Ο χορός των Ανακτόρων και το διπλωματικό επεισόδιο «Μουσούρου»



Τον Ιανουάριο του 1847, στον καθιερωμένο χορό των Ανακτόρων για τον εορτασμό του νέου έτους σημειώθηκε μια παρεξήγηση που οδήγησε στην πρώτη μεγάλη διπλωματική κρίση μεταξύ της Ελλάδας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Τα γεγονότα πριν τον ετήσιο χορό των Ανακτόρων

Λίγες ημέρες πριν το χορό των Ανακτόρων, στις 11 Ιανουαρίου του 1847 ο Δημήτριος ή αλλιώς Τσάμης Καρατάσος μετέβη στην πρεσβεία της Υψηλής Πύλης της Αθήνας για να επικυρώσει το διαβατήριό του, προκειμένου να ταξιδέψει για οικογενειακούς λόγους στην Κωνσταντινούπολη.

Προς δυσάρεστη έκπληξή του, ο πρέσβης της Υψηλής Πύλης στην Αθήνα, Κωστάκης Μουσούρος, αρνήθηκε να του επιτρέψει την είσοδο στην Τουρκία λόγω παλαιότερης εμπλοκής του στους αγώνες της Μακεδονίας το 1841. Ουσιαστικά, ο Μουσούρος δήλωσε στον Καρατάσο πως ήταν persona non grata, δηλαδή ήταν ανεπιθύμητο πρόσωπο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Ο Δημήτριος ή Τσάμης Καρατάσος

Ο Τσάμης Καρατάσος δεν ήταν ένας τυχαίος πολίτης που απλά ήθελε να ταξιδέψει σε περιοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά ήταν υπασπιστής του Όθωνα. Συνεπώς, η δήλωση του Μουσούρου πως ο Καρατάσος ήταν ανεπιθύμητος στην Υψηλή Πύλη ήταν ταυτόχρονα κατάφωρη προσβολή στο πρόσωπο του Βασιλέως της Ελλάδας.

Ο Τσάμης Καρατάσος, όπως παλαιότερα και ο πατέρας του Τάσος Καταράσος, αγωνίστηκε να απελευθερωθεί η περιοχή της Νάουσας από τους Οθωμανούς. Μετά την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους, διορίστηκε υπασπιστής του Όθωνα λόγω της προσφοράς του στον Αγώνα, αλλά εκείνος συνέχισε τις προσπάθειες για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Αυτή, λοιπόν, η δράση του ήταν και ο λόγος που οι Οθωμανοί τον έκριναν ως ένα ανεπιθύμητο πρόσωπο.

Η βραδιά του ετήσιου χορού

Δύο ημέρες μετά το περιστατικό στην πρεσβεία της Υψηλής Πύλης, διοργανώθηκε ο χορός στα Ανάκτορα. Ανάμεσα στους υψηλούς καλεσμένους των Ανακτόρων ήταν φυσικά και ο πρέσβης της Υψηλής Πύλης, ο Κωστάκης Μουσούρος. Ο Μουσούρος ήταν ελληνικής καταγωγής από φαναριώτικη οικογένεια και χριστιανός ορθόδοξος. Όμως, παρά την ελληνικότητά του, υπερασπιζόταν με ζήλο τα συμφέροντα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και συχνά ερχόταν σε σύγκρουση με τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας, τον Συρρακιώτη Ιωάννη Κωλέττη.

Τη βραδιά του χορού, ο Όθωνας έχοντας πληροφορηθεί τα γεγονότα σχετικά με τον υπασπιστή του, πλησίασε τον Μουσούρο και του είπε στα γαλλικά «Επίστευον, κύριε, ότι ο Βασιλεύς της Ελλάδος ήξιζε πλειοτέρου σεβασμού, ου εδείξατε».

Λέγεται πως ο πρέσβης της Μεγάλης Βρετανίας Λάιονς, άδραξε την ευκαιρία για την υποκίνηση ενός επεισοδίου εις βάρος του Όθωνα. Έπεισε, λοιπόν, τον Μουσούρο να εγκαταλείψει προσβεβλημένος τη δεξίωση και να αρχίσει μια διπλωματική περιπέτεια ανάμεσα στην Ελλάδα και την Υψηλή Πύλη.



Τα επακόλουθα του διπλωματικού επεισοδίου

Την αμέσως επόμενη ημέρα, ο Ιωάννης Κωλέττης ανέλαβε να διευθετήσει την παρεξήγηση χωρίς να αναμειχθεί καθόλου ο Όθωνας. Όμως, ο Βρετανός πρέσβης που ήδη έτρεφε εχθρικά αισθήματα προς το πρόσωπο του Κωλέττη και πάσχιζε να ανατρέψει την εξουσία του, έπεισε τον Μουσούρο να στείλει έγγραφο στην ελληνική κυβέρνηση, θεωρώντας υπεύθυνο για το επεισόδιο τον Έλληνα Πρωθυπουργό.

Ταυτόχρονα, ο Κωλέττης διαμήνυσε τον Έλληνα πρέσβη της Κωνσταντινούπολης πως υπεύθυνος για το επεισόδιο ήταν ο ίδιος ο Μουσούρος κι έτσι η αδιαλλαξία των δύο εμπλεκόμενων μερών οδήγησε στη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων της Ελλάδας με την Οθωμανική Αυτοκρατορία για ένα χρόνο.

Σ’ αυτό το διάστημα, η Υψηλή Πύλη εξέδωσε Φιρμάνι με το οποίο επιβαλλόταν η διακοπή των εμπορικών σχέσεων των δύο χωρών και ακόμη χειρότερα οι τουρκικές αρχές δεν αναγνώριζαν στις ελληνικές προξενικές αρχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το δικαίωμα να παρέχουν σε Έλληνες υπηκόους ελληνικά διαβατήρια, οπότε όσοι Έλληνες δεν επιθυμούσαν να θεωρούνται Οθωμανοί υπήκοοι, θα επέστρεφαν υποχρεωτικά στην Ελλάδα.

Τελικά, μετά το θάνατο του Κωλέττη έληξε και αυτό το διπλωματικό επεισόδιο. Με την παρέμβαση του Ρώσου Τσάρου Νικόλαου, η νέα ελληνική κυβέρνηση, που είχε πιο φιλοαγγλική πολιτική, απέστειλε επιστολή στον Υπουργό Εξωτερικών της Υψηλής Πύλης, με την οποία εξέφραζε τη λύπη της για όλη αυτή την παρεξήγηση που οδήγησε στη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων.

Ο Σουλτάνος από τη μεριά του, έλαβε αυτή την επιστολή ως ένδειξη καλής θελήσεως της Ελλάδας και λίγους μήνες αργότερα απέστειλε ξανά τον Μουσούρο στην Αθήνα ως πρέσβη.

Για τον Μέτερνιχ, ο υποκινητής των «Μουσουρικών» και της διακοπής των διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας-Υψηλής Πύλης ήταν ο Λάιονς, θεωρώντας την υπόθεση Μουσούρου ένα πολιτικόν παίγνιον της Αγγλίας.

Πηγές:

Θωμάς Μπλιάτκας: Νάουσα, Νιάουστα

sansimera.gr

Αθανασία Μπάλτα, Ελπίδα Βόγλη & Χρήστος Χρηστίδης: Θέματα ελληνικής ιστορίας (19ος–20ός αιώνας)

Φωτογραφία

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο