Η εκτέλεση της ηθοποιού Ελένης Παπαδάκη από Εαμίτες στα Δεκεμβριανά



Η Ελένη Παπαδάκη υπήρξε κορυφαία ηθοποιός του Εθνικού θεάτρου που ξεχώρισε για τους πρωταγωνιστικούς της ρόλους σε όλη τη δεκαετία του ’30 μέχρι και το θάνατό της. Μια ηθοποιός μορφωμένη και εξαιρετικά ταλαντούχα εκτελέστηκε με συνοπτικές διαδικασίες στα δραματικά γεγονότα των Δεκεμβριανών, με την κατηγορία πως υπήρξε δωσίλογη και συνεργάτης των Γερμανών.

Η κατηγορία που την οδήγησε στο θάνατο

Λίγες μέρες μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Γερμανούς, η Ελένη Παπαδάκη διεγράφη από το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών ως προδότρια. Συγκεκριμένα, στις 20 Οκτωβρίου 1944, στη συνεδρίαση του Σωματείου Ηθοποιών ο αριστερός ηθοποιός του μουσικού θεάτρου Σπύρος Πατρίκιος κατόπιν πιέσεως και διαταγής, όπως λέγεται, του Κόμματος, αναγκάστηκε και μίλησε στους ηθοποιούς που μαζεύτηκαν στα γραφεία του Σωματείου τους, Σατωβριάνδου 52α, ως εξής:
«Θλιβερό καθήκον μας αναγκάζει να μιλήσουμε για τη στάση ωρισμένων, ευτυχώς ελαχίστων, ηθοποιών που πολλοί απ’ αυτούς δεν είναι ευτυχώς Έλληνες, που πρόδωσαν τον τίμιον αγώνα με πράξεις κακές και που το παράδειγμά τους θα ‘χε ανυπολόγιστες συνέπειες και συμφορές αν δεν ήσαν ευτυχώς τόσο λίγοι. Προτείνω να διαγραφούν από το Σωματείο και να στερηθούν κάθε δικαιώματος να εργάζονται στο ελληνικό θέατρο και να γίνη για κάθε προτεινόμενο αμέσως συζήτησις και να παρθή απόφασις».

ΟΙ ΠΡΟΔΟΤΑΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ

[Ο τίτλος και τα ονόματα όπως δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Απελευθερωτής», 25 Οκτωβρίου 1945]
1) Βεργή Έλσα 2) Δαδοκαρίδου Έλλη 3) Ζαμάνου Χαρ. 4) Θάνος Διονύσιος 5) Ιακωβίδης Μιχάλης 6) Πόπολα Αγγέλα 7) Κόππολα Αλφρέδος 8) Μοσχούτης Δ. 9) Μπέλλα Σμάρω 10) Παπαδάκη Ελένη 11) Παυλόφσκαγια Νίνα 12) Ραμασόφ Ροβέρτος 13) Φελίτσης Δημήτριος και 14) Αγγελική Κοτσάλη.

Η επικύρωση των ονομάτων έγινε δύο μέρες πριν, στο θέατρο «Διονύσια» της Πλατείας Συντάγματος. Το προεδρείο: Αιμίλιος Βεάκης, Θεόδωρος Μορίδης, Σπύρος Πατρίκιος, Χρήστος Τσαγανέας, Πάνος Καραβουσάνος.

Ήταν η Παπαδάκη δωσίλογη;

Η Ελένη Παπαδάκη προερχόταν από ευκατάστατη οικογένεια και ο πατέρας της ήταν φίλος του Ράλλη, του δωσίλογου Πρωθυπουργού. Λόγω της γνωριμίας της οικογένειάς της με τον Πρωθυπουργό της Κατοχής, η Παπαδάκη βοήθησε πολλούς ανθρώπους ακόμη και καταδικασμένους σε θάνατο να βγουν από τις φυλακές, όπως επίσης έκρυβε και φυγάδευε Εβραίους. Μάλιστα, στη διάρκεια της Κατοχής η Παπαδάκη έκρυβε στο σπίτι της αλλά και σε σπίτια φίλων τον ερωτικό της σύντροφο Σαμ Μπράντενμπουργκ, ο οποίος ήταν εβραϊκής καταγωγής.

Συνεπώς, δεν προκύπτει από πουθενά πως υπήρξε δωσίλογη και συνεργάτης των Γερμανών. Αυτό που μάλλον ενοχλούσε τους υπόλοιπους ηθοποιούς και γι’ αυτό τη ζήλευαν και την εχθρεύονταν ήταν η ομορφιά και το ταλέντο της. Ακόμη, τη φθονούσαν και για την υπεροψία της, καθώς αρκετές φορές ερχόταν στο θέατρο με το αυτοκίνητο του ίδιου του Πρωθυπουργού. Έτσι, λοιπόν, κακοήθεις και εμπαθείς συνάδελφοί της άρχισαν να διασπείρουν φήμες πως ήταν παλλακίδα ή ακόμη και γυναίκα του Ράλλη, και αυτές οι φήμες τήν οδήγησαν τελικά στη σύλληψη και στην εκτέλεση από τους Εαμίτες.



Τα Δεκεμβριανά και η εκτέλεση της Παπαδάκη

Την Παπαδάκη τη συνέλαβαν στο σπίτι του Μυράτ, του Γραμματέα του ΕΑΜ Θεάτρου, το απόγευμα της 21ης Δεκεμβρίου του 1944. Η Παπαδάκη συνοδευόμενη από τη φίλη της Αιμίλια Καραβία και τον Δ. Μυράτ, οδηγήθηκε πρώτα στα γραφεία της Λαϊκής Επιτροπής του ΕΑΜ, επί της οδού Πατησίων 314, για να αναφερθεί όπως όριζε η στρατιωτική τάξη ότι η διαταγή τους εξετελέσθη και στη συνέχεια όλοι μαζί πήγαν στην Πολιτοφυλακή της γειτονιάς τους, η οποία στεγαζόταν στην επιτεταγμένη έπαυλη Παπαλεονάρδου, οδός Πολυλά και Ροστάν. Τόσο ο ίδιος ο Μυράτ, όσο και φιλικά πρόσωπα της Παπαδάκη ενημερώθηκαν ότι θα ακολουθούσε μια ανάκριση και πως θα απελευθερωνόταν σύντομα.

Τα μεσάνυχτα άρχισε η ανάκριση της Παπαδάκη από τον καπετάν Ορέστη, στέλεχος της Λαϊκής Πολιτοφυλακής Πατησίων. Τα ξημερώματα της επόμενης ημέρας η Παπαδάκη καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο δικαστήριο του ΕΛΑΣ. Αμέσως μετά μεταφέρθηκε μαζί με άλλους μελλοθανάτους στα διυλιστήρια της ΟΥΛΕΝ στο Γαλάτσι, όπου δολοφονήθηκε με δύο σφαίρες στον αυχένα από τον εκτελεστή της ΟΠΛΑ Βλάσση Μακαρώνα. Η διαταγή του Ορέστη ήταν να εκτελεστεί με τσεκούρι, αλλά ο Μακαρώνας μάλλον τη λυπήθηκε και προτίμησε έναν πιο ανώδυνο τρόπο. Η Παπαδάκη παρέμεινε αγνοούμενη για έναν μήνα. Το πτώμα της βρέθηκε στις 26 Ιανουαρίου του 1945, προκαλώντας σοκ στην αθηναϊκή κοινωνία.

Η θέση του ΚΚΕ για το θάνατο της Παπαδάκη

Ο Γ.Γ του ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης έναν χρόνο αργότερα δήλωσε πως ο καπετάν Ορέστης ήταν πράκτορας της «Ιντέλιτζενς Σέρβις» και γι’ αυτό εκτελέστηκε. Ο καπετάν Ορέστης είχε κινήσει ήδη υποψίες αναφορικά με τη δράση του, εκτός βέβαια από την εκτέλεση της Παπαδάκη. Πιο συγκεκριμένα, υπήρχαν καταγγελίες εναντίον του ότι συνελάμβανε φίλα προσκείμενους στο ΕΑΜ ή ακόμα και μέλη του, μόνο και μόνο για να αποσπά χρήματα και πολύτιμα είδη από τους ίδιους ή τους συγγενείς τους. Γι’ αυτό το ΕΑΜ Πατησίων είχε αξιώσει από την τοπική Λαϊκή Πολιτοφυλακή να ειδοποιείται για τις συλλήψεις και να παραβρίσκεται σε αυτές ένας αντιπρόσωπός του για να αποτραπούν παρεκτροπές. Στην περίπτωση της Παπαδάκη εκπρόσωπος του ΕΑΜ ορίστηκε ο φοιτητής Ιατρικής Κώστας Μπιλιράκης.

Σύμφωνα με τον «Ριζοσπάστη», η δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη δεν εντασσόταν σε έναν σχεδιασμό του ΚΚΕ ή του ΕΑΜ. Πολύ περισσότερο, η Λαϊκή Πολιτοφυλακή είχε λάβει συγκεκριμένες εντολές να μην πειράξει την Ελένη Παπαδάκη και όταν έγινε γνωστή η δολοφονία της, εντοπίστηκαν οι υπεύθυνοι και η τιμωρία τους ήταν άμεση και αποφασιστική. Τέλος, το ΚΚΕ δημοσιοποίησε τις συνθήκες της δολοφονίας, όπως και την τιμωρία των υπευθύνων και προχώρησε σε δημόσια πολιτική τοποθέτηση.

Επίσης, καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν ο Μακαρώνας και η ομάδα του, όταν συνελήφθησαν από τις αρχές.

Παρακολουθήστε την εξιστόρηση των γεγονότων από το Μάνο Ελευθερίου

Πηγές:
youtube.com
poiein.gr
rizospastis.gr



Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο