Οι εξισλαμισμοί, οι Τουρκοκρητικοί και άλλες μουσουλμανικές ομάδες της Κρήτης



Τα πρώτα χρόνια της εδραίωσης της Οθωμανικής κυριαρχίας στη νήσο Κρήτη, φαίνεται πως μόνο λίγοι μουσουλμάνοι είχαν εγκατασταθεί στο νησί. Αυτοί ήταν κυρίως αξιωματούχοι του Σουλτάνου, διοικητικοί υπάλληλοι και κάποιοι γενίτσαροι.

Οι εξισλαμισμοί

Λίγα χρόνια πριν το 1669, στα χρόνια του Κρητικού Πολέμου, φαίνεται πως οι Οθωμανοί επέβαλαν σε χριστιανικούς πληθυσμούς των περιοχών όπου επικρατούσαν να αλλαξοπιστήσουν. Όμως, συστηματικοί εξισλαμισμοί στην Κρήτη ξεκίνησαν κάποιες δεκαετίες μετά το 1669 και διήρκεσαν έως και την έναρξη της Επανάστασης του 1821. Έτσι, μέσω των εξισλαμισμών του ντόπιου πληθυσμού προέκυψαν οι λεγόμενοι «Τουρκοκρητικοί», οι οποίοι την εποχή της οθωμανικής κυριαρχίας στην Κρήτη αποκαλούνταν απλά ως Τούρκοι.

Ο εξισλαμισμός ενός πολίτη γινόταν παρουσία ενός ιεροδίκη και ο προσήλυτος προχωρούσε σε απαγγελία του μουσουλμανικού συμβόλου πίστεως, αποκτώντας ένα καινούργιο μουσουλμανικό όνομα.

Ένας άλλο τρόπος με τον οποίο γινόταν αλλαγή θρησκεύματος και ενίσχυση του μουσουλμανικού στοιχείου του νησιού ήταν οι επιγαμίες, κυρίως χριστιανών με μουσουλμάνους. Επειδή οι μουσουλμάνοι που εγκαταστάθηκαν μαζί με την οθωμανική διοίκηση στην Κρήτη δεν είχαν φέρει μαζί τους γυναίκες, αναζητούσαν συζύγους ανάμεσα στις ντόπιες χριστιανές.

Συνήθως, οι εκούσιοι εξισλαμισμοί υποκινούνταν από την επιθυμία του ατόμου να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης και να ανελιχθεί κοινωνικά.

Εποικισμός της Κρήτης με μουσουλμάνους τον 18ο αιώνα

Κατά τον 18ο αιώνα, άρχισε να ενισχύεται η μετοίκηση μουσουλμάνων στην Κρήτη από περιοχές της Ασίας, της Αφρικής αλλά και από την Αλβανία. Στις τρεις μεγάλες πόλεις της Κρήτης και κυρίως στα Χανιά εγκαταστάθηκαν μουσουλμάνοι Αιθίοπες, Άραβες μουσουλμάνοι από την Αίγυπτο και από τη Βεγγάζη. Ασφαλώς, ο εποικισμός του νησιού με ξένους μουσουλμάνους αποτελούσε μέρος ενός οργανωμένου σχεδίου, προκειμένου να αλλοιωθεί ο πληθυσμός της Κρήτης και να συντελεστεί η μουσουλμανοποίηση του νησιού.



Η φυγή των μουσουλμάνων από την Κρήτη

Από τα μέσα του 19ου αιώνα που οι Κρητικοί προέβαιναν σε συνεχή επαναστατικά κινήματα, οι μουσουλμάνοι του νησιού ταυτίστηκαν με τους Τούρκους, άσχετα αν πολλοί από αυτούς ήταν Κρητικοί στην καταγωγή. Έτσι, στα τέλη του 19ου αιώνα, που η Κρήτη διεκδίκησε της αυτονομία της, αρκετοί μουσουλμάνοι άρχισαν να αποχωρούν από το νησί.

Συγκεκριμένα, το 1899 περίπου 40.000 μουσουλμάνοι της Κρήτης εγκατέλειψαν το νησί, καθώς θεώρησαν μειωτικό γι’ αυτούς να ζουν υπό Χριστιανό Ηγεμόνα, τον Πρίγκιπα Γεώργιο. Αυτοί φαίνεται πως μετακινήθηκαν προς τη Μικρά Ασία, τη Συρία και σε περιοχές της Βόρειας Αφρικής. Επίσης, ομάδες μουσουλμάνων από την Κρήτη εγκαταστάθηκαν την ίδια περίοδο στα Δωδεκάνησα, κυρίως στην Πάτμο, την Κω και τη Ρόδο.

Η φυγή μετά την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα

Σε όλη τη διάρκεια της Κρητικής Πολιτείας σημειώνονταν συνεχώς επεισόδια και ενστάσεις στις σχέσεις των χριστιανών και των μουσουλμάνων της Κρήτης. Μετά την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, σημειώθηκε ένα κύμα φυγής των μουσουλμάνων από το νησί. Το 1914 οι μουσουλμάνοι που μετακινήθηκαν από την Κρήτη προς τη Μικρά Ασία κατηγορήθηκαν πως ο μόνος λόγος που έφευγαν από το νησί ήταν για να εγκατασταθούν και να αρπάξουν τις περιουσίες των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, υπακούοντας τις προσταγές των Χοτζάδων.

Βέβαια, η τελική αποχώρηση όλων των μουσουλμάνων από την Κρήτη ξεκίνησε τον Αύγουστο το 1923, καθώς Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάνης υποχρεούνταν να μετακινηθούν στην Τουρκία. Στο διάστημα από τον Αύγουστο του 1923 έως τον Αύγουστο του 1924 αποχώρησαν από την Κρήτη 23.821 μουσουλμάνοι. Τότε, αρκετοί μουσουλμάνοι προσπάθησαν να εξαιρεθούν από την ανταλλαγή, αλλά λίγοι το κατόρθωσαν, προβάλλοντας ιταλική και όχι ελληνική υπηκοότητα.

Οι «ιταλοποιηθέντες» μουσουλμάνοι της Κρήτης είχαν λάβει την ιταλική υπηκοότητα κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με αφορμή τη διεξαγωγή εμπορίου στην Τριπολίτιδα. Έτσι, το 1923 περίπου 500 μουσουλμάνοι εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή πληθυσμού, καθώς θεωρήθηκαν Ιταλοί υπήκοοι.

Πηγές:
ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΚΑΙ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ 1821-1924

Μετακινήσεις Μουσουλμάνων από την Κρήτη στη Ρόδο στα τέλη του 19ου αιώνα

Οθωμανική Κρήτη – ο αιώνας μετά την κατάκτηση

Φωτογραφία



Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο