Η Καλαμάτα, η πρώτη ελεύθερη πόλη της Ελλάδας



Η Καλαμάτα, η πρωτεύουσα της Μεσσηνίας, κάλλιστα μπορεί να θεωρηθεί ως η επίτιμη «πρωτεύουσα» του Ελληνικού Κράτους, καθώς ήταν η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε το 1821 από τον τουρκικό ζυγό.

Το χρονικό της απελευθέρωσης

Οι πρόκριτοι της Μάνης με αρχηγό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη ύψωσαν πρώτοι το λάβαρο της Επανάστασης στην Αρεόπολη Λακωνίας στις 17 Μαρτίου 1821. Έπειτα, ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης και ο Γιατράκος ξεκίνησαν για το Μυστρά Μονεμβασιάς, ενώ ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης κατευθύνθηκαν με 2.000 παλικάρια για την Καλαμάτα. Στις 22 Μαρτίου 1821, οι Μανιάτες περικυκλώνουν την Καλαμάτα και ο Τούρκος διοικητής κατάλαβε ότι δεν μπορούσε πια να ξεφύγει προς την Τριπολιτσά, οπότε αποφάσισε να αντιτάξει άμυνα.

Την επόμενη ημέρα, στις 23 Μαρτίου 1821, οι οπλαρχηγοί Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Νικηταράς, Παπαφλέσσας και άλλοι, μπήκαν μέσα στην πόλη ως απελευθερωτές, χωρίς να συναντήσουν καμία αντίσταση και κατευθύνθηκαν προς το κάστρο. Εκεί ο Τούρκος τοπικός διοικητής, ο Βοεβόδας της Καλαμάτας Σουλεϊμάν Αγάς Αρναούτογλου, συνειδητοποιώντας το μάταιο αγώνα του, τους παρέδωσε την πόλη.

Αμέσως μετά όλοι οι ένοπλοι επαναστατημένοι κατευθύνθηκαν προς τον Ιερό Ναό των Αγίων Αποστόλων, συμμετέχοντας στην πανηγυρική δοξολογία για την απελευθέρωση που τελέστηκε εκεί. Στους Αγίους Αποστόλους η Εκκλησία ευλόγησε την επαναστατική σημαία και ξεκίνησε ουσιαστικά η Επανάσταση από την Καλαμάτα και τυπικά στις 25 Μαρτίου από την Αγία Λαύρα.

Στη συνέχεια, ακολούθησε σύσκεψη των οπλαρχηγών, οι οποίοι αποφάσισαν τη δημιουργία μιας επαναστατημένης επιτροπής, της Μεσσηνιακής Γερουσίας, της οποίας η ηγεσία ανατέθηκε στον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, ο οποίος τιμητικά ορίστηκε «Αρχιστράτηγος του σπαρτιατικού και μεσσηνιακού στρατού». Το πιο σημαντικό στοιχείο από την απελευθέρωση της Καλαμάτας ήταν αναμφισβήτητα η αναπτέρωση του ηθικού όλων των άλλων πόλεων, οι οποίες ξεσηκώθηκαν για να φέρουν το ποθητό αποτέλεσμα της Ελευθερίας του ελληνικού λαού.

Οι Μεσσήνιοι Αγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης

Ανάμεσα σε όλους τους αγωνιστές που πολέμησαν για την ελευθερία της Ελλάδας το 1821, ξεχώρισαν για τον ηρωισμό και την αυτοθυσία τους αυτοί που γεννήθηκαν στη Μεσσηνία.

Ο Νικηταράς

Ο Νικηταράς ή Νικήτας Σταματελόπουλος ή Τουρκοφάγος γεννήθηκε στη Νέδουσα Μεσσηνίας το 1787. Ήταν ανιψιός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και ένας από τους σημαντικότερους αγωνιστές της Επανάστασης του 1821. Στα Άνω Δολιανά, με 200 μόνο άνδρες κατάφερε να αποκρούσει 6.000 Τούρκους. Έτσι, λόγω αυτού οι άνδρες του του έδωσαν το παρατσούκλι Τουρκοφάγος.

Ο Παπαφλέσσας

Ο Παπαφλέσσας γεννήθηκε στην Πολιανή Μεσσηνίας το 1786 και πέθανε στο Μανιάκι Μεσσηνίας. Το πραγματικό του όνομα ήταν Γρηγόριος Δικαίος και είχε μυηθεί και αυτός στη Φιλική Εταιρεία. Το 1820 έφθασε στην Πελοπόννησο ως πρόδρομος του Δ. Υψηλάντη για την προετοιμασία της Επανάστασης. Συνεργάστηκε μεταξύ άλλων με τους οπλαρχηγούς Θ. Κολοκοτρώνη, Νικηταρά, Αναγνωσταρά, ανάβοντας τη φλόγα της εξέγερσης. Με την εισβολή του Ιμπραήμ, έστησε ενέδρα στο Μανιάκι με 1.500 παλικάρια. Οι εχθροί, όμως νίκησαν και έτσι ο Παπαφλέσσας έπεσε μαχόμενος ηρωικά το 1825.

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Γέρος του Μοριά, γεννήθηκε στο Ραμαβούνι Μεσσηνίας το 1770 και πέθανε στην Αθήνα το 1843. Είναι η πιο σημαντική φυσιογνωμία της Ελληνικής Επανάστασης, η οποία είναι συνδεδεμένη με τις πιο σημαντικές της φάσεις, κυρίως στην Πελοπόννησο. Οι δράσεις του ξεκίνησαν το 1805 και από τότε δεν σταμάτησε να αγωνίζεται. Τιμήθηκε με τον βαθμό του ταγματάρχη για τη δράση του εναντία στους Γάλλους. Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία προετοιμάζοντας τον Αγώνα στην Πελοπόννησο. Η παράδοση της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου 1821 και η άλωση της Τριπολιτσάς, οι νίκες στο Βαλτέτσι, και όχι μόνο, εδραίωσαν το κύρος του ως στρατιωτικού ηγέτη.

Στις 26 Ιουλίου 1822 η ιστορική νίκη του στα Δερβενάκια οδήγησε στον αποδεκατισμό της στρατιάς του Δράμαλη, διέσωσε τον Αγώνα στην Πελοπόννησο και επικύρωσε τις εξαιρετικές στρατιωτικές ικανότητες του Γέρου του Μοριά. Τα «Απομνημονεύματα» του Κολοκοτρώνη, τα οποία υπαγόρευεσε στον Γεώργιο Τερτσέτη αποτέλεσαν και αποτελούν πολύτιμη πηγή για την Ελληνική Επανάσταση.



Ο Μητροπέτροβας

Ο Μητροπέτροβας γεννήθηκε στη Γαράντζα (Μέλπεια) Μεσσηνίας το 1745. Η πολεμική του δράση ξεκίνησε κατά τη διάρκεια των Ορλωφικών και συνεχίστηκε με την προετοιμασία της Επανάστασης στη Μεσσηνία. Συμμετείχε με δικό του στρατιωτικό σώμα στην απελευθέρωση της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου 1821. Κατά τη διάρκεια του Αγώνα τάχθηκε στο πλευρό του Κολοκοτρώνη και πήρε μέρος στη μάχη στο Βαλτέτσι και στην άλωση της Τριπολιτσάς.

Η διήγηση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη για την απελευθέρωση της Καλαμάτας

«Εἰς τας 23 Μαρτίου ἐπιάσαμε τους Τούρκους εἰς την Καλαμάτα, τον Ἀρναούτογλην, σημαντικόν Τοῦρκον τῆς Τριπολιτζᾶς. Εἴμεθα 2.000 Μανιάτες, ὁ Πετρόμπεης, ὁ Μούρτζινος, Κυβέλος, Δυτική Σπάρτη. 100 ἦτον οἱ Τοῦρκοι μεινεμένοι, ὡς 10.000 ἡ φήμη τους μεγάλη. Ἡ Ἀνατολική Σπάρτη ἐκινήθη τῇ ἴδιαν ὥραν. Ὁ Τζανετάκης με την Κακαβουλιά ἐκινήθη διά τόν Μυστρά. Οἱ Τοῦρκοι τῆς Μπαρδούνιας καί Μυστρᾶ ὑπάγουν, τραβιοῦνται εἰς τήν Τριπολιτζά. Οἱ Τοῦρκοι εἶχαν βάλει ὑποψία, ἐπροσκάλεσαν τοὐς προεστούς καί Δεσποτάδες, καί αὐτοί ἐπῆγαν. Ἦτον ἔμβα τοῦ Μαρτίου. Δέν τούς ἐσκότωσαν. Οἱ Σπαρτιᾶται, ἀφοῦ ἐπῆραν λάφυρα, προχωροῦν καί πολιορκοῦν τήν Μονεμβασιά. Εἰς τήν Καλαμάτα ἐκάμαμε συνέλευση, πόθεν νά πρωτοκινήσομε τά στρατεύματα. Οἱ Καλαματιανοί ἐκατάφεραν τὀν Μπέη νά πᾶμε εἰς τήν Κορώνη διά νά μήν βάλουν σπαθί οἱ Τοῦρκοι εἰς τούς Χριστιανούς. Ἐγώ δέν ἐστρέχθηκα, εἶπα νά πᾶμε εἰς τήν παλαιάν Ἀρκαδία, εἰς τό κέντρο, διά νά βοηθοῦμε τούς ἄλλους.

Τότενες τούς εἶπα: «Ἐάν μοῦ δώσετε βοήθεια ἀπό τοῦτο τό στράτευμα, καλῶς, εἰμή ἀναχωρῶ νά ὑπάγω εἰς τό κέντρο». Εἶχα λάβει γράμμα ἀπό τόν Κανέλλο, μ᾿ ἐπροσκαλοῦσε, ὅτι εἶχε 10.000 ἄρματα, καί νά ἔμβω ἐπί κεφαλῆς. Τοῦ Μούρτζινου ἀρρώστησε τό παιδί του, ὁ Διονύσιος, καί ἔτζι δέν ἐκίνησαν ὅλοι οἱ Μανιᾶται. Ἔλαβα 200 ἀπό αὐτόν καί 70 ἀπό τόν Μπέη μέ τόν καπετάν Βοϊδῆ καί μέ 30 ἐδικούς μου ἐγενήκαμε 300 καί ἔκοψα εὐθύς δύο σημαῖες μέ σταυρό καί ἐκίνησα. Οἱ Ἀνδρουσιανοί Τοῦρκοι, 260 ἄνδρες, μανθάνοντας ὅτι εἴμεθα ἀσκέρι φεύγουν, πᾶνε στά κάστρα τῆς Μεσσηνίας. Κινώντας ἐγώ, εἶχαν μίαν προθυμίαν οἱ Ἕλληνες, ὁπού ὅλοι μέ τάς εἰκόνας ἔκαναν δέηση καί εὐχαριστήσεις. Μοῦ ἤρχετο πότε νά κλαύσω… ἀπό τήν προθυμίαν που ἔβλεπα. Ἱερεῖς ἔκαναν δέηση. Εἰς τόν ποταμόν τῆς Καλαμάτας ἀνασπασθήκαμε καί ἐκινήσαμε.

Τάς 24 τόν Μάρτη 1821 ἐφθάσαμε εἰς ἕνα χωριό τῆς Μεσσηνίας, Σκάλα λεγόμενον, που εἶναι καμιά πενηνταριά οἰκογένειες. Ὅσοι ἄνδρες ἦτον, τούς ἔστειλα πεζοδρόμους, καί τούς ἔλεγα: «Σύρτε στά κάστρα, πολιορκήσετε, καί σᾶς προφθάνω μέ 3.000» – στρατήγημα. Τήν αὐγήν ἐξημέρωσε εἰς τές 25 τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Ἔμαθαν εἰς τό Λεοντάρι ὅτι ἐβγῆκα μέ τόσες χιλιάδες Μανιάτες, παίρνουν τά ζῶα τῶν ραγιάδων καί ἀνεχώρησαν διά τήν Τριπολιτζά. Κινώντας ἀπό τήν Σκάλα, ἔρριξα καμμιά χιλιάδα τουφέκια, τρεῖς μπαταριές διά νά τ᾿ ἀκούσει ὁ κόσμος, νά σηκωθεῖ κατά τήν παραγγελίαν.[..]»

Πηγές:

users.uoa

kalamatain.gr

tharrosnews.gr

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο