Έλληνες νεκροί στις πολεμικές συγκρούσεις του 20ου αιώνα

Αναμφίβολα ο 20ος αιώνας πέρα από αιώνας των μεγάλων ανακαλύψεων χαρακτηρίζεται και ως ο αιώνας των μεγάλων πολέμων που σημάδεψαν την ανθρωπότητα. Ανάμεσα στους χιλιάδες νεκρούς που έπεσαν στα πεδία των μαχών και στα θύματα του άμαχου πληθυσμού που απεβίωσαν με βίαιο θάνατο συμπεριλαμβάνονται χιλιάδες Έλληνες, ήδη από τις αρχές του αιώνα.

Στον Μακεδονικό Αγώνα

Ξεκινώντας από τον Μακεδονικό Αγώνα, την περίοδο 1904-1908 υπολογίζεται επισήμως πως έχασαν τη ζωή τους 2.000 στρατιώτες και 1.500 θύματα του άμαχου πληθυσμού, χωρίς να υπολογίζονται όσοι πέθαναν από τις κακουχίες, την πείνα και τις εκτοπίσεις.

Συγκεκριμένα, αναφέρονται επωνύμως 955 νεκροί αγωνιστές, Έλληνες οπλαρχηγοί, εθελοντές του Ελληνικού Στρατού και πράκτορες της ελληνικής κυβέρνησης, χωρίς όμως να συμπεριλαμβάνονται οι ντόπιοι που ανήκαν σε ένοπλες ομάδες. Ακόμη, γαλλική δημοσίευση εκείνης της περιόδου αναφέρει πως εξοντώθηκαν 1.200 Έλληνες μέχρι το 1907 και στο αρχείο Εξαδακτύλου αναφέρονται επωνύμως 475 Έλληνες φονευθέντες πρόκριτοι, δάσκαλοι, κληρικοί κ.λπ., που φονεύτηκαν μεταξύ των ετών 1904-1905.

Στους Βαλκανικούς Πολέμους

Κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους η Ελλάδα κατάφερε να διπλασιάσει τα εδάφη της και τον πληθυσμό της και υπολογίζεται επισήμως πως οι νεκροί στρατιώτες ήταν συνολικά 8.000, 2.000 νεκροί στρατιώτες κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και 6.000 νεκροί στον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο εναντίον της Βουλγαρίας.

Συγκεκριμένα, την περίοδο 1912-1913 ο Ελληνικός Στρατός είχε 2.374 νεκρούς στο πεδίο της μάχης. Από αυτούς οι 763 σκοτώθηκαν στο Μακεδονικό Μέτωπο και 1.611 στο Μέτωπο της Ηπείρου.

Στη συνέχεια, στον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο εναντίον της Βουλγαρίας ο Ελληνικός Στρατός απώλεσε 5.851, από τους οποίους οι 164 ήταν αξιωματικοί και οι 5.687 ήταν στρατιώτες. Αξίζει τέλος να σημειωθεί πως την περίοδο και των δύο πολέμων καταγράφηκαν 188 αγνοούμενοι και 1.558 αποβιώσαντες από άλλα αίτια κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, ενώ δεν υπάρχουν καθόλου στοιχεία για τους άμαχους κατοίκους που σκοτώθηκαν.

Σε συνάφεια βέβαια με τους Βαλκανικούς Πολέμους και την προσπάθεια των Βορειοηπειρωτών για αυτονομία αναφέρεται ακόμη πως σκοτώθηκαν 165 Έλληνες υπήκοοι στρατιώτες ή μη, ενώ δεν υπάρχουν καθόλου στοιχεία για το πόσοι Βορειοηπειρώτες έχασαν τη ζωή τους το 1914 στην προσπάθεια να κερδίσουν την ελευθερία τους.

Στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Δεδομένου του γεγονότος πως η Ελλάδα επισήμως εντάχθηκε στον πόλεμο μόλις το 1917, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τον ακριβή αριθμό εκείνων που σκοτώθηκαν σε όλη της διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πάντως, μετά την επίσημη συμμετοχή στον πόλεμο και της Ελλάδας καταγράφηκαν συνολικά 2.500 νεκροί στο πεδίο των μαχών. Από την άνοιξη, λοιπόν, του 1917 αναφέρονται στο Μακεδονικό Μέτωπο 108 απώλειες για τον Ελληνικό Στρατό, στη Μάχη του Σκρα αναφέρονται 650 νεκροί στρατιώτες και αγνοούμενοι και στη Μάχη της Δοϊράνης 567 νεκροί και αγνοούμενοι.

Σύμφωνα πάλι με γαλλικές πηγές, για τον Σεπτέμβριο του 1918 ο Ελληνικός Στρατός απώλεσε 70 αξιωματικούς και 1.435 στρατιώτες, και η Πολεμική Αεροπορία 17 άντρες.



Στην εκστρατεία στην Ουκρανία

Μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου η Ελλάδα έστειλε στρατιωτικές δυνάμεις στην εκστρατεία στην Ουκρανία κατά των Μπολσεβίκων, όπου σύμφωνα με τα στοιχεία του στρατού έχασαν τη ζωή τους 18 αξιωματικοί και 380 στρατιώτες.

Στη Μικρασιατική Εκστρατεία

Αναμφίβολα η Μικρασιατική Εκστρατεία σημείωσε τις μεγαλύτερες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές από όλους τους προηγούμενους πολέμους, τόσο για τον Ελληνικό Στρατό όσο και για τον άμαχο πληθυσμό. Επειδή δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία από τον Ελληνικό Στρατό, σύμφωνα με γαλλικές πηγές υπολογίζονται πως στο πεδίο των μαχών έπεσαν 42.500 Έλληνες που υπηρέτησαν τον Ελληνικό Στρατό, νεκροί και αγνοούμενοι. Επίσης, σημειώνονται και 23 άντρες νεκροί της Πολεμικής Αεροπορίας.

Ταυτόχρονα, αναφέρεται ένας δραματικός αριθμός 400.000 θυμάτων από τον άμαχο πληθυσμό, χωρίς βέβαια να υπάρχουν επαρκή στοιχεία για το πόσοι ακριβώς εξοντώθηκαν από τους Τούρκους και τις κακουχίες.

Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Σον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο το 1940-1941, υπολογίζεται πως στο Αλβανικό Μέτωπο χάθηκαν 14.616 Έλληνες στρατιώτες, νεκροί και αγνοούμενοι, ενώ δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να υπολογιστούν οι απώλειες στο Μακεδονικό Μέτωπο.

Στην Πολεμική Αεροπορία αναφέρεται πως πέθαναν 52 άντρες, ενώ δεν υπάρχουν στοιχεία για τον άμαχο πληθυσμό που έχασε τη ζωή τους από τους βομβαρδισμούς. Το ίδιο διάστημα αναφέρεται πως σημειώθηκαν 235 απώλειες σε ανθρώπινες ζωές στο Πολεμικό Ναυτικό.

Το 1941, στη Μάχη της Κρήτης 1.200 άντρες που αμύνονταν το νησί έχασαν τη ζωή τους στο πεδίο της μάχης και ταυτόχρονα 2.000 άμαχοι εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς. Στον αριθμό αυτό δεν υπολογίζονται και οι 3.600 σύμμαχοι, Βρετανοί, Νεοζηλανδοί και Αυστραλοί που έχασαν επίσης τη ζωή τους στην Κρήτη.

Στους αγώνες στη Μέση Ανατολή που έλαβε μέρος ο Ελληνικός Στρατός καταγράφηκαν απώλειες 1.300 Ελλήνων στρατιωτών, 280 αντρών του Πολεμικού Ναυτικού και 86 αντρών της Πολεμικής Αεροπορίας. Εκτός όμως από τους Έλληνες αξιωματικούς και απλούς στρατιώτες, από τις επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή αναφέρονται και 3.000 Έλληνες νεκροί από τον άμαχο πληθυσμό, που αφορούσε κυρίως στις απώλειες του Εμπορικού Ναυτικού.

Την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής, Εθνική Αντίσταση 1941-1945

Χωρίς ασφαλώς να υπάρχουν επαρκή και τεκμηριωμένα στοιχεία, σε γενικές γραμμές αναφέρονται πως 20.000 Έλληνες στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους και 130.000 άμαχοι, χωρίς όμως να υπολογίζονται και 260.000 άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους από την πείνα και την εξαθλίωση.

Την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου

Την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου από το 1946-1949 κάθε πλευρά αναφέρει ένα δικό της αριθμό ως προς το σύνολο των θυμάτων, όπως ακριβώς και για την προηγούμενη περίοδο των εμφύλιων συγκρούσεων. Αδιαμφισβήτητα, τα θύματα και από τις δύο πλευρές ανέρχονται σε χιλιάδες νεκρούς και αγνοουμένους και αρκετοί μελετητές αθροίζουν ένα γενικό σύνολο αμάχων και ενόπλων αμφοτέρων των πλευρών στις 158.000.

Πραξικόπημα και εισβολή στην Κύπρο το 1974

Κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος εναντίον του Μακάριου δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για το πόσοι Έλληνες στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους. Αναφέρεται πως οι νεκροί πρέπει να ήταν 300-450, ενώ στις μάχες κατά των Τούρκων υπολογίζεται πως έπεσαν νεκροί 161 Έλληνες βαθμοφόροι της Εθνοφρουράς και καταδρομείς. Τυπικά οι απώλειες για τον στρατό υπολογίζονται στους 700 και 500 αμάχους, εάν όμως συμπεριληφθούν όλοι οι αγνοούμενοι, ο αριθμός των στρατιωτών ανέρχεται σε 1.691 και για τους αμάχους σε 1.128.

Πηγή: Λεωνίδας Καλλιβρετάκης and L. Kallivretakis, “Οι Έλληνες νεκροί των πολεμικών συγκρούσεων του 20ου αιώνα,” Τα Νέα: Πρόσωπα, 23-Mar-2001.

Φωτογραφία 

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο