Οι Σασανίδες του Ιράν και η νέα ταυτότητα του «Αρίου»



Οι Σασανίδες κυριάρχησαν στην περιοχή της Περσίας για 400 χρόνια ως διάδοχοι των Αχαιμενιδών, από το 224 μ.Χ. έως το 633 μ.Χ. Η Δυναστεία των Σασανιδών ήταν η πρώτη δυναστεία στα παγκόσμια χρονικά που δημιούργησε μια αυτοκρατορία με καθαρά εθνικό και φυλετικό χαρακτήρα.

Οι βασιλείς των Σασανιδών κατόρθωσαν να συνδέσουν τους υπηκόους τους με ισχυρούς εθνικούς, φυλετικούς και θρησκευτικούς δεσμούς, δίνοντας σε όλους τους υπηκόους την ταυτότητα του «Αρίου». Το κράτος πάλι αυτής της καθαρής φυλής των «Αρίων» μετονομάστηκε από Περσία σε Ιράν και κάλυπτε μια τεράστια έκταση από την Κασπία Θάλασσα έως τον Περσικό Κόλπο. Οι σημαντικότερες πόλεις του κράτους των Αρίων ήταν οι Vitaxa, Sarmatina, Sotira, Nisibis και Alexandria.

Το προϊσλαμικό Ιράν των Σασανιδών

Την εποχή της κυριαρχίας των Σασανιδών, η περιοχή της κυριαρχίας τους ονομάζεται πια Ιράν. Στη νέα αυτή φυλετικά ομοιογενή αυτοκρατορία της Ανατολής βασικός πυλώνας εξουσίας υπήρξε ο Ζωροαστρισμός, που αποτέλεσε και την εθνική θρησκεία του Ιράν πριν την έλευση του Ισλάμ. Όλα τα ανώτατα αξιώματα ασφαλώς ήταν κληρονομικά, το βασιλικό αξίωμα ανήκε αποκλειστικά σε μία μόνο οικογένεια, ενώ ο απλός λαός δεν μετείχε στην εξουσία αλλά ούτε πάλι οδηγούνταν σε κινήματα και εξεγέρσεις.

Οι Σασανίδες

Ως γενάρχης της Δυναστείας των Σασανιδών θεωρείται ο Σάσαν. Σύμφωνα με τον Αγαθία, ο Σάσαν ή Σάσανος υπήρξε ένας απλός στρατιώτης που βρέθηκε τυχαία στη χώρα των Καδουσαίων και συνάντησε έναν φτωχό τσαγκάρη, τον Παβέκο, που ήταν επίσης και Μάγος. Ο Παβέκος ή Πάμπακ προέβλεψε και είδε με τη βοήθεια των άστρων πως ο γιος του Σάσαν θα είχε λαμπρό μέλλον, γι’ αυτό του επέτρεψε να πλαγιάσει με τη γυναίκα του.

Από την ένωση αυτή γεννήθηκε ο πρώτος βασιλιάς των Σασανιδών ο Αρταξάρης. Βέβαια, σε άλλες πηγές αναφέρεται πως ο Πάμπακ δεν ήταν τσαγκάρης αλλά ηγεμόνας των Περσών και πως ο Σάσαν ήταν ένας γενναίος πολεμιστής και Μάγος, μέλος του Ζωροαστρικού ιερατείου.

Η «Άρια» φυλή των Σασανιδών

Οι Σασανίδες δήλωναν την καθαρότητα της φυλής τους και πρότασσαν πως ανήκαν στο έθνος των Αρίων και όχι των Περσών, και το κράτος τους ήταν το Eranshahr, δηλαδή το κράτος των Αρίων. Οι κάτοικοι του Eranshahr θεωρούνταν Eran, δηλαδή Άριοι, απολαμβάνοντας όλα τα προνόμια μέσα στην αυτοκρατορία. Αντίθετα, όσοι δεν ανήκαν στους Αρίους, όπως οι Μήδοι, οι Πάρθοι, οι Ασσύριοι και οι Βάκτριοι, αντιμετωπίζονταν ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Οι Βυζαντινοί πάλι στις πηγές τους αποκαλούσαν τους Σασανίδες ως Πέρσες και πουθενά δεν αναφέρεται κάποιο περσικό κράτος με την ονομασία Ιράν.



Οι Μάγοι ιερείς του Ζωροαστρισμού

Η ύπαρξη των Μάγων του Ζωοραστρισμού ήταν ήδη γνωστή στον αρχαίο κόσμο. Στο έργο του Ηροδότου αναφέρεται πως οι Μάγοι ήταν έθνος Μηδικόν, που ασκούσε θρησκευτικά και πολιτικά καθήκοντα.

Οι Μάγοι θεωρούνταν πως είχαν υπερφυσικές δυνάμεις και μπορούσαν να ερμηνεύουν τα άστρα, τα όνειρα των βασιλέων καθώς και να προβλέπουν το μέλλον και να υποτάσσουν με μάγια και θυσίες τα στοιχεία της φύσης.

Η λέξη «μάγος» πιθανότατα προέρχεται από την αρχαία περσική λέξη «magu», που ίσως αποδιδόταν σε μέλος συγκεκριμένης φυλής που ασκούσε ιερατικά καθήκοντα. Ίσως δηλαδή το «μάγος» θεωρούνταν συνώνυμο του ιερέα.

Οι Μάγοι και οι Αρχαίοι Έλληνες

Βέβαια, οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν και τα ιδιαίτερα θρησκευτικά έθιμα του Ζωροαστρισμού, τα οποία άλλωστε κινούνταν σε εντελώς αντίθετο πνεύμα από τα αντίστοιχα Ελληνικά. Για παράδειγμα, απαγορευόταν η ταφή των νεκρών και επέβαλαν να μένει εκτεθειμένη η σορός του νεκρού στην ύπαιθρο για να κατασπαραχθεί από τα άγρια ζώα. Αυτό βέβαια ήταν κάτι αδιανόητο για τους Έλληνες, καθώς θεωρούσαν τη σκύλευση του νεκρού μεγάλη προσβολή και ανοσιότητα.

Από την άλλη, επειδή οι Μάγοι του Ζωροαστρισμού γνώριζαν πολύ καλά τις κινήσεις των αστεριών, έχαιραν για τις γνώσεις τους ιδιαίτερης εκτίμησης και σεβασμού από τους αρχαίους Έλληνες. Μάλιστα, σε κάποια αρχαιοελληνικά κείμενα οι Μάγοι εμφανίζονται ως φιλόσοφοι και ως δάσκαλοι σπουδαίων Ελλήνων φιλοσόφων, όπως του Πυθαγόρα, του Εμπεδοκλή και του Δημόκριτου.

Η απόλυτη κυριαρχία του Ζωροαστρισμού στο Ιράν

Την εποχή της Δυναστείας των Σασανιδών η δύναμη των Μάγων του Ζωροαστρισμού έφτασε στο απόγειό της και οι βασιλείς ενεργούσαν υπό την απόλυτη καθοδήγησή τους. Ο Ζωροαστρισμός επιβλήθηκε στον κράτος του Ιράν ως εθνική θρησκεία και ο Ζωροαστρισμός αποτέλεσε έτσι αναπόσπαστο στοιχείο της εθνικής ταυτότητας των Ιρανών.

Οι Μάγοι εκτός βέβαια από τα ιερατικά τους καθήκοντα ακολουθούσαν τον βασιλιά στις εκστρατείες ως σύμβουλοι, άλλοτε τελούσαν χρέη δικαστή και ανακριτή, συμμετείχαν στην εκπαίδευση αλλά και εισέπρατταν φόρους.

Η ιερατική ιδιότητα του Μάγου αποτελούσε κληρονομικό προνόμιο και η κάστα τους ήταν ιεραρχικά δομημένη. Ο πατέρας μπορούσε να κληροδοτήσει στον γιο του τον τίτλο του mubad, δηλαδή του φύλακα της θρησκείας, εξασφαλίζοντάς του μ’ αυτόν τον τρόπο τα προνόμια και τον πλούτο της τάξης του.

Πηγή: Tο Ιράν και οι Σασανίδες στις βυζαντινές αφηγηματικές πηγές (4ος – 6ος αι.)

Φωτογραφία



Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο