Οι προυχοντικές οικογένειες της Πελοποννήσου στην Τουρκοκρατία

(Μέρος 1ο)

Από όλες τις ελληνικές περιοχές, μόνο στην Πελοπόννησο είχαν παρουσιαστεί στην Τουρκοκρατία μεγαλοκοτζαμπάσηδες με οργανωμένη δύναμη και μεγάλη επιρροή στο λαό. Μάλιστα, γνωστές οικογένειες προεστών της Πελοποννήσου είχαν διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην Επανάσταση του 1821 και συνέχισαν να αποτελούν την ελίτ στο νέο ελληνικό κράτος.

Η εμφάνιση των προεστών και η δύναμή τους

Ο όρος «προεστός» πρωτοεμφανίστηκε στην Πελοπόννησο ήδη από τα βυζαντινά χρόνια. Στο «Χρονικόν του Μορέως» απαντάται ο όρος «προεστός» και σε έγγραφο με ημερομηνία 23/7/1495 αναγράφεται ο πρωτόγερος του Μορέως Νικόλαος Αδριανός ως εκπρόσωπος της κοινότητας της Πάτρας.

Αργότερα, την εποχή της Τουρκοκρατίας και του Σουλτάνου Σελίμ Β΄, πραγματικοί κύριοι του τόπου τους στην Πελοπόννησο εμφανίζονταν οι Χριστιανοί σπαχήδες, όπως ο περίφημος Τσερνοτάμπεης. Όταν οι Τούρκοι κατέκτησαν την Πελοπόννησο, είχαν βρει να λειτουργεί ο θεσμός της τοπικής αυτοδιοίκησης με τους προεστούς, τον οποίο διατήρησαν προκειμένου να διευκολύνεται η διοίκηση των κατώτερων βαθμίδων εξουσίας.

Οι προεστοί αντλούσαν τη δύναμη και τον πλούτο τους από τη γαιοκτησία και τη φορολογία. Ακόμη, είχαν δημιουργήσει τη συνείδηση πως είχαν αρχοντική καταγωγή και γι’ αυτό αποκαλούνταν ως «άρχοντες» και τα παιδιά τους ως «αρχοντόπουλα». Για την ενίσχυση πάλι των προυχοντικών οικογενειών της Πελοποννήσου προωθούνταν οι γάμοι μεταξύ σημαντικών οικογενειών. Έτσι, με τις επιγαμίες οι ισχυρές οικογένειες πετύχαιναν να αυξήσουν τη δύναμή τους και να μεγαλώνουν τις περιουσίες τους με τις προίκες των κοριτσιών.



Γνωστές οικογένειες προεστών στην Κόρινθο

Παρά το γεγονός πως η Κόρινθος ήταν μια πολύ πλούσια περιοχή, οι προεστοί της Κορίνθου δεν διέθεταν μεγάλη δύναμη, καθώς η δύναμη είχε συγκεντρωθεί στην οικογένεια των Οθωμανών Απδίμ πεγιάνων. Από τις χριστιανικές οικογένειες, γνωστές ήταν η οικογένεια των Μαμωνάδων, με καταγωγή από την Μονεμβασία, και οι Νοταράδες, στα Τρίκαλα Κορινθίας. Μάλιστα, οι Νοταράδες καυχιούνταν πως κατάγονταν από τους αυτοκράτορες της Κωνσταντινούπολης. Ακόμη μια ισχυρή οικογένεια της Κορίνθου ήταν η οικογένεια του προεστού Χρήστου Ρέντη, που έλκυε την καταγωγή της στην Φραγκοκρατία.

Γνωστές οικογένειες προεστών στην Αργολίδα

Σημαντική οικογένεια του Άργους που ασκούσε ταυτόχρονα επιρροή σ’ ολόκληρη γενικά την Πελοπόννησο ήταν οι Περρουκαίοι. Μετά τα Ορλωφικά, εγκαταστάθηκε στο Άργος και η οικογένεια Βλάση ή Βλασόπουλου, με γενάρχη τον Χρήστο Βλασόπουλο, ο οποίος ήταν πλούσιος γαιοκτήμονας από τη Λακωνία και μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Επίσης, σε επίσημα έγγραφα αναφέρονται ως προεστοί του βιλαετίου Άργους οι εξής: Γεώργιος Περρούκας, Νικολάκης Κάβας, Τζώρτζης Χρυσοχός, Θεοδωράκης Κεφαλάς, Γιάννης Ρούνης, Παναγιώτης Μίντης, Μήτρος Κατρισιώτης, Γιάννης του Νίκα, Γκίκας Μοίρας, Δημητράκης της Καλής, Ανδριανός Καρκατζέλης, Ιωάννης ιερεύς Σακελλάριος, παπα-Μιχάλης Οικονόμου και Αναστάσιος Κάβας.

Γνωστές οικογένειες προεστών στην Αρκαδία

Τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας στην Τριπολιτσά, η εξουσία ήταν στα χέρια του Κανέλλου Ταπεινού και του Ανδρέα Μειζότερου. Από τον 17 αιώνα και μετά, η εξουσία ήταν μοιρασμένη σε δύο ισχυρές οικογένειες: Κούγια και Βάρβογλη. Φέρεται μάλιστα πως η οικογένεια Βάρβογλη καταγόταν από τις Σέρρες. Αργότερα, σημαντικοί προεστοί της Τριπολιτσάς αναδείχτηκαν ο πλούσιος Τριπολιτσιώτης Αναγνώστης Τούρτουλας και ο Βασίλης Χρηστακόπουλος.



Οι Δεληγιανναίοι στην Καρύταινα

Στην Καρύταινα, αδιαμφισβήτητη ήταν η εξουσία της οικογένειας Δεληγιάννη όχι μόνο για τη δική τους περιοχή αλλά για ολόκληρη την Πελοπόννησο. Βέβαια, εκτός από τους Δεληγιανναίους υπήρξαν στην ευρύτερη περιοχή της Καρύταινας προεπαναστατικά περί τους 70 προεστούς, σίγουρα όμως πιο ασήμαντοι.

Γενάρχης της οικογένειας Δεληγιάννη θεωρείται ο Πέτρος Λίτινος από την Κρήτη. Αυτός υπηρέτησε ως γραμματέας του Αιδίν Αγά στην εκστρατεία του Μωάμεθ Β΄ στην Πελοπόννησο και για τις υπηρεσίες του έλαβε από τους Τούρκους πολλές γαίες στην περιοχή. Στη συνέχεια, ο γιος του Σοφιανός υπήρξε Δραγομάνος της Πελοποννήσου και ο άλλος του γιος, ο Ιωάννης, έγινε κληρικός και πρωταγωνιστής της τοπικής αυτοδιοίκησης. Ο γιος του παπα-Γιάννη, ο Αναγνώστης, ως Πρόεδρος της Διοικητικής Επιτροπής της Ελλάδος υπέγραφε ως Αναγνώστης Δεληγιάννης. Έτσι επικράτησε σ’ αυτή την οικογένεια το επίθετο Δεληγιάννης.

Ακόμη, στην Καρύταινα κυριαρχούσε και μια άλλη σπουδαία μορφή με μεγάλη δύναμη και τεράστια γαιοκτησία, ο καπετάν Θανάσης Κουλάς.

(Η συνέχεια σε επόμενο άρθρο)

Πηγή: ΟΙ ΚΟΤΖΑΜΠΑΣΗΔΕΣ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ (1715 – 1821)

Φωτογραφία 

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο