Το πρώτο εθνικό τυπογραφείο της επαναστατημένης Ελλάδας

Με την έναρξη της ελληνικής επανάστασης, οι Έλληνες και οι Φιλέλληνες της Ευρώπης έστειλαν στην επαναστατημένη Ελλάδα τυπογραφικές μηχανές, στοιχεία και τυπογραφικό εξοπλισμό προκειμένου να ενισχυθεί ιδεολογικά αλλά και πρακτικά ο Αγώνας για την ελευθερία.

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης αρχικά εκτύπωνε τις προκηρύξεις της Επανάστασης στο τυπογραφείο του Ιασίου. Αργότερα όμως, όταν ο Δημήτριος Υψηλάντης ετοιμαζόταν να έρθει στην Ελλάδα ως πληρεξούσιος του αδερφού του, φρόντισε να αγοραστεί ένα τυπογραφείο στη Βενετία και να αποσταλεί στην Ύδρα τον Ιούνιο του 1821. Για να μπορέσει να λειτουργήσει το τυπογραφείο ήρθαν από τα Ψαρά οι τυπογράφοι Κωνσταντίνος Τόμπρας και Αναστάσιος Νικολαΐδης. Τον επόμενο μήνα, το τυπογραφείο μαζί με τους τυπογράφους μεταφέρθηκε στην Καλαμάτα και τοποθετήθηκε σε ένα τζαμί. Μετά όμως την άλωση της Τριπολιτσάς το τυπογραφείο μεταφέρθηκε σε πρώτη φάση στην Τριπολιτσά και στη συνέχεια στο Άργος.

Στα τέλη του 1821 ψηφίστηκε το πρώτο Σύνταγμα από την Α΄ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, ορίζοντας έδρα της κυβέρνησης την Κόρινθο, οπότε αυτομάτως μεταφέρθηκε και το τυπογραφείο από το Άργος στην Κόρινθο. Το τυπογραφείο άρχισε τη λειτουργία του στην Κόρινθο την 1η Μαρτίου 1822 και λίγες ημέρες αργότερα στάλθηκε από το Λιβόρνο τυπογραφικό πιεστήριο και ανάλογος εξοπλισμός, σταλμένα πιθανότατα από τον μητροπολίτη Άρτας Ιγνάτιο και τον ηγεμόνα Ιωάννη Καρατζά. Επίσης, έναν μήνα αργότερα ο Ιωάννης Χατζημιχαήλ έστειλε ως δώρο μια λιθογραφική τυπογραφία από τη Μασσαλία. Ταυτόχρονα, το τυπογραφείο ενισχύθηκε από έμπειρο προσωπικό, που έφθασε έως και τα οχτώ άτομα. Έτσι, τόσο ο τυπογραφικός εξοπλισμός όσο και το ανθρώπινο δυναμικό επαρκούσαν για τη στελέχωση του πρώτου εθνικού τυπογραφείου που θα κάλυπτε τις ανάγκες της επαναστατημένης Ελλάδας.

Στο τυπογραφείο της Καλαμάτας και της Κορίνθου τυπώθηκαν μια εφημερίδα, μονόφυλλα και φυλλάδια για τις επίκαιρες και τις έκτακτες ανάγκες της πληροφόρησης του λαού, φυλλάδια για να τονωθεί το ηθικό των επαναστατών, αλλά και να τους παρέχουν ενημέρωση για τη χάραξη της γραμμής πορείας του Αγώνα και της δράσης.

Από το πρώτο εθνικό τυπογραφείο της Καλαμάτας τυπώθηκε η εφημερίδα «Σάλπιγξ Ελληνική», με πρώτο εκδότη και συντάκτη τον Θεόκλητο Φαρμακίδη, τον μεγάλο δάσκαλο του γένους από τη Λάρισα. Ακόμη, το 1822 τυπώθηκε σε δύο εκδόσεις το Σύνταγμα της Α’ Εθνικής Συνέλευσης της Επιδαύρου καθώς και ο οργανισμός των ελληνικών επαρχιών και των δικαστηρίων. Οι νόμοι, οι κώδικες και οι διαταγές της διοίκησης τυπώθηκαν σε 30 μονόφυλλα.

Δυστυχώς, το τυπογραφείο της Κορίνθου λειτούργησε λίγους μόνο μήνες, καθώς η εκστρατεία του Δράμαλη και η κατάληψη της Κορίνθου τον Ιούλιο του 1821 επέφεραν και τη διάλυση του τυπογραφείου.

Πηγή: Η συμβολή της τυπογραφίας στη στήριξη της Επανάστασης του 1821

Φωτογραφία