Το σπουδαίο υδραυλικό σύστημα και οι Θέρμες στο Αρχαίο Δίον



Ανάμεσα στις υπώρειες του Ολύμπου και το Αιγαίο πέλαγος, εκεί που η Θεσσαλία σμίγει με τη Μακεδονία, βρίσκεται το Αρχαίο Δίον.

Στο Δίον υπήρχε το ιερό του Δία και από τον 6ο αιώνα π.Χ. αναπτύχθηκε μια πόλη δίπλα από τα λατρευτικά ιερά. Ο Θουκυδίδης στο 4ο Βιβλίο, 78.6, μας δίνει τη μαρτυρία πως τον 5ο αιώνα π.Χ., το Δίον ήταν ένα μικρό χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου της Μακεδονίας, που έβλεπε προς τη θάλασσα και βρισκόταν στην επικράτεια του Περδίκκα.

«ἀπό δέ τούτου ἤδη οἱ μέν τῶν Θεσσαλῶν ἀγωγοί πάλιν ἀπῆλθον, οἱ δέ Περραιβοί αὐτόν, ὑπήκοοι ὄντες Θεσσαλῶν, κατέστησαν ἐς Δῖον τῆς Περδίκκου ἀρχῆς, ὃ ὑπό τῷ Ὀλύμπῳ Μακεδονίας πρός Θεσσαλούς πόλισμα κεῖται».

Η περίοδος της ακμής

Φαίνεται πως το Δίον καταστράφηκε το 219 π.Χ. από μια επιδρομή των Αιτωλών. Έπειτα, ο Φίλιππος Ε΄ ανασυγκρότησε την πόλη και φρόντισε να ξαναβρεί το Δίον την παλιά του αίγλη. Βέβαια, η μεγάλη ανάπτυξη και ευημερία της πόλης ξεκίνησε το 32/31 π.Χ. και κορυφώθηκε τον 2ο αιώνα μ.Χ. Αργότερα, ο Οκταβιανός έδωσε στο Δίον το δικαίωμα αυτοδιοίκησης και το όρισε ως αποικία με την ονομασία «Colonia Julia Augusta Diensis». Στους πρώτους βυζαντινούς χρόνους, οι επιδρομές των βαρβαρικών φυλών και κάποιοι καταστροφικοί σεισμοί ανάγκασαν τους κατοίκους να εγκαταλείψουν την περιοχή. Από τα χρόνια της αυτοκρατορίας του Θεοδοσίου, η πόλη πια είχε ερημώσει.

Η πόλη

Στην περίοδο της ακμής, το Δίον ήταν μια πόλη που περιβαλλόταν από τείχη και εντός των τειχών είχε αναπτυχθεί ένα πολεοδομικό συγκρότημα με αρκετά φροντισμένο ρυμοτομικό σύστημα, με μεγάλους πλακόστρωτους κεντρικούς δρόμους και κάθετα τεμνόμενους κύριους και δευτερεύοντες δρόμους.

Η πόλη κατά την ελληνιστική εποχή περιλάμβανε ιδιωτικά οικήματα άριστης κατασκευής με πολυτελή διακόσμηση, τα οποία ήταν χτισμένα σε οικοδομικές νησίδες. Ακόμη, υπήρχαν πολλά καταστήματα, εργαστήρια, αποθήκες και κτήρια στην αγορά, ενώ το επίπεδο του πολιτισμού της φαινόταν και από την ύπαρξη δημόσιων αποχωρητηρίων και από τις 11 δημόσιες και ιδιωτικές Θέρμες.

Καθώς στην πόλη ήταν έντονο το υδάτινο στοιχείο, υπήρξε μέριμνα αφενός για τη διοχέτευση πόσιμου νερού στα ιδιωτικά και δημόσια κτήρια αφετέρου για τη διευκόλυνση της ροής των όμβριων και των νερών των χειμάρρων που κατέβαιναν από τον Όλυμπο και ενδεχομένως να έθεταν τη ζωή των κατοίκων σε κίνδυνο.

Οι δρόμοι ήταν κατασκευασμένοι με τρόπο, ώστε να κυλούν τα νερά της βροχής και των χειμάρρων χωρίς εμπόδια και να καταλήγουν έξω από τα τείχη με τη βοήθεια κάποιας τάφρου. Για τη διοχέτευση της πόλης με πόσιμο νερό είχε χτιστεί ένα εντυπωσιακό υδραγωγείο της εποχής του Αδριανού και μέσω μολύβδινων αγωγών γινόταν η τροφοδότηση των κτηρίων με καθαρό νερό.

Οι Θέρμες

Οι Θέρμες ήταν δημόσια και ιδιωτικά λουτρά που περιλάμβαναν μια κτισμένη δεξαμενή-πισίνα στην οποία διοχετευόταν ζεστό νερό από κάποιο λέβητα και ταυτόχρονα οι κρουνοί από ψηλά διοχέτευαν την πισίνα με κρύο νερό, ενώ ένα επιτηδευμένο σύστημα υποκαύστων εξασφάλιζε την απαραίτητη θερμότητα στους χώρους που την χρειαζόταν.

Τα δάπεδο του λουτρού ήταν από μάρμαρο και σε κάποιες περιπτώσεις εκτός από την πισίνα υπήρχαν και ξεχωριστές μπανιέρες, αίθουσες ανάπαυσης, δωμάτια εφίδρωσης και μάλαξης. Τα ακάθαρτα νερά του λουτρού διοχετεύονταν με μολύβδινους σωλήνες σε κάποιον οχετό, που στη συνέχεια μεταφέρονταν έξω από τα τείχη της πόλης. Υπήρχε μέριμνα για την αποχέτευση των λυμάτων της πόλης ήδη από τον 4ο αιώνα π.Χ.

Οι μεγάλες Θέρμες κτίστηκαν γύρω στο 200 μ.Χ. και εκτός από ένα λουτρικό οικοδόμημα λειτουργούσαν ταυτόχρονα ως πυρήνας της δημόσιας ζωής. Στον περιβάλλοντα χώρο, στο αίθριο, υπήρχαν καταστήματα και εργαστήρια, δημόσιες τουαλέτες, χώροι αναψυχής και λατρείας, καθώς και ένα μικρό θεατρικό κτίσμα. Ακόμη, η αυλή των θερμών λειτουργούσε και ως χώρος άθλησης, ενώ το ωδείο ήταν χώρος τέλεσης καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων.



Το Δίον στην αρχαιότητα υπήρξε ένας οργανωμένος λατρευτικός χώρος, με κυρίαρχη θεότητα τον Δία, το τέμενος του οποίου ήταν ο πιο σεβάσμιος χώρος των αρχαίων Μακεδόνων. Βέβαια, τα άφθονα νερά που έρεαν στην περιοχή ευνόησαν τη λατρεία και θεοτήτων που σχετίζονταν με το υγρό στοιχείο, όπως η Δήμητρα και ο Ασκληπιός. Οι Θέρμες του Δίου είχαν άμεση σχέση με τη λατρεία του Ασκληπιού, καθώς ήταν γνωστή η θεραπευτική δύναμη των λουτρών.

Αργότερα, την εποχή των Πτολεμαίων, στο Δίον εδραιώθηκε επάνω στις αρχαίες πηγές και η λατρεία της αιγυπτιακής θεότητας Ίσιδας, που οι Έλληνες την εξίσωσαν με τη Δήμητρα.

Πηγές:
odysseus.culture.gr
Ασημίνα Καϊάφα: «Συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο στη Μακεδονία».
greek-language.gr
Φωτογραφία 1
Φωτογραφία 2

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο