Η υποδοχή των Ελλήνων στρατιωτών στην Αλβανία το 1940-1941



Μέσα από τα προσωπικά ημερολόγια των Ελλήνων στρατιωτών που πολέμησαν στην Ήπειρο το χειμώνα του 1940-1941, αποτυπώνονται με αυθεντικότητα οι μαρτυρίες τους για την υποδοχή του ελληνικού στρατού από τους Έλληνες και τους Αλβανούς στα χωριά της Βόρειας Ηπείρου.

Η υποδοχή των Ελλήνων ως ελευθερωτές

Όπως ήταν φυσικό, οι Έλληνες κάτοικοι της Βορείου Ηπείρου υποδέχτηκαν τους Έλληνες στρατιώτες ως απελευθερωτές, νιώθοντας ανακούφιση που απαλλάχτηκαν από την ιταλική κατοχή.

Στο ημερολόγιο του Αναγνωστόπουλου με ημερομηνία εγγραφής 22-11-1940 περιγράφεται η υποδοχή των στρωτιωτών από τους κατοίκους του Δελβινακίου.
«[…] Εδώ πρέπει να σταθώ λιγάκι και να περιγράψω κάπως την υποδοχή των κατοίκων που ξαφνικά βγήκανε τόσοι πολλοί από τα σπίτια τους στην πλατεία του χωριού και στας διαφόρους εισόδους περιμένοντας ημάς με επικεφαλής τον πρόεδρο κλπ. Ο καθένας τους κρατούσε στο χέρι του μπουκάλια με ούζο, ρακί ή ψωμιά στα ταψιά, μέλια, νερό ή ό,τι μπορούσανε και διαθέτανε ο καθένας χωριστά αμέσως τρέχανε προς πάσαν κατεύθυνσιν να μας περιποιηθούν ως ελευθερωτάς πλέον. […]

Ο Γκούμας από το 53ο Τάγμα του Παλαιοδημόπουλου περιγράφει την είσοδο του ελληνικού στρατού στην Κορυτσά.

«Ύστερα από μιαν ώρα εισερχόμεθα εις τα πρώτα σπίτια της Κορυτσάς. Οι ορισθέντες πολίται διά την υποδοχήν μόλις μας αντίκρυσαν ήρχισαν να μας διανέμουν δώρα. Τουτέστιν τσιγάρα, γλυκά, φρούτα και τόσα άλλα. Μετά προχωρούμε διά το κέντρο της. Από την μίαν άκρη της πόλεως έως την άλλην είχαν παραταχθή αι χιλιάδες των κατοίκων της διά να μας υποδεχτούν. Το τι συνέβη κατά την νύκτα εκείνη δεν περιγράφεται. Το καλώς ήρθατε και το Ζήτω ηκούετο από χιλιάδες στόματα. Συγκινητικότατη υπήρξεν η υποδοχή μας. Από την μεγάλη τους χαρά πολλοί εκ των κατοίκων της έκλαιον. Απ’ όπου κι αν περνούσα άφθονα τσιγάρα μας εδίδοντο εκ των πολιτών. Εγώ δε τους έλεγα: “  Έλληνες είστε; Έλληνες;”
“ Ναι, ναι Έλληνες”, μας έλεγαν […].

Η στάση των Αλβανών έναντι των Ελλήνων στρατιωτών

Αλλά ακόμη και οι Αλβανοί κάτοικοι των χωριών της Βόρειας Ηπείρου τούς υποδέχτηκαν ή τουλάχιστον δεν δυσφόρησαν από την παρουσία των Ελλήνων στρατιωτών. Οι Αλβανοί ήδη από τον προηγούμενο χρόνο είχαν υποφέρει από την ιταλική κατοχή της περιοχής, καθώς οι Ιταλοί άρπαζαν όλο το βιος τους και τους φέρονταν με βιαιότητα.



Ο Αμερικανός Λαιρντ Άρτς, διευθυντής του Μεσοανατολικού Ιδρύματος, που έζησε εκείνη την εποχή στην Ελλάδα έγραφε με τη σειρά του στο ημερολόγιό του για τον Μάιο του 1940, όπου κυριαρχούσαν οι Ιταλοί στην Αλβανία:
«Στους Αλβανούς δεν διατίθεται ούτε σταγόνα από τους 300.000 τόνους πετρελαίου που αντλείται ετησίως από τις αλβανικές πετρελαιοπηγές. “Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε”, είπε ο Αλβανός φίλος μου “είναι να μαζευόμαστε τρέμοντας από το κρύο στα τζαμιά, ζητώντας με προσευχές απ’ τον Αλλάχ να βάλει τον Μουσολίνι στον πόλεμο του Χίτλερ και να χαρίσει μετά τη νίκη στους Συμμάχους και την ελευθερία στην Αλβανία”.»

Παρά το γεγονός πως οι Έλληνες με τους Αλβανούς δεν είχαν ιδιαίτερη συμπάθεια, οι γέροντες κάτοικοι και ο άμαχος πληθυσμός συνήθισαν στην παρουσία των Ελλήνων στρατιωτών. Στη συνείδηση πάλι των Ελλήνων στρατιωτών εχθρός τους σ’ αυτό τον πόλεμο ήταν οι Ιταλοί και όχι οι Αλβανοί.

Η αποχώρηση του ελληνικού στρατού από την Αλβανία

Όταν τελικά δόθηκε εντολή να αποχωρήσει ο ελληνικός στρατός από την Αλβανία, γράφει ο Λουκάτος στο ημερολόγιό του:
«Οι Αξιωματικοί του Συντάγματος καθίσαμε [στην Καμένιτσα] στο σπίτι ενός ελληνόφωνου Αλβανού, ο οποίος ήταν περισσότερο Έλληνας παρά Αρβανίτης. Είχε κάνει και στην Αμερική και ήταν αρκετά εξευγενισμένος. Η γυναίκα του, νέα και ωραία γυναίκα, μιλούσε και αυτή ελληνικά. Ήσαν και οι δυο τους απελπισμένοι με την υποχώρησή μας, σε βαθμό που κλαίγανε.
“Αδέλφια, πού μας αφήνετε τώρα! Τι θα γίνουμε εμείς, μας έλεγαν. Με σας τους Έλληνες ταιριάζουμε εμείς οι Αρβανίτες. Και στην ψυχή και στα έθιμα. Με τους Ιταλούς όμως δεν κάνουμε. Αυτοί δεν σέβουνται τίποτα, τίποτα. Ούτε και την τιμή μας”.

Είχε καεί ο καημένος πάνω σ’ αυτό το ζήτημα. Το 68 Σύνταγμα κατά την προέλαση του Νοεμβρίου είχε περάσει από την Καμένιτσα και πολλοί αξιωματικοί είχαν μείνει και τότε στο σπίτι του και τους είχε διηγηθεί το πάθημά του. Φεύγοντας οι Ιταλοί, όταν έσπασαν στο Μοράβα, και περνώντας από την Καμένιτσα, τού βίασαν τη γυναίκα. Και αυτόν τον χτύπησαν πολύ […].

Ο Ελληνικός Στρατός έως τα μέσα Δεκεμβρίου του 1940 είχε προωθηθεί στο ένα τέταρτο σχεδόν του εδάφους της Αλβανίας, καταλαμβάνοντας την Κορυτσά, το Πόγραδετς, τους Αγίους Σαράντα, το Αργυρόκαστρο και τη Χειμάρρα. Στις αρχές Απριλίου του 1941, με την έναρξη της γερμανικής επίθεσης στην Ελλάδα, άρχισαν να υποχωρούν και οι ελληνικές δυνάμεις από την Αλβανία.

Παρακολουθήστε ένα ενδιαφέρον επετειακό ντοκιμαντέρ για το Έπος του 1940 στη Βόρεια Ήπειρο από το κανάλι ΡΙΚ της Κύπρου.

Πηγές:

Δημητρίου Ελένη: «Ο πόλεμος ως προσωπικό βίωμα: ο ελληνοϊταλικός πόλεμος 1940-1941 μέσα από τα προσωπικά ημερολόγια Ελλήνων στρατιωτών»

youtube.com



Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο