Αρπαγές, κλοπές και ιδιοκτήτες λειψάνων των Αγίων και Μαρτύρων



Υπήρχαν, άραγε, στο παρελθόν «ιδιοκτήτες» λειψάνων Αγίων, τα οποία μάλιστα τα κληροδοτούσαν με διαθήκες στα παιδιά τους;

Όσο και αν αυτό σήμερα φαίνεται περίεργο, ένας γονιός δηλαδή να αφήνει ως κληρονομιά στο παιδί του κομμάτια από τα λείψανα Αγίων, όπως π.χ. ένα δάκτυλο, εντούτοις σε περασμένους αιώνες αυτό θεωρούνταν ως «φυσιολογικό». Κατά μαρτυρίες, μάλιστα, φέρεται πως ένα δάκτυλο του Αγίου Κοσμά Αιτωλού φυλασσόταν ως κειμήλιο σε οικογένεια των Ιωαννίνων, μέχρι που δόθηκε τελικά ως κληροδότημα στη Μητρόπολη.

Η λατρεία των λειψάνων

Από την αρχή της χριστιανικής πίστης, οι Χριστιανοί τιμούσαν τα λείψανα των Αγίων. Υπήρχε μάλιστα η πεποίθηση πως τα ζωντανά σώματα των Αγίων και των Μαρτύρων είχαν υπερφυσικές δυνάμεις. Επειδή, λοιπόν, το σώμα κάποιων Αγίων και Μαρτύρων διατηρούταν αναλλοίωτο στο χρόνο, οι πιστοί απέδιδαν στα λείψανά τους υπερφυσικές δυνάμεις, που μπορούσαν να τελέσουν ακόμη και θαύματα. Πίστευαν πως τα ιερά λείψανα είχαν τη δύναμη να προστατεύουν τους πιστούς από ορατούς και αόρατους εχθρούς, να θεραπεύουν ανίκητες παθήσεις και γενικά να φοβερίζουν τους δαίμονες.

Επειδή, λοιπόν, οι Χριστιανοί πίστευαν στη θεϊκή δύναμη των λειψάνων των Αγίων, κατέβαλαν κάθε προσπάθεια να αποκτήσουν έστω ένα τμήμα του λειψάνου. Έτσι, καθιερώθηκε και ο τεμαχισμός των λειψάνων, ήδη από τα πρώτα χρόνια του Χριστιανισμού, την εποχή των διωγμών. Γι’ αυτό άλλωστε σήμερα τα λείψανα ενός Αγίου μπορεί να βρίσκονται διασκορπισμένα σε διάφορες εκκλησίες και μοναστήρια του κόσμου.

Για παράδειγμα, τμήματα από τα λείψανα του Αγίου Ανδρέα βρίσκονται σε διάφορους ναούς, όπως στην Πάτρα, στο Άγιο Όρος, στην Ιταλία, στην Κεφαλονιά, στην Εύβοια και στην Κόρινθο.

Η περίπτωση του λειψάνου του Αγίου Σπυρίδωνος της Κέρκυρας

Ο Άγιος Σπυρίδωνας έζησε την εποχή της αυτοκρατορίας του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Μετά την Άλωση της Πόλης το 1453, το λείψανο του Αγίου μεταφέρθηκε αρχικά στην Παραμυθιά Θεσπρωτίας και κατόπιν στην Κέρκυρα. Η μεταφορά του λειψάνου έγινε από τον Γεώργιο Καλοχαιρέτη, ο οποίος φερόταν ως ο ιδιοκτήτης του λειψάνου. Άλλωστε, ο Καλοχαιρέτης εκτός από το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνος είχε επίσης στην κατοχή του τα λείψανα της Αγίας Θεοδώρας, Αυτοκράτειρας και συζύγου του εικονομάχου Θεοφίλου.

Ο Καλοχαιρέτης παντρεύτηκε στην Κέρκυρα και απέκτησε τρεις γιους, τον Μάρκο, τον Λουκά και τον Φίλιππο. Μετά το θάνατό του, κληροδότησε στους γιους του και τα άγια λείψανα. Στον πρωτότοκο γιο του κληροδότησε το σκήνωμα της Αγίας Θεοδώρας της Βασιλίσσης και στους άλλους δύο το σκήνωμα του Αγίου Σπυρίδωνος. Μάλιστα, τα δύο αδέλφια, σε δίκη που έγινε όταν θέλησαν να μεταφέρουν το σκήνωμα του Αγίου εκτός της Κέρκυρας, αποφασίστηκε ότι διατηρούν το αποκλειστικό δικαίωμα της ιδιοκτησίας επί του αγίου λειψάνου.

Ωστόσο, μετά από λίγα χρόνια το λείψανο του Αγίου πέρασε στην ιδιοκτησία του Κερκυραίου Σταματέλλου Βούλγαρη, ο οποίος παντρεύτηκε την κόρη του Φίλιππου Καλοχαιρέτη. Μάλιστα, ο Βούλγαρης έκτισε και τον πρώτο ιερό ναό αφιερωμένο στον Άγιο Σπυρίδωνα, όπου και εναπόθεσε για προσκύνημα το άγιο λείψανο.



Αγοραπωλησίες και αρπαγές λειψάνων

Στα «Αθωνικά Σύμμεικτα» του Κέντρου Βυζαντινών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, σε έγγραφα των Ιερών Μονών του Αγίου Όρους περιέχονται και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την τύχη ορισμένων λειψάνων.

Τον Μάιο του 1709, ο μοναχός Ιωακείμ από τη μονή Καρακάλλου αγόρασε λείψανα ανώνυμου Αγίου, δύο δάκτυλα και ένα πόδι, από τον Αντώνιο Μοδινό. Μάλιστα, ο ιερομόναχος Ησαΐας Νταμιλάς από την Κρήτη υποστήριξε πως τα λείψανα αγοράστηκαν στην τιμή των 40 δουκάτων για λογαριασμό του ίδιου του μοναχού Ιωακείμ και όχι για λογαριασμό του μοναστηριού.

Ακόμη, τον Οκτώβριο του 1787, ο ιερομόναχος Ιάκωβος Καρακαλληνός κατήγγειλε στον Πατριάρχη Προκόπιο Α΄ ότι χάθηκαν από τον οντά που καθόταν, πάνω από το εργαστήρι του Χατζή Αθανάση στον Γαλατά της Κωνσταντινούπολης, δύο λείψανα Αγίων. Γινόταν δηλαδή αναφορά για την κάτω σιαγόνα του Αγίου Στεφάνου και το χέρι της Αγίας Μαρίνας.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα ιστορία είναι η περίπτωση των λειψάνων του Ισιδώρου, Μάρτυρα της Χίου. Η ύπαρξη των λειψάνων του Μάρτυρα στη Χίο μαρτυρείται από τον 5ο αιώνα. Η Κάρα και μέρος των λειψάνων είχαν μεταφερθεί στην Κωνσταντινούπολη, ενώ τα υπόλοιπα λείψανα παρέμειναν στη Χίο. Φαίνεται πως το 1125 τα λείψανα του Μάρτυρα αφαιρέθηκαν από τη Χίο και μεταφέρθηκαν από την ελληνόφωνο Λατίνο κληρικό Cebrano Cebrani με τη βοήθεια του βενετικού στόλου στον καθεδρικό ναό του Αγίου Μάρκου. Αργότερα, το 1626 εκλάπη και η Κάρα του Μάρτυρα από την Κωνσταντινούπολη με τη βοήθεια κάποιου ντόπιου χριστιανού, ο οποίος χρηματίστηκε αρκετά γενναιόδωρα από τις βενετικές αρχές. Έτσι, μεταφέρθηκε και η Κάρα στη Βενετία και κατατέθηκε στον Άγιο Μάρκο.

Συνεπώς, η συνήθεια του διαμελισμού των λειψάνων οδήγησε στο σημείο να διαπράττονται κλοπές και αρπαγές από ναούς, να ενθαρρύνεται το λιανεμπόριο αγίων λειψάνων και γενικά να γίνεται συστηματική εξαπάτηση των πιστών, καθώς κάποιοι εκμεταλλεύονταν την ευσέβειά τους.

Πηγές:
monastiria.gr

Αθωνικά Σύμμεικτα

Πρεσβύτερος Viorel Dinca: Η τιμή των αγίων και των λειψάνων κατά τους τρεις Ιεράρχες

Φωτογραφία 

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο