Οι πρώτοι βουλευτές Ηπείρου μετά την απελευθέρωση

Η πρώτη περιοχή της Ηπείρου που ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος ήταν η Άρτα το 1881, μαζί με τη Θεσσαλία. Η περιοχή της Άρτας διαιρέθηκε σε δύο επαρχίες: Άρτας-Βρύσεως-Ραδοβυζίων και Τζουμέρκων, και για πρώτη φορά συμμετείχαν οι ελεύθεροι πια Αρτινοί στις εθνικές εκλογές στις 20 Δεκεμβρίου του 1881.

Καθεμία από τις επαρχίες εξέλεγε 2 βουλευτές. Στις πρώτες εκλογές, από την επαρχία Άρτης εξελέγησαν βουλευτές ο Κωνσταντίνος Καραπάνος, ο γνωστός τσιφλικάς, και ο Γιώργος Παχύς. Από την επαρχία Τζουμέρκων πάλι βουλευτές εξελέγησαν ο Κωνσταντίνος Κοττίκας, δάσκαλος από τους Ραφταναίους, και ο Νικόλαος Αμβράζης, Θεολόγος από την Άρτα, που τελικά ακυρώθηκε η εκλογή του καθώς δεν είχε συμπληρώσει το 30ο έτος της ηλικίας του. Έτσι, διενεργήθηκε συμπληρωματική εκλογή κατά την οποία εξελέγη βουλευτής ο Χρίστος Ρίγγας από τα Πράμαντα.



Μετά την απελευθέρωση της Ηπείρου το 1913

Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, ενσωματώθηκαν στο ελληνικό κράτος και οι υπόλοιπες περιοχές της Ηπείρου. Μετά την απελευθέρωση των λεγόμενων «Νέων Χωρών», για τις περιοχές που εντάχθηκαν στο ελληνικό κράτος με τους Βαλκανικούς Πολέμους λειτούργησε ένας μεταβατικός θεσμός, ο θεσμός των Γενικών Διοικήσεων.

Στην ουσία, επρόκειτο για ένα θεσμό κυβερνητικής αποκέντρωσης, στον οποίο η κυβέρνηση είχε χορηγήσει την εξουσιοδότηση σε έναν αντιπρόσωπο να εκτελεί τις κυβερνητικές εξουσίες σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή. Ασφαλώς, ένας τέτοιος θεσμός προσιδίαζε σε περιοχή που τελούσε υπό στρατιωτική κατάληψη και εκ των πραγμάτων ήταν αντισυνταγματικός.

Συγκεκριμένα, η δημιουργία της «Γενικής Διοικήσεως των εν Ηπείρω υπό του Ελληνικού στρατού κατεχομένων χωρών» με έδρα τα Ιωάννινα και πρώτο Γενικό Διοικητή τον Γεώργιο Χρηστάκη Ζωγράφο είχε να αντιμετωπίσει συνθήκες ιδιαίτερα δυσχερείς και πλήθος προβλημάτων, όπως κοινωνικά, οικονομικά και εκπαιδευτικά.

Μετά από μια μεταβατική περίοδο, οι Ηπειρώτες ψήφισαν για πρώτη φορά σε εθνικές εκλογές στις 31 Μαΐου του 1915. Με το Βασιλικό Διάταγμα που είχε δημοσιευτεί λίγους μήνες νωρίτερα αναγνωρίστηκε η Ήπειρος ως εκλογική περιφέρεια με δύο νομούς: της Πρέβεζας και των Ιωαννίνων.

Η εκλογική ατμόσφαιρα

Η κατάσταση σ’ αυτή την εκλογική αναμέτρηση ήταν ιδιαίτερα τεταμένη. Οι αντιβενιζελικοί ήταν με το μέρος του Βασιλιά σχετικά με τη στάση ουδετερότητας που υποστήριζε για τον πόλεμο. Οι τελευταίοι χρησιμοποίησαν τη διαμάχη του Βασιλιά και των βενιζελικών στο προεκλογικό τους αγώνα, κατηγορώντας τους βενιζελικούς ως φιλοπόλεμους που έθεταν σε κίνδυνο το κράτος. Η προπαγάνδα άρχισε σταθερά να επικρατεί ως μέθοδος και στους δύο αντιμαχόμενους πολιτικούς κύκλους.

Ο Βενιζέλος αναδείχθηκε νικητής των εκλογών, παρά τα όλα μειονεκτήματα που είχε να αντιμετωπίσει, αποσπώντας 189 έδρες στη βουλή.

Βουλευτές Πρέβεζας

Στις πρώτες, λοιπόν, εκλογές που συμμετείχαν οι ελεύθεροι Πρεβεζάνοι το 1915, εξελέγησαν τρεις βουλευτές: ο Δημήτριος Δαγκλής, ο Γεώργιος Γερογιάννης και ο Βασίλειος Μπάλκος. Και οι τρεις προέρχονταν από το Κόμμα των Φιλελευθέρων.

Οι Βορειοηπειρώτες στις εκλογές του Μαΐου

Με την εδραίωση της τάξης από τον ελληνικό στρατό και την εφαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στους νομούς Αργυροκάστρου και Κορυτσάς, οι Βορειοηπειρώτες πίστευαν ότι μπορούσαν πλέον να εκπροσωπηθούν επάξια και στην ελληνική βουλή. Γι’ αυτό, στις εκλογές της 31ης Μαΐου, οι οποίες ανέδειξαν νικητή το κόμμα του Βενιζέλου με περίπου 54%, εξέλεξαν τους δικούς τους βουλευτές, τους οποίους έστειλαν στην Αθήνα για να λάβουν μέρος στο ελληνικό κοινοβούλιο.

Ενώ η εκλογή των αντιπροσώπων της Βορείου Ηπείρου και η έλευσή τους στην ελληνική πρωτεύουσα αντιμετωπίστηκε με μεγάλη χαρά και ικανοποίηση από την ελλαδική κοινή γνώμη, ωστόσο στους πολιτικούς κύκλους υπήρχε έντονη συζήτηση γύρω από το θέμα της εισόδου τους στη βουλή, λόγω του ιδιότυπου καθεστώτος της περιοχής. Ο ελληνικός Τύπος από την πλευρά του -αντιβενιζελικός και βενιζελικός- χαιρέτισε την εκλογή των βουλευτών της Βορείου Ηπείρου και εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι αυτοί θα γίνονταν δεκτοί στο ελληνικό κοινοβούλιο.

Παρά την αισιοδοξία και την πίστη των εφημερίδων για την είσοδο των Βορειοηπειρωτών αντιπροσώπων στην ελληνική βουλή, το ζήτημα δεν είχε αίσιο τέλος. Στην πρώτη συνεδρίαση του κοινοβουλίου, στις 3 Αυγούστου του 1915, διαπιστώθηκε ότι τα ονόματα των βουλευτών της Βορείου Ηπείρου δεν είχαν συμπεριληφθεί στο σχετικό κατάλογο. Η απουσία τους προκάλεσε την άμεση αντίδραση του βουλευτή Ψαρών Γ. Πώπ, ο οποίος ζήτησε εξηγήσεις από τον πρόεδρο της βουλής. Ο τελευταίος, απαντώντας δήλωσε ότι δεν ανέγραψε τα ονόματα των αντιπροσώπων της Β. Ηπείρου στο βουλευτικό κατάλογο, διότι «τα προσαχθέντα πληρεξούσιά τους δεν ήταν συντεταγμένα κατά τους ελληνικούς νόμους», επισημαίνοντας ότι ο λόγος ήταν η συνταγματικότητα.

Η εξέλιξη αυτή, που είχε ως συνέπεια να μη συμπεριληφθούν στο ελληνικό κοινοβούλιο οι Βορειοηπειρώτες βουλευτές, προκάλεσε όπως ήταν επόμενο μεγάλη απογοήτευση στις τοπικές τους κοινωνίες. Στην Ελλάδα οι εφημερίδες, μολονότι πρόβαλαν εκτενώς μέσα από τις στήλες τους τα όσα διαμείφθηκαν στη βουλή για τους αντιπροσώπους της Βορείου Ηπείρου, απέφυγαν στην πλειοψηφία τους να δώσουν συνέχεια στο θέμα.

Βουλευτές Ιωαννίνων

Στα Ιωάννινα εξελέγη βουλευτής ο Σπυρίδων Σίμος με το Κόμμα των Φιλελευθέρων και ακολούθησε το Βενιζέλο στο κίνημα της Θεσσαλονίκης και ορίστηκε επίσης υπουργός περιθάλψεως της προσωρινής κυβέρνησης. Ακόμη, εκλέχτηκε βουλευτής Ιωαννίνων με το Κόμμα των Φιλελευθέρων ο Παναγιώτης Δαγκλής και διετέλεσε Υπουργός Εσωτερικών για 1.5 μήνα.

Επίσης με το Κόμμα των Φιλελευθέρων εξελέγη βουλευτής Ιωαννίνων το 1915 ο Κωνσταντίνος Μελάς, ο αδερφός του μακεδονομάχου Παύλου Μελά.

Με το Λαϊκό Κόμμα εξελέγη βουλευτής Ιωαννίνων το 1915 ο Βασίλειος Πυρσινέλλας, ο μετέπειτα δήμαρχος και ευεργέτης της πόλης.

Πηγές:
researchgate.net
academia.edu
dimitrioskaratzenis.gr
foniagroti.gr
greeklaws.com
el.wikipedia.org
olympias.lib.uoi.gr
eens.org
balkaneana.eu

Φωτογραφία

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο