Η επιφανής οικογένεια Μελά από τα Ιωάννινα

Αναμφισβήτητα, ο Μακεδονικός Αγώνας έχει ταυτιστεί με τους αγώνες και την αυτοθυσία του Παύλου Μελά, ο οποίος αποτέλεσε υπόδειγμα ηρωισμού και αυταπάρνησης για την υπεράσπιση της πατρίδας και αγωνίστηκε για την προάσπιση του ελληνισμού της Μακεδονίας. Ο Παύλος Μελάς προερχόταν από πλούσια και επιφανή οικογένεια, της οποίας τα μέλη διακρίθηκαν στο εμπόριο, στην πολιτική, στη διοίκηση, στο στρατό ακόμη και στη λογοτεχνία.

Οι ρίζες της οικογένειας Μελά

Η οικογένεια Μελά κατάγεται από τα Ιωάννινα και συγκαταλέγεται ανάμεσα στις επιφανέστερες και στις πιο παλιές αρχοντικές οικογένειες της Ηπείρου. Μεταξύ αυτών αναφέρονται ακόμη οι οικογένειες Μαρούτση, Μακρή, Δρόσου, Κρομμύδα, Καραγιάννη και Σουγδουρή. Σύμφωνα με κάποιες απόψεις, η οικογένεια Μελά έχει βυζαντινές ρίζες καθώς, όπως αναφέρει ο βασικός βιογράφος της οικογένειας, ο Λέων Ι. Μελάς, προέρχεται από την οικογένεια Στρατηγοπούλου, ενός Βυζαντινού αξιωματούχου.

Ενώ, λοιπόν, το αρχικό επίθετο της οικογένειας ήταν Στρατηγοπούλου, των γνωστών βυζαντινών αρχόντων που ουσιαστικά ίδρυσαν την καστροπολιτεία των Ιωαννίνων, φαίνεται πως η μελαχρινάδα στο πρόσωπο κάποιων μελών αυτής της οικογένειας τους προσέδωσε το παρατσούκλι «Μελανιάς», κι έτσι απέκτησαν το επίθετο Μελάς.

Σύμφωνα με παλιές μαρτυρίες στην πόλη των Ιωαννίνων, η οικογένεια Μελά διέθετε μεγάλη κτηματική περιουσία στα Γιάννενα και ασφαλώς το πατρικό τους σπίτι βρισκόταν εντός του Κάστρου. Όμως, μετά την κατάπνιξη της επανάστασης του Διονυσίου του Σκυλοσόφου το 1611, η Πύλη σε αντίποινα προχώρησε στην απαλλοτρίωση των τιμαρίων των Χριστιανών των Ιωαννίνων. Μόνον εκείνοι που εξισλαμίστηκαν μπόρεσαν να κρατήσουν τις περιουσίες τους, ενώ όσοι αρνήθηκαν να αλλαξοπιστήσουν ασφαλώς έχασαν ολόκληρη την περιουσία τους. Ανάμεσα σ’ αυτούς που αρνήθηκαν να αλλαξοπιστήσουν προκειμένου να διατηρήσουν την περιουσία τους ήταν και μέλη της οικογένειας Μελά, οι οποίοι αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τα Ιωάννινα και να διασκορπιστούν σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης, ενώ ο Ιωάννης Μελάς προτίμησε να γίνει αρματολός.



Ήδη βέβαια από τον 15ο αιώνα, μέλη της οικογένειας Μελά βρέθηκαν σε πολλούς τόπους της κεντρικής Ευρώπης. Μάλιστα, κάποιοι από αυτούς βρέθηκαν στην αυλή του βασιλιά Σιγισμούνδου της Ουγγαρίας-Βοημίας τον 15ο αιώνα, και συγκεκριμένα με το όνομα Melas Feld στη Βοημία. Ακόμη, η παρουσία των Μελάδων αναφέρεται εκτός από την Ήπειρο και στην Ιλλυρία, τη Δαλματία και τη Βλαχία. Ενδεικτικά ο Μαγιάρος Ιωάννης Φρειδερίκος Μελάς υπήρξε αυλικός του Αψβούργου αυτοκράτορα Καρόλου ΣΤ΄ το 1712. Απόγονός του ήταν ο Μιχαήλ Φρειδερίκος Βενέδικτος Μελάς, αρχιστράτηγος των αυστριακών δυνάμεων στην περίφημη μάχη του Μαρέγκο, εναντίον του Ναπολέοντα, που διεξήχθη στις 14 Ιουνίου 1800.

Ο ηπειρωτικός κλάδος της οικογένειας Μελά φαίνεται ότι εμφανίζεται με αυτό το όνομα στις αρχές του 18ου αιώνα και ο αρχικός γεωγραφικός πυρήνας προέλευσής της ήταν η Παλιά Πογδοριανή, όπου αναφέρεται και η ύπαρξη ερειπίων των πύργων των Μελάδων.

Το εμπορικό δίκτυο της οικογένειας Μελά

Στα μέσα του 18ου αιώνα, η οικογένεια Μελά ήταν εγκατεστημένη σε Κωνσταντινούπολη και Ρωσία και τα μέλη της ασχολούνταν με το εμπόριο γουναρικών. Οι Μελάδες, μαζί με άλλους εμπόρους της Ηπείρου, της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας, ήταν ανάμεσα στους Έλληνες εμπόρους της κεντρικής και της ανατολικής Ευρώπης, καθώς και της Ρωσίας, που διακινούσαν κατ’ αποκλειστικότητα σχεδόν το εμπόριο των χωρών αυτών με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι Μελάδες είχαν έδρες των εργασιών τους τη Νίζνα, κέντρο γουνεμπορίου, και τη Μόσχα, επεκτεινόμενοι ωστόσο και στην Οδησσό, στην Πετρούπολη και ασφαλώς στην Κωνσταντινούπολη.

Το εμπορικό δίκτυο των Μελάδων στήθηκε από τους αδελφούς Πάνο (Ιωάννινα 1730-Ρωσία 1816), Αναστάσιο (Ιωάννινα 1733-Κων/πολη 1801) και Λέοντα (Ιωάννινα 1738-Κων/πολη 1811), τους γιους του Δημητρίου. Ο μεγαλύτερος αδελφός Πάνος πέθανε άγαμος. Ο Αναστάσιος απέκτησε δύο γιους, τον Δημήτριο (Ιωάννινα 1770-1842) και τον Πέτρο (Ιωάννινα 1792-Βραΐλα 1855), ενώ ο Λέων, ή καλύτερα γνωστός ως Λεοντάρης, απέκτησε πέντε γιους και μία κόρη: τον Δημήτριο (Ιωάννινα 1772-1850), τον Θεοδόσιο ή Θεόδωρο (1775-;), τον Γεώργιο (Ιωάννινα 1785-Κων/πολη 1856), τον Ιωάννη (Ιωάννινα 1787-Σαλαμίνα 14/5/1833), τον Παύλο (1790-Μεσσολόγγι 1826, στην πολιορκία της πόλης) και την Αγγελική, για την οποία γνωρίζουμε μόνο ότι παντρεύτηκε τον Ιωάννη Α. Πάνο.

Με το πέρασμα των χρόνων, η εμπορική οικογένεια Μελά διεύρυνε τις εμπορικές της δραστηριότητες και σε αγορές της δυτικής Ευρώπης, διατηρώντας καταστήματα στο Λονδίνο και στη Μασσαλία, στην πόλη που γεννήθηκε ο Μακεδονομάχος Παύλος Μελάς και ο αδερφός του Λέων.

Ο Λέων Μιχαήλ Μελάς: από τη Μασσαλία βουλευτής Αγιάς Λάρισας

Ο Λέων Μελάς ήταν γιος του Μιχαήλ Μελά και αδερφός του Παύλου. Γεννήθηκε στη Μασσαλία και σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1892 αναγορεύτηκε διδάκτορας νομικής. Για μικρό χρονικό διάστημα εργάστηκε στο Υπουργείο Εσωτερικών, υπήρξε δήμαρχος Αθηνών και το 1902 εκλέχτηκε βουλευτής της Επαρχίας Αγιάς Λάρισας με το κόμμα του Θεόδωρου Δηλιγιάννη. Ήταν ενεργό μέλος της Εθνικής Εταιρείας και του Μακεδονικού Κομιτάτου και μάλιστα μετά το θάνατο του αδερφού του Παύλου είχε συνοδέψει στη Μακεδονία τη χήρα του αδερφού του Ναταλία για να επισκεφτεί τον τάφο του συζύγου της.

Ο Λέων Μελάς παντρεύτηκε το 1892 με την Ανδρομάχη Σλήμαν, την κόρη του αρχαιολόγου Ερρίκου Σλήμαν, με την οποία απέκτησε τρεις γιους, τον Κωνσταντίνο, το Λίνο και τον Αλέξανδρο. Δυστυχώς απεβίωσε το 1905 σε ηλικία μόλις 33 ετών, λίγους μήνες μετά το θάνατο του αδερφού του Παύλου. Κι επειδή είχαν ήδη προκηρυχθεί εκλογές και έμενε κενό στην υποψηφιότητά του για την Επαρχία Αγιάς, δέκα ημέρες μετά το θάνατό του βρέθηκε ο αντικαταστάτης του.

Σε εφημερίδα των Αθηνών, δέκα ημέρες μετά τον θάνατό του, δημοσιεύτηκε:

«Αναχωρεί σήμερον εις Αγυιάν προσκληθείς παρά των εκλογέων της επαρχίας εκείνης και ιδιαιτέρως των πολιτικών φίλων του πολυκλαύστου πολιτικού Λέοντος Μελά, ίνα θέση υποψηφιότητα κατά τας επικειμένας βουλευτικάς εκλογάς ο κ. Αγαμέμνων Σλήμαν. Κολακευόμεθα να ελπίζωμεν ότι οι εκλογείς της Αγυιάς θα αποστείλωσιν εις το Κοινοβούλιον τον πλήρη ευρέος μέλλοντος νέον, όστις παρά το νεαρόν της ηλικίας του κέκτηται πατρικότητα και διαύγειαν πνεύματος, οξείαν αντίληψιν και παρέχει ελπίδας ευδοκιμήσεως εν τω σταδίω εις ό πλήρης ελπίδων κατέρχεται».

Μακρινή ανάμνηση από την παρουσία του Λέοντος Μελά ως βουλευτή της Επαρχίας Αγιάς αποτελεί η ονομασία μιας οδού στην πόλη της Αγιάς και η πλατεία «Λέοντος Μελά» στο χωριό Κεραμίδι Μαγνησίας, το οποίο από το 1881 ανήκε στην Επαρχία Αγιάς και ήταν το κέντρο του τότε Δήμου Κασθαναίας.

Η πλατεία στο Κεραμίδι

Πηγές:

Επαρχία Αγιάς
Βασίλειος Μελάς, ένας μεγάλος άγνωστος

blacksea.ehw.gr

eleftheria.gr

Φωτογραφία 1 
Φωτογραφία 2

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο