Η «Λεγεώνα των Βλάχων» και η Ιταλο-Ρουμανική προπαγάνδα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο



Η ρουμανική προπαγάνδα που προσπαθούμε με κάθε μέσο να παρουσιάσει τους Έλληνες βλαχόφωνους ως Ρουμάνους είχε ήδη ξεκινήσει από την ίδρυση του Ρουμανικού Βασιλείου. Οι προσπάθειες των Ρουμάνων να εδραιώσουν αυτή την προπαγάνδα μέσω πρακτόρων στην Ελλάδα εντάθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα και έφτασε στο αποκορύφωμά της με την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η εμπλοκή της Ιταλίας στο λεγόμενο Κουτσοβλαχικό ζήτημα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Από την αρχή της γενέσεως της ρουμανικής προπαγάνδας στην Ελλάδα, οι πράκτορες των Ρουμάνων είχαν αρωγούς στην προσπάθεια ίδρυσης ρουμανικών σχολείων στην Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία ορισμένους Προξένους των Μεγάλων Δυνάμεων και κυρίως της Αυστρίας.

Στα χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου φαίνεται πως εκμεταλλεύτηκε και η Ιταλία την προπαγάνδα των Ρουμάνων να εμφανίσουν ως «ρουμανίζοντες» τους βλαχόφωνους Έλληνες της Βαλκανικής, καθώς εξυπηρετούσε τα συμφέροντά της η μείωση και ο παραγκωνισμός του ελληνικού στοιχείου τόσο της ελληνικής επικράτειας όσο και άλλων βαλκανικών γειτονικών χωρών. Έτσι, από το 1917 που η Ιταλία εδραίωσε την κυριαρχία της στην Αλβανία, παρότι σύμμαχος της Ελλάδας στον πόλεμο, επέκτεινε τη στρατιωτική της κυριαρχία στα χωριά της Ηπείρου μέχρι και το Μέτσοβο.

Οι Ιταλοί τότε εκμεταλλευόμενοι την ομοιότητα της λατινικής με τη γλώσσα των Βλάχων της Ηπείρου, προσπάθησαν να προσδώσουν στους βλαχόφωνους και λατινική καταγωγή και διατείνονταν μάλιστα πως οι ίδιοι έρχονταν ως ελευθερωτές των αδελφών τους (!).

Ο κύριος στόχος βέβαια των Ιταλών ήταν να υποκινήσουν αυτονομικά κινήματα στην Πίνδο και να δημιουργηθεί ένα αυτόνομο Βλάχικο κρατίδιο υπό τη δική τους εξάρτηση. Τον Αύγουστο μάλιστα του 1917, στη Σαμαρίνα Γρεβενών προσπάθησαν με μια διακήρυξη να ανακηρύξουν την «Αυτονομία της Πίνδου», εγχείρημα το οποίο καθώς φαίνεται απέτυχε εν τη γενέσει του. Γενικά, μόνο μια μικρή μειοψηφία των βλαχόφωνων Ελλήνων υπηρέτησε την Ιταλική και Ρουμανική προπαγάνδα, αποκομίζοντας ασφαλώς για τις υπηρεσίες τους τεράστια χρηματικά ποσά, όπως για παράδειγμα ο Αλκιβιάδης Διαμαντής.



Η ανθελληνική δράση του Αλκιβιάδη Διαμαντή και η εξυπηρέτηση ξένων συμφερόντων

Ο Αλκιβιάδης Διαμαντής ήταν βλαχόφωνος από τη Σαμαρίνα Γρεβενών. Στα τέλη της δεκαετίας του 1910 βρέθηκε στην Αλβανία και συνεργάστηκε με Ιταλούς αξιωματικούς και Αλβανούς πολιτικούς, αποκτώντας για τις υπηρεσίες που προσέφερε τεράστια περιουσία.

Το 1924, αφού του αφαιρέθηκαν διάφορα προνόμια και δημεύθηκε η περιουσία του στην Αλβανία, κατέφυγε στη Ρουμανία. Το 1926 παρουσιάστηκε πάλι στην Αλβανία ως πρόξενος της Ρουμανίας αυτή τη φορά στους Αγίους Σαράντα, για να προτείνει με έγγραφό του να μην αποστέλλονται οι μαθητές των ρουμανικών σχολείων στη Ρουμανία αλλά στο ρουμανικό γυμνάσιο των Ιωαννίνων. Έπειτα, το 1930, εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και ασχολήθηκε με διάφορες επιχειρήσεις, καθώς παρουσιαζόταν ως αντιπρόσωπος των ρουμανικών πετρελαίων στην Ελλάδα και εισαγωγέας ρουμανικής ξυλείας. Κατά τις πρώτες ημέρες του Ελληνο-ιταλικού Πολέμου το 1940, εμφανίστηκε μαζί με τα ιταλικά στρατεύματα, τα οποία και βοήθησε στην πορεία τους προς το Μέτσοβο.

Ασφαλώς, από τις πρώτες μέρες της Ιταλικής Κατοχής ο Αλκιβιάδης Διαμαντής επισκεπτόταν τα βλαχοχώρια και τις περιοχές όπου διέμεναν οι βλαχόφωνοι, προκειμένου να προπαγανδίσει τις απόψεις του και να εγκαθιδρύσει ρουμανικές κοινότητες στα βλαχόφωνα χωριά.

Η «Λεγεώνα των Βλάχων»

Τον Σεπτέμβριο του 1941 έκανε την επίσημη εμφάνισή της η «Λεγεώνα των Βλάχων» με βασικό εμπνευστή και εκπρόσωπο των υποτιθέμενων «Βλαχικών κοινοτήτων της Πίνδου και του Βλαχικού στοιχείου της Νοτίου Βαλκανικής» τον Αλκιβιάδη Διαμαντή.

Η «Λεγεώνα των Βλάχων» αποτελούσε στην ουσία βοηθητικό σώμα των Ιταλών για να ελέγχουν μέσω των Βλάχων τις διαδρομές των αγροτικών προϊόντων και να λεηλατούν τα χωριά κυρίως της εύφορης Λάρισας. Ο Διαμαντής κατάφερε να στρατολογήσει ορισμένους βλαχόφωνους στην υπηρεσία της «Λεγεώνας», ο αριθμός των οποίων δεν ξεπερνούσε τα 300 άτομα.

Η κύρια δράση των «λεγεωνάριων» ήταν να λειτουργούν ως οδηγοί των ιταλικών δυνάμεων κατοχής και ως πράκτορες και επίσημοι πληροφοριοδότες των Ιταλών. Η συνήθης δράση των «λεγεωνάριων ήταν να λεηλατούν τα χωριά, κυρίως σε εύφορες περιοχές όπως στον Βόλο και τη Λάρισα, να καταδίδουν βλαχόφωνους και ελληνόφωνους πατριώτες, να τρομοκρατούν τους αγρότες της υπαίθρου, να προβαίνουν σε ξυλοδαρμούς απλών πολιτών και να εφορμούν στα σπίτια για εξεύρεση οπλισμού.

Ο έλεγχος της παραγωγής γάλακτος

Το χειμώνα του 1942, η «Λεγεώνα των Βλάχων», προκειμένου να ασκήσει πιέσεις στους βλαχόφωνους κτηνοτρόφους και να στρατολογήσει νέα μέλη, προσπάθησε να αποκτήσει τον έλεγχο της γαλακτοπαραγωγής και τυροκόμησης στην περιοχή που ανήκε στη δικαιοδοσία της ιταλικής μεραρχίας Φορλί (παλαιοί νομοί Λάρισας, Φθιωτιδοφωκίδας).

Μ’ αυτή την ενέργεια η «Λεγεώνα» σκόπευε να αποκτήσει σημαντικά κέρδη, όμως οι επικεφαλής του υποκαταστήματος της Αγροτικής Τράπεζας στη Λάρισα αρνήθηκαν να παρακάμψουν τον Αναγκαστικό Νόμο και να δώσουν τις απαραίτητες για το ξεκίνημα της τυροκόμησης πρώτες πιστώσεις. Από την άλλη, φαίνεται πως και οι κτηνοτρόφοι πείστηκαν να μη δώσουν εύκολα το γάλα τους και έτσι το όλο εγχείρημα κατέληξε σε αποτυχία.



Η αντίσταση της «Ένωσις Ελλήνων Κουτσοβλάχων» στη δράση της «Λεγεώνας»

Οι βλαχόφωνοι έχοντας βαθιά ελληνική συνείδηση και την πεποίθηση πως η γλώσσα τους δεν αποτελούσε ένδειξη εθνικής ταυτότητας, στη συντριπτική τους πλειοψηφία απέρριπταν την ιδέα ενός αυτόνομου βλάχικου κρατιδίου στην Ελλάδα. Όταν μάλιστα ενισχύθηκε η Εθνική Αντίσταση στην Πίνδο στις τάξεις του ΕΑΜ δημιουργήθηκε η «Ένωσις Ελλήνων Κουτσοβλάχων», η οποία με προκηρύξεις, διακήρυττε την ελληνική εθνική συνείδηση των Βλάχων και τόνιζε την ανάγκη αντίστασης ενάντια στον κατακτητή.

Επίσης, σημαντική βοήθεια, κυρίως όσον αφορά την τόνωση του ηθικού του ελληνικού λαού, προσέφεραν και τα άρθρα του Τάκη Οικονομάκη στην εφημερίδα «Θεσσαλία», τα οποία καυτηρίαζαν τη δράση των «λεγεωνάριων». Αλλά ακόμη και ο δωσίλογος κατοχικός πρωθυπουργός, Γ. Τσολάκογλου, με εγκύκλιό του προς τους Νομάρχες, στράφηκε ενάντια στις ενέργειες της «Λεγεώνας» ζητώντας από τους Νομάρχες να μην υπακούν στις διαταγές και τους εκβιασμούς της.

Το τέλος της δράσης της «Λεγεώνας των Βλάχων»

Οι δυνάμεις του ΕΑΜ εδραιώνοντας την κυριαρχία τους στην Ελεύθερη Ελλάδα μετά το 1943, στράφηκαν εναντίον της δράσης της «Λεγεώνας». Ένοπλες ομάδες του ΕΛΑΣ όργωναν την ύπαιθρο και προχωρούσαν σε αιχμαλωτίσεις αλλά και θανατώσεις των «λεγεωνάριων». Ουσιαστικά, με την εμφάνιση των αντάρτικων ομάδων εξασθένησε σημαντικά η δύναμη των «λεγεωνάριων» και η οργάνωσή τους οδηγήθηκε στον αφανισμό. Το τέλος της δράσης της «Λεγεώνας των Βλάχων» ήρθε τον Σεπτέμβριο του 1943, με τη συνθηκολόγηση των Ιταλών, καθώς οι Γερμανοί δεν υποστήριζαν τη δράση τους.

Πηγές:
Η Ρουμανική προπαγάνδα στο χωριό Περιβόλι (Από τα μέσα του 19ου αιώνα έως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο).
Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (1944): ένας τύπος επαναστατικής εξουσίας: πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές παράμετροι
Φωτογραφία

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο