Η αδυναμία του Βενιζέλου να αντιμετωπίσει τη ρουμανική προπαγάνδα

 

Από τα τέλη του 19ου αιώνα και τη δημιουργία του Ρουμανικού Βασιλείου άρχισε να δημιουργείται ένα σοβαρό πρόβλημα για τον βλαχόφωνο Ελληνισμό, καθώς οι Ρουμάνοι προσπαθούσαν μέσω προπαγάνδας να τους εμφανίσουν ως «ρουμανίζοντες». Οι μεθοδεύσεις των Ρουμάνων να δημιουργήσουν «μειονοτικό» ζήτημα στην Ελλάδα με την ύπαρξη δήθεν ρουμανιζόντων Βλάχων στην Πίνδο συνεχίστηκαν με εντατικούς ρυθμούς στις αρχές του 20ου αιώνα και μάλιστα το «Κουτσοβλαχικό Ζήτημα» μονοπώλησε τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου το καλοκαίρι του 1913, με την οποία τερματίστηκε ο Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος.

Το κλίμα στους Βαλκανικούς Πολέμους

Οι απόψεις των Ρουμάνων περί «ρουμανιζόντων» βλαχόφωνων της Ελλάδας δεν επηρέασαν τους βλαχόφωνους Έλληνες και μόνο μια μικρή μειοψηφία της τάξης του 10% των βλαχόφωνων υπηρέτησαν τη ρουμανική προπαγάνδα. Την περίοδο των Βαλκανικών πολέμων 1912-1913, υπήρξαν δημοσιεύματα του ρουμανικού Τύπου πως οι Έλληνες έκαναν βιαιοπραγίες εις βάρος των «ρουμανιζόντων» Βλάχων της Ελλάδος και κατηγορούσαν την ελληνική πλευρά για άσκηση τρομοκρατίας, κυρίως στη Μακεδονία. Η ελληνική πλευρά από την άλλη διέψευδε με τηλεγραφήματα αυτού του είδους τα δημοσιεύματα και υποσχόταν καθεστώς ισονομίας και ισοπολιτείας προς όλους τους κατοίκους του Ελληνικού Βασιλείου.

Βέβαια, οι ρουμανικές αρχές συνέχιζαν να διαμαρτύρονται για την καταπίεση που δέχονταν οι «ρουμανίζοντες» της Ελλάδας, αναφέροντας πως οι ελληνικές αρχές έδιωξαν οικογένειες ρουμανιζόντων Βλάχων από τα σπίτια τους για να στεγαστούν πρόσφυγες και ακόμη πως ο Μητροπολίτης Βέροιας απαγόρευε στους «ρουμανίζοντες» να τελούν τη θεία λειτουργία στη «ρουμανική» γλώσσα.

Ο Βενιζέλος στο Βουκουρέστι

Όταν κατέφθασε ο Ελευθέριος Βενιζέλος ως πρωθυπουργός της Ελλάδας στο Βουκουρέστι για να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις που θα οδηγούσαν στην υπογραφή Συνθήκης ειρήνης, γινόταν καθημερινά αποδέκτης παραπόνων του Ρουμάνου πρωθυπουργού σχετικά με το ζήτημα των «ρουμανιζόντων» Βλάχων. Την ίδια περίοδο, ο ρουμανικός Τύπος καθημερινά δημοσίευε πως οι «ρουμανίζοντες» της Μακεδονίας έπεφταν θύματα ληστειών, βιαιοπραγιών και κακομεταχείρισης από τα ελληνικά στρατεύματα, και ακόμη πως γινόταν προσπάθεια να τους επιβληθεί η χρήση της ελληνικής γλώσσας στις εκκλησίες και τα σχολεία.

Μέσα σ’ αυτό το εχθρικό κλίμα που επικρατούσε στο Βουκουρέστι, ο Βενιζέλος ζήτησε από το Υπουργείο Εξωτερικών και από τις κατά τόπου αρχές να λάβει πλήρη ενημέρωση αναφορικά με όσα τους καταλόγιζε η ρουμανική πλευρά και έδωσε εντολή στο στράτευμα της Μακεδονίας να απέχει από ενέργειες που θα δυσκόλευαν τις διαπραγματεύσεις στο Βουκουρέστι. Ο Βενιζέλος ήθελε πάση θυσία τη στήριξη της Ρουμανίας στην υπογραφή της Συνθήκης που θα οριστικοποιούσε την παράδοση της Μακεδονίας και της Ηπείρου στο Ελληνικό Κράτος.

Στην πραγματικότητα βέβαια, η Βουλγαρία ήταν εκείνη που υποκινούσε τη ρουμανική προπαγάνδα εναντίον της Ελλάδας και Βούλγαροι ήταν αυτοί που διοχέτευαν στον Τύπο ψευδείς ειδήσεις περί δήθεν κακοποίησης των «ρουμανιζόντων» από τον ελληνικό στρατό.

Εκτός όμως από τη βουλγαρο-ρουμανική προπαγάνδα για τους «ρουμανίζοντες» της Μακεδονίας, η Ρουμανία προσέγγιζε θετικά και τη νεοσύστατη Αλβανία, ένα ακόμη πρόβλημα που ενέπλεκε το θέμα της Ηπείρου. Ήδη από το Μάρτιο του 1913, η Ρουμανία εμφανιζόταν ως η «Μητέρα» όλων των Βλάχων της Βαλκανικής και έφτασε στο σημείο να ζητήσει 36 βλαχόφωνα χωριά και κωμοπόλεις μεταξύ των Ιωαννίνων, Μετσόβου, Γρεβενών, όρους Γράμμου και Κορυτσάς να προσαρτηθούν στην Αλβανία. Συνεπώς, ο Βενιζέλος έπρεπε να έχει με κάθε τρόπο τη σύμφωνη γνώμη της Ρουμανίας προκειμένου να κατοχυρωθεί η Ήπειρος στην Ελλάδα και όχι στην Αλβανία.

Από τον Μάιο του 1913, η ελληνική κυβέρνηση επιδίωκε τη συμμαχία της Ρουμανίας και οι δύο χώρες βρίσκονταν σε συνεχή επικοινωνία. Η ρουμανική πλευρά επιζητούσε την παραχώρηση διευρυμένης αυτονομίας στους Βλάχους της Πίνδου και αναγνώριση ειδικών προνομίων, ζητώντας μάλιστα έγγραφη δέσμευση από τον Έλληνα πρωθυπουργό. Παρά το γεγονός πως ο Βενιζέλος δίσταζε να δεσμευτεί για όλα όσα απαιτούσε η ρουμανική πλευρά, επειδή επειγόταν να έχει την υποστήριξη της Ρουμανίας στα εθνικά μας θέματα, δέχτηκε να μπει το «Κουτσοβλαχικό Ζήτημα» στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου.



Η στάση της αντιπολίτευσης

Όταν η αντιπολίτευση στην Ελλάδα πληροφορήθηκε πως ο Βενιζέλος δέχτηκε να διαπραγματευτεί με τους Ρουμάνους τις αξιώσεις τους απέναντι στους βλαχόφωνους Έλληνες, παρουσιάζοντάς τους ως «ρουμανίζοντες», όπως ήταν φυσικό τον κατηγόρησε πως δεν γνώριζε καθόλου το Κουτσοβλαχικό Ζήτημα και άσκησε οξύ αντιπολιτευτικό λόγο. Μάλιστα, έκαναν λόγο ότι νομιμοποίησε «τον σάρακα της προπαγάνδας της Ρουμωνικής εντός του Κράτους», ενώ ταυτόχρονα δεν μερίμνησε καθόλου για τις ελληνικές σχολές και εκκλησίες της Ρουμανίας.

Ο Βενιζέλος από την άλλη έβλεπε πως έπρεπε να έχει με το μέρος του όλα τα κράτη που επιβουλεύονταν τα εδάφη και τον πληθυσμό της Μακεδονίας και εφόσον λυνόταν το «Κουτσοβλαχικό Ζήτημα» θα εξέλειπαν οι αξιώσεις της Ρουμανίας επί των ελληνικών εδαφών. Έτσι, αφού θα παραιτούνταν η Ρουμανία από τις αξιώσεις της στα εδάφη της Μακεδονίας, θεωρούσε πως κι εκείνοι οι «ρουμανίζοντες» της Ελλάδας που ελέγχονταν από τη Ρουμανία με την πάροδο του χρόνου θα συγχωνεύονταν από το ελληνικό στοιχείο. Πίστευε, λοιπόν, πως λίγοι χιλιάδες ρουμανίζοντες Βλάχοι δεν θα έπρεπε να σταθούν εμπόδιο στις ελληνορουμανικές σχέσεις.

Το αποτέλεσμα βέβαια όλων αυτών των διαπραγματεύσεων ήταν να μετατραπεί το «Κουτσοβλαχικό Ζήτημα» σε μειονοτικό ζήτημα, αφού η ελληνική κυβέρνηση παραδεχόταν την ύπαρξη των «ρουμανιζόντων». Ακόμη κι αν ο Βενιζέλος υπό την πίεση των εθνικών ζητημάτων δέχτηκε να διαπραγματευτεί την αυτονομία και την παραχώρηση προνομίων σε «ρουμανίζοντες», η ουσία είναι πως στα χρόνια της διακυβέρνησής του έως το 1920 δεν περιορίστηκε καθόλου η δράση των «ρουμανιζόντων» και η ρουμανική προπαγάνδα , παρά το γεγονός πως οι κατά τόπους Γενικές Διοικήσεις της Ηπείρου και της Μακεδονίας πίεζαν την ελληνική κυβέρνηση να λάβει δραστικά μέτρα εναντίον τους.

Πηγή: Vasileios, Kollaros (2015, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών), H μειονοτική πολιτική του Ελευθερίου Βενιζέλου

Φωτογραφία

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο