούνταν οι Άραβες σ’ αυτή την πολιορκία, συνεπώς θεώρησε σκόπιμο να σταματήσει τον πόλεμο και να ανακαλέσει τον Μασλάμα και τον στρατό του πίσω στη Συρία. Έτσι, μετά από έναν χρόνο τερματίστηκε η πολιορκία της Πόλης.

Βέβαια, ο αραβικός στρατός δεν αποσύρθηκε ατιμωμένος και ταπεινωμένος από την Κωνσταντινούπολη. Αντιθέτως, αποσύρθηκε κατόπιν διπλωματικής συνεννόησης των Αράβων με τους Βυζαντινούς. Μάλιστα, Άραβες χρονογράφοι αναφέρουν πως ο Μασλάμα εισήλθε τελικά στην Πόλη με φιλικές προθέσεις, κάτι που ενισχύει την υπόθεση πως η πολιορκία λύθηκε κατόπιν συμφωνίας.

Ο Αυτοκράτορας, λοιπόν, δέχτηκε να χτιστεί τότε το πρώτο μουσουλμανικό τέμενος στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο ονομάστηκε «Μαγίσδιον». Ουσιαστικά, δεν ήταν κανονικό τζαμί, αλλά ένας μικρός ευκτήριος οίκος, αφιερωμένος στη λατρεία του Αλλάχ. Μάλιστα, αυτό το τέμενος χτίστηκε, κατ’ απαίτηση του Μασλάμα, μέσα στην περιφέρεια του Βασιλικού πραιτωρίου, κοντά στην Αγία Σοφία και στην Αγία Ειρήνη, πολύ κοντά δηλαδή στον Ιππόδρομο, προς τη βορεινή παραλία της Πόλης. Αυτό, λοιπόν, το «Μαγίσδιον» των Σαρακηνών μετατράπηκε τον 11ο αιώνα σε κανονικό τζαμί, με απαίτηση του Σελτζούκ Τουγρούλ.

Μετά το θάνατο του Κωνσταντίνου του Μονομάχου, ανέβηκε στο θρόνο η δυναστεία των Κομνηνών, στα χρόνια της οποίας καταργήθηκε σιωπηλά ο όρος της ειρήνης του Μονομάχου με τον Τουγρούλ, κι έτσι το τζαμί μετατράπηκε έως τα τέλη του 12ου αιώνα σε απλό ευκτήριο οίκο χωρίς όμως Κότμπα, μουεζίνιδες και κανονική ισλαμική λατρεία.

Πηγή:
ir.lib.uth.gr
Φωτογραφία

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο