Οι Μανιάτες, πρώτοι στα όπλα και στους αγώνες του Ελληνισμού

Η ιστορική περιοχή της Μάνης κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν Ταιναρία γη και ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τη δωρική Σπάρτη. Αργότερα, στην εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας φαίνεται πως η περιοχή ονομάστηκε Μάνη, διατηρώντας έναν βαθμό αυτονομίας, αλλά οι Μανιάτες ήταν απόλυτα προσηλωμένοι στους Αυτοκράτορες του Βυζαντίου.

Η ονομασία της Μάνης

Σχετικά με την ονομασία της περιοχής που εκτείνεται στη χερσόνησο του Ταΰγετου έχουν προταθεί κατά καιρούς διάφορες ερμηνείες. Μια τέτοια ερμηνεία ήταν αυτή του Δωρόθεου Μονεμβασίας (16ος-17ος αι.), που θεωρούσε πως η περιοχή ονομάστηκε Μάνη, καθώς στην περιοχή ζούσαν άνθρωποι μισώδεις και κακοί, οι οποίοι φύλαγαν τη μανία και την κακία μέσα στην καρδιά τους.

Βέβαια, σήμερα η πλέον αποδεκτή ερμηνεία είναι πως η λέξη Μάνη προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «μανός», που δηλώνει τον γυμνό και χωρίς βλάστηση τόπο, όπως ακριβώς δηλαδή είναι το φυσικό τοπίο της Μάνης.

Ο γδικιωμός των Μανιατών

Μπορεί τελικά η ονομασία της Μάνης να μην προέκυψε από την μανία και την κακία των κατοίκων της περιοχής, όμως οι Μανιάτες είχαν τον δικό τους τρόπο για να αποδίδεται η δικαιοσύνη και μάλιστα με όπλα. Η προσβολή ενός ατόμου που αυτομάτως έθιγε ολόκληρη τη γενιά του, ποτέ δεν έμενε ατιμώρητη. Η τιμωρία για όσους θεωρούνταν ένοχοι ήταν ο φόνος και αυτή η εθιμική πράξη αντεκδίκησης λεγόταν γδικιωμός. Πολλές φορές η εκδίκηση μετατρεπόταν σε ανοικτή σύρραξη με τουφέκια και κανόνια, και οι νικημένοι τελικά εγκατέλειπαν το χωριό, παίρνοντας το δρόμο της ξενιτιάς. Κάποιες φορές, οι πόλεμοι αντεκδίκησης διαρκούσαν για πολλές γενιές, έως ότου τελικά η γενιά που φιλονικούσε να είχε πλέον ξεχάσει την αιτία της διαμάχης.



Οι Μανιάτες στους αγώνες του Γένους

Οι Μανιάτες βέβαια δεν έπαιρναν τα όπλα μόνο για να εκδικηθούν μια αδικία ή προσβολή, το αγέρωχο πνεύμα τους τούς παρακινούσε να παίρνουν διαχρονικά τα όπλα ενάντια σε όσους απειλούσαν τον τόπο τους και τον ελληνισμό. Οι Μανιάτες πήραν το όπλα γιατί δεν αποδέχονταν την εγκαθίδρυση φράγκικης ηγεμονίας στην Πελοπόννησο, πολέμησαν αργότερα του Οθωμανούς κατακτητές, πρωτοστάτησαν μαζί με τον Κολοκοτρώνη στην έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης και στην απελευθέρωση της Καλαμάτας. Αλλά και στους αγώνες του Γένους τον 20ο αιώνα, οι Μανιάτες πρωτοστάτησαν στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες της Ηπείρου και της Μακεδονίας.

Οι Μανιάτες στην Ήπειρο

Η παρουσία των Μανιατών στρατιωτών για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων υπήρξε καθοριστικής σημασίας. Οι εκατόμβες των νεκρών Μανιατών αποδόθηκαν σε μοιρολόγια που οι μανάδες και οι αδερφές τους έλεγαν στη Μάνη. Σήμερα τραγουδιούνται και χορεύονται σε ρυθμό Συρτού τα τραγούδια που έλεγαν στην Ήπειρο οι πολεμιστές Μανιάτες. Σύμφωνα με μαρτυρία του Κυριάκου Κάσση, το 1973 ο Γιώργος Γαλλάκος από τη Λάγια, πολεμιστής του Μπιζανίου, τραγούδησε ένα τραγούδι που έλεγαν εκεί και το χόρευαν με μορφή Συρτού πριν από τις μάχες και μετά από τις νίκες:

Ένα γράμμα θε να γράφω – και τα ντέρτια μου θα κλάψω
Στα Μπιστά και στο Μπιζάνι – μάνα μου τι κρύο κάνει
Δε με φοβίζουν, μάνα μου, οι σφαίρες τα κανόνια
Μον’ με φοβίζουν, μάνα μου, τα κρύα και τα χιόνια

Η παραδοσιακή στολή των Μανιατών

Η παραδοσιακή ενδυμασία των Μανιατών ήταν η σκουρόχρωμη βράκα, σπανιότερα η φουστανέλα, λευκό πουκάμισο με κόκκινα σιρίτια, κοντό γιλέκο και σελάχι που έδινε χώρο στην πιστόλα, τον σουγιά και τα σύνεργα καπνού. Στο κεφάλι φορούσαν κόκκινο φέσι, μαύρο μαντίλι ή τον κούκο. Τον χειμώνα έβαζαν και μάλλινες φανέλες από μέσα και κυρίως οι τσομπάνηδες φορούσαν τη «ρασιά», ένα σκούρο πανωφόρι, φτιαγμένο στον αργαλειό.


Η γυναικεία φορεσιά αποτελούταν από το «βελέσι», ένα φόρεμα από βαμβακερό ύφασμα, χρώματος γαλαζωπό-μπλε και γκρίζο, καφετί κόκκινο, έχοντας τα χρώματα αυτά σε ρίγες. Το χαρακτηριστικό μανιάτικο φουστάνι είχε τιράντες και χαμήλωνε στο μπούστο, για να φανεί το κουμπωμένο ως απάνω λευκό πουκάμισο. Στις Μανιάτισσες δεν ήταν υποχρεωτικό να καλύπτουν το κεφάλι, αλλά οι περισσότερες παντρεμένες γυναίκες φορούσαν τσεμπέρι λευκό ή κλαρωτό, το οποίο συχνά το έδεναν με τρόπο που να καλύπτει το στόμα τους. Το καλό τσεμπέρι που φορούσαν στις γιορτές είχε πολλά κεντήματα και το έλεγαν «μπαρέζι». Για το κρύο φορούσαν και μία μάλλινη εσάρπα, η οποία ήταν πλεχτή στο χέρι και την έλεγαν «μπελερίνα», ενώ πιο σπάνια έβαζαν σκούρο κοντογούνι.

Οι πύργοι των Μανιατών

Ένα από τα βασικότερα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη Μάνη είναι οι γραφικοί πύργοι της, οι οποίοι αριθμούνται πάνω από 800 και είναι σκορπισμένοι σε όλα τα χωριά. Οι πύργοι συμβολίζουν την ανεξαρτησία, την ελευθερία, το θάρρος και τη δύναμη. Ο πύργος ήταν ένα πολεμικό εργαλείο, ένα οχυρό άμυνας και επιβίωσης. Οι πύργοι είναι κάστρα με αυλή και μαντρότοιχο, τα οποία ανήκαν σε ισχυρές οικονομικά και στρατιωτικά οικογένειες.

Οι μπέηδες, οι οποίοι ήταν τοποτηρητές των Τούρκων, επιλέγονταν από τις οικογένειες που κατοικούσαν σε πύργους. Με την επιβλητικότητά τους οι πύργοι προσέφεραν στους Μανιάτες προστασία και ασφάλεια, γιατί ήταν καταφύγιο, παρατηρητήριο και αμυντικό μετερίζι. Οι πύργοι ήταν ψηλοί, καλοχτισμένοι, για να αντέχουν τις επιδρομές των εχθρών και είχαν «παραθυράκια», όπου τοποθετούνταν κανόνια, έτσι κρύβονταν και πυροβολούσαν τους επιδρομείς χωρίς να βάζουν τον εαυτό τους σε κίνδυνο.

Πηγές:

Ο χορός και το τραγούδι στην παράδοση της Μάνης

el.wikipedia.org

Φωτογραφία 1 

Φωτογραφία 2








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο