Η σύντομη οθωμανική κατάκτηση των Κυθήρων το 1715

Στα νότια της Πελοποννήσου βρίσκεται το πανέμορφο νησί των Κυθήρων, ένα νησί που μνημονεύεται από τους αρχαίους Έλληνες ποιητές, ιστορικούς και φιλοσόφους, και έχει ταυτιστεί με τη θεά Αφροδίτη, τη θεά του Έρωτα.

Τα Κύθηρα στη Λατινοκρατία

Τα Κύθηρα μετά την Δ΄ Σταυροφορία πέρασαν στη βενετική κυριαρχία μέχρι το 1797. Το 16ο αιώνα φαίνεται ότι ο πληθυσμός των Κυθήρων έφθανε τους 4.000 κατοίκους. Το 1537 ο γενίτσαρος Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, από τους πιο τρομερούς πειρατές της Μεσογείου, κατέστρεψε, λεηλάτησε την Παλαιόχωρα και έπνιξε στο αίμα τους κατοίκους της. Το 17ο αιώνα ήλθαν στο νησί πολλοί πρόσφυγες από την Κρήτη, κουβαλώντας μαζί έθιμα, συνήθειες και κουλτούρα. Το 1715 οι Τούρκοι κατέλαβαν τα Κύθηρα, όμως δεν παρέμειναν πάνω από τρία χρόνια.

Οι Οθωμανοί τον Δεκέμβριο του 1714 ξεκίνησαν νέο πόλεμο με κύριο στόχο την ανακατάληψη της Πελοποννήσου. Αρχηγός του στρατεύματος ήταν ο μεγάλος βεζίρης Αλή Πασάς και οι επιχειρήσεις ξεκίνησαν από την Κόρινθο. Μέσα σε εκατό περίπου μέρες, από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο του 1715, κατελήφθη ολόκληρη η χερσόνησος. Παράλληλα, ο οθωμανικός στόλος με ηγέτη τον καπουδάν Πασά Τζανίμ Χοτζά Μεχμέτ πασά κατέλαβε την Τήνο και την Αίγινα.



Από τη βενετική κτήση στην οθωμανική κυριαρχία

Συγκεκριμένα, στις 7 Ιουλίου 1715, μετά την κατάληψη της Κορίνθου, οι Οθωμανοί κατέλαβαν την Αίγινα και αμέσως επόμενος στόχος τους ήταν τα Κύθηρα. Ο προβλεπτής θαλάσσης Ντανιέλ Ντολφίν διέταξε να σταλούν από τη Μονεμβασία ενισχύσεις στο νησί, όπου στο μεταξύ είχαν προσέλθει για βοήθεια άνδρες των βενετικών φρουρών της Τήνου, της Αίγινας και της Ακροκορίνθου. Στα τέλη Αυγούστου, ο καπουδάν Πασάς βρισκόταν με το στόλο του στην περιοχή των Κυθήρων και διαπραγματευόταν με τους Βενετούς την αναίμακτη παράδοση της Μονεμβασίας. Την 1η Σεπτεμβρίου, ένας αξιωματικός έφερε το μήνυμα στον μεγάλο βεζίρη ότι οι κάτοικοι των Κυθήρων παραδόθηκαν στον Σουλτάνο.

Τότε, ο προνοητής του νησιού Σεμπαστιάνο Μαρτσέλλο, η φρουρά και ο άμαχος πληθυσμός καθώς αντιλαμβάνονταν ότι ήταν μάταιο να αντισταθούν, παρέδωσαν τα Κύθηρα στον καπουδάν Πασά.

Ο Βενετός προβλεπτής σημείωνε σε έκθεσή του ότι τα Κύθηρα διέθεταν ολιγάριθμη φρουρά και ελλιπή οχύρωση για να αντέξουν τις οθωμανικές επιθέσεις και επιπλέον ότι οι σχετικές εκκλήσεις του προς τη Βενετία δεν έτυχαν της δέουσας προσοχής. Αναγκάστηκε, λοιπόν, να παραδοθεί μαζί με τη βενετική φρουρά, αφού η επιθυμία των κατοίκων του νησιού ήταν να μην διακινδυνεύσουν τη ζωή τους και τη ζωή των παιδιών τους ούτε να χάσουν τις περιουσίες τους.

Τα ηγετικά στελέχη της τοπικής διοίκησης που φαίνεται πως γνώριζαν καλά το δίκαιο του πολέμου της οθωμανικής αυτοκρατορίας, ζήτησαν να παραδοθούν, όμως ήθελαν διαβεβαίωση εκ των προτέρων πως ερχόμενοι οι Οθωμανοί ως κυρίαρχοι θα σεβαστούν το καθεστώς που ίσχυε στο νησί. Έτσι, συντάχθηκε επιστολή με την οποία οι Κυθήριοι ζητούσαν από τους Οθωμανούς τα εξής:

Τα αιτήματα των Κυθηρίων για την παράδοση του νησιού

1. Να υπάρξει σεβασμός της χριστιανικής θρησκείας και «ο αρχιερέας και όλοι οι παπάδες να χαίρονται όλα τα εκκλησιαστικά μούλκια με ταις εκκλησίαις όπου ευρίσκονται».
2. Να γίνει σεβαστή η περιουσία των κατοίκων. Τα περιουσιακά στοιχεία να μείνουν απείρακτα «καθώς τα είχαμε και από κάτω των Βενετσιάνων» και ο τόπος να προστατεύεται από μπέηδες, τούρκικα και πειρατικά καράβια.
3. Να μη διασαλευθεί η παλιά κοινωνική κατάσταση πραγμάτων. «Οι άρχοντες του τόπου να είναι ξεχωρισμένοι από τους χωριάταις και να έχουν την τιμήν τους ως και πρώτα».
4. Να μην πληρώνουν φόρο αίματος για τα φονικά.
5. Να μη δίνουν «καμιάς λογής δοσήματα δια δύο χρόνους και σαν τελειωθούν οι διο χρόνοι να διδομεν το χαράτζι μας από ένα ριάλι το κεφάλη και όχι άλλον περισσότερον βάρος και τούτον για δια την πολήν μας, πτοχίαν οπού η ίδια κατάστασης τον τόπον φανερώνει».
6. Να υπαχθούν στο βακούφι της Βαλιντέ σουλτάνας, προφανώς επειδή γνώριζαν ότι θα έχαιραν μεγαλύτερης προστασίας από διάφορες επιβουλές και όχι μόνο διότι το «στέπος της θέλει φυλάξει το νησί από τους πειρασμούς των Κουρσάρων».
7. Να συνεχίσουν να έχουν ελευθερία σε εμπορικές συναλλαγές και αγοραπωλησίες.
8. Να τους χαρίσει ο καπουδάν Πασάς, στη δικαιοδοσία του οποίου ανήκουν, το κεσίμι της γης για δύο χρόνια. Να μην πληρώνουν, δηλαδή, για τα δύο πρώτα χρόνια το χαράτσι γης «διά έλεος της μεγάλης μας πτοχήας».

Αυτά αποτελούσαν τα κυριότερα αιτήματα των Κυθηρίων, τα οποία καταγράφθηκαν από τον επίσκοπο Νεκτάριο Βενιέρη, απόγονο των Βενετών ευγενών Venier, και επιδόθηκαν στους Οθωμανούς στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.

Αναφέρεται, βέβαια, ότι οι Οθωμανοί δεν τήρησαν τους όρους της συμφωνίας για αυτή τη σύντομη περίοδο της οθωμανικής διοίκησης. Τα φιρμάνια που συνόδευσαν το κατάστιχο μαρτυρούν ότι το αίτημα των Κυθηρίων για χαριστική φορολογική μεταχείριση σε ό,τι αφορά τους δύο πρώτους χρόνους κατοχής, τόσο σχετικά με το κεφαλοχάρατσο όσο και με το χαράτσι της γης και τους λοιπούς φόρους, έγινε αποδεκτό από τον Σουλτάνο.

Πηγές:

Η Οθωμανική απογραφή των Κυθήρων 1715
Μπαλτά Ευαγγελία
kythera.gr
Φωτογραφία

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο