Τα δάνεια του Αγώνα για την ελευθερία των Ελλήνων

Ο αγώνας των Ελλήνων για ανεξαρτησία εκτός από την εθνική ομοψυχία χρειαζόταν και χρήματα για την αγορά πολεμοφοδίων και άλλων ζωτικών αναγκών. Όσα χρήματα προσέφεραν οι Έλληνες που μυήθηκαν στη Φιλική Εταιρεία αλλά και οι Φιλέλληνες δεν ήταν αρκετά, ώστε να αντέξει ένας μακροχρόνιος πόλεμος εναντίον του Σουλτάνου και των ισχυρών οθωμανικών στρατευμένων. Έτσι, η Επαναστατική Κυβέρνηση αναγκάστηκε να αιτηθεί δάνειο από την κυρίαρχη τότε Μεγάλη Βρετανία.

Η πρώτη δανειακή σύμβαση το 1824

Καθώς υπήρχε ανάγκη οικονομικών πόρων, η Α΄ Εθνοσυνέλευση τον Δεκέμβριο του 1821 εξουσιοδότησε το Εκτελεστικό Σώμα να συνάπτει δάνεια. Άρχισε, λοιπόν, ήδη από τον Μάρτιο του 1822 μια σειρά προσπαθειών δανεισμού από ισχυρές δυνάμεις της Ευρώπης. Αρχικά, εκπρόσωποι του Εκτελεστικού Σώματος στράφηκαν για δανεισμό στην Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία, χώρες όμως που δεν αντιμετώπιζαν με ευνοϊκές διαθέσεις την Επανάσταση των Ελλήνων. Έτσι, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος στράφηκε για οικονομική βοήθεια στη Βρετανία. Συστάθηκε, λοιπόν, τον Ιούνιο του 1823 μία τριμελής επιτροπή για να μεταβεί στο Λονδίνο και να διαπραγματευτεί τους όρους του δανείου.

Αν και στην Επιτροπή αυτή συμμετείχαν θεωρητικά εκπρόσωποι όλων των παρατάξεων, είναι γεγονός πως κυριαρχούσε η παράταξη του Μαυροκορδάτου και του Κουντουριώτη. Τελικά, μετά από μεγάλη καθυστέρηση, η Επιτροπή κατέφθασε στο Λονδίνο τον Ιανουάριο του 1824 μέσα σε ένα κλίμα ιδιαιτέρως ενθαρρυντικό, καθώς η Φιλελληνική Εταιρεία του Λονδίνου είχε ήδη δημιουργήσει θετικό κλίμα για την Επανάσταση των Ελλήνων. Βέβαια, η εφημερίδα «Times» του Λονδίνου προειδοποιούσε με δημοσιεύματά της για την παγίδα τοκογλυφικής εκμετάλλευσης των Ελλήνων εκ μέρους των Βρετανών.



Τελικά, το πολυπόθητο δάνειο υπογράφτηκε τον Φεβρουάριο του 1824 με τον οίκο Λόφμαν, ύψους 800.000 λιρών με τιμή έκδοσης 59%, ετήσιο επιτόκιο 5% επί της ονομαστικής του αξίας, προμήθεια 3%, ασφάλιστρα 1.5% και περίοδο αποπληρωμής 36 έτη, με καταβολή των δόσεων ανά εξάμηνο. Ως εγγύηση για το δάνειο τέθηκαν όλα τα δημόσια έσοδα και για την πληρωμή του κεφαλαίου οι εθνικές γαίες. Συνυπολογίζοντας τα έξοδα προμήθειας και ασφαλίστρων, στην Ελλάδα θα έφθαναν 454.700 λίρες, όμως για πολλούς λόγους και επιπλέον έξοδα, στην Ελλάδα τελικά έφθασαν μόλις 298.726 λίρες, δηλαδή το 1/3 του ονομαστικού δανείου.

Μετά το θάνατο του Λόρδου Βύρωνα, που θα παρέδιδε τα χρήματα του δανείου, βασικός διαχειριστής του δανείου έγινε ο Συνταγματάρχης Λέστερ Στάνχοουπ και ακολούθησαν περαιτέρω καθυστερήσεις αλλά και πτώση της αξίας των ομολόγων του ελληνικού δανείου. Η έλλειψη ρευστότητας ταυτόχρονα οδήγησε και σε στρατιωτικές καθυστερήσεις καθώς υπήρχε αδυναμία τροφοδοσίας και εφοδιασμός των στρατευμάτων.

Η νέα δανειακή σύμβαση το 1825

Αμέσως μετά τη σύναψη του δανείου, η ελληνική επιτροπή προχώρησε στη σύναψη δεύτερου και μεγαλύτερου δανείου από τη Βρετανία. Τη σύναψη του δανείου ανέλαβε αυτή τη φορά ο οίκος των αδελφών Ρικάρντο και η συμφωνία υπογράφτηκε τον Φεβρουάριο του 1825.

Το ύψος του δανείου ήταν 2.000.000 λίρες με τιμή έκδοσης 55.5%. Από το ποσό που θα έμενε για να φτάσει στην Ελλάδα, προβλεπόταν το ποσό των 1.100.000 λιρών, όμως κατέστησαν διαθέσιμες μόνο 600.000 λίρες. Εκτός του γεγονότος πως οι όροι δεν ήταν και τόσο ευνοϊκοί και στην πραγματικότητα το τραπεζικό σύστημα της Βρετανίας λειτουργούσε με τοκογλυφικούς όρους, οι δανειστές αποφάσιζαν ακόμη και για το πού θα πήγαιναν τα εναπομείναντα χρήματα του δανείου. Έτσι, επιτροπή από την Αγγλία ουσιαστικά διαχειρίστηκε τα χρήματα του δανείου για την αγορά εξοπλισμού και πλοίων, χωρίς τη συμμετοχή των Ελλήνων.

Το χειρότερο από όλα ήταν πως με τα χρήματα του δανείου υποτίθεται πως θα αγοράζονταν έξι ατμόπλοια, από τα οποία τελικά θα έφτασαν στην Ελλάδα μόνο τρία κι ένα από αυτά κάηκε σε δοκιμή στον Τάμεση. Εκτός αυτού, από την εταιρεία που παραγγέλθηκαν να ναυπηγηθούν τα έξι αυτά ατμόπλοια, ταυτόχρονα εξοπλιζόταν και ο αιγυπτιακός στόλος, δηλαδή ο στόλος του Ιμπραήμ που την ίδια εποχή είχε πλήξει με τις επιθέσεις του την Επανάσταση. Στην Ελλάδα έφτασαν καθυστερημένα τα δύο ατμόπλοια, όταν τελικά είχε κριθεί η έκβαση του Αγώνα στη ναυμαχία του Ναυαρίνου.

Επίσης, μεγάλος εμπαιγμός ήταν και η σχεδιαζόμενη αγορά οκτώ φρεγατών από την Αμερική. Τελικά, κατασκευάστηκαν μόνο δύο και μάλιστα η μία φρεγάτα πουλήθηκε για να αποπληρωθεί η άλλη. Έτσι, τα χρήματα που έφτασαν στην Ελλάδα ήταν το 1/9 του ποσού του δανείου, περίπου 232.700 λίρες.

Η εφημερίδα «Times» του Λονδίνου έγραφε χαρακτηριστικά: «Το ελληνικό δάνειο υπέστη την τύχη του άντρα που πηγαίνει από τα Ιεροσόλυμα στην Ιεριχώ και πέφτει στα χέρια ληστών, αλλά δυστυχώς δεν βρίσκει τον καλό Σαμαρείτη… η ελληνική υπόθεση προδόθηκε στην Αγγλία».

Πηγή: Οι δανειακές συμβάσεις του αγώνα για εθνική ανεξαρτησία, ΣΠΥΡΟΣ ΜΠΛΑΒΟΥΚΟΣ
Φωτογραφία 

 








Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο