Ποιοι και γιατί έσφαξαν τους Προξένους της Γαλλίας και της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη το 1876

Τον Μάιο του 1876 το οργισμένο πλήθος των μουσουλμάνων σ’ ένα τζαμί της Θεσσαλονίκης προκάλεσε τη σφαγή του Γάλλου Προξένου Jules Moulin και του Γερμανού Προξένου Henry Abbott, οι οποίοι είχαν βρεθεί στο τζαμί για να καταλαγιάσουν τους εξοργισμένους μουσουλμάνους της Θεσσαλονίκης.

Τι συνέβη όμως και οι μουσουλμάνοι είχαν συγκεντρωθεί οπλισμένοι στο τζαμί;

Φαίνεται πως αφορμή γι’ αυτή την αιματοχυσία στη Θεσσαλονίκη το 1876 στάθηκε μια νεαρή Βουλγαρικής καταγωγής, η Στεφάνα. Η κοπέλα αυτή ήταν μια χριστιανή που έμενε στο χωριό Μπογδάντζα, η οποία γύρω στην ηλικία των 15 ετών το έσκασε από το σπίτι της γιατί ήθελε να γίνει μουσουλμάνα.

Η Στεφάνα φεύγοντας κρυφά από το χωριό της τον Απρίλιο του 1876, πήρε το τρένο από την κοντινή πόλη Γευγελή και έτσι έφτασε στη Θεσσαλονίκη. Η μητέρα της ωστόσο άρχισε από την πρώτη στιγμή της εξαφάνισής της να την αναζητά και να ψάχνει στα σπίτια των μουσουλμάνων, όπου ίσως είχε κρυφτεί. Σίγουρα, κάποιος πρέπει να τη βοηθούσε, καθώς ήταν αδύνατον μια μικρή κοπέλα να μετακινούνταν μέχρι τη Θεσσαλονίκη χωρίς χρήματα και μουσουλμανικά ρούχα.

Ακόμη, μυστήριο ήταν και ο οικειοθελής εξισλαμισμός της Στεφάνα. Γιατί άραγε να θέλησε μια έφηβη χριστιανή να ασπαστεί το Ισλάμ, αφού ούτε είχε σχέσεις με κάποιον νεαρό μουσουλμάνο για να θέλει να τον παντρευτεί ούτε κανένας άλλος κάτοικος της Μπογδάντζα είχε εξισλαμιστεί ώστε να αποτέλεσε αυτό πρότυπο για την κοπέλα. Το σίγουρο πάντως είναι πως η ίδια από μόνη της θέλησε να γίνει μουσουλμάνα, γι’ αυτό σκέφτηκε να πάει στη Θεσσαλονίκη, που ήταν μια μεγαλούπολη για να χαθεί μέσα στο πλήθος.

Η νεαρή Στεφάνα βέβαια δεν είχε υποψιαστεί πως η απόφασή της να αλλάξει θρήσκευμα θα στεκόταν η αφορμή να συμβούν τα δραματικά γεγονότα της Θεσσαλονίκης τον Μάιο του 1876 και δύο νέοι άνθρωποι, οι Πρόξενοι της Γαλλίας και της Γερμανίας, να βρουν τραγικό θάνατο από το μανιασμένο πλήθος στο τζαμί.

Τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης



Όταν η Στεφάνα έφευγε με το τρένο από τη Γευγελή προς τη Θεσσαλονίκη, η μητέρα της την ανακάλυψε και επιβιβάστηκε μαζί της. Η κοπέλα συνταξίδευε με μια αράβισσα, τη Ρουσχέν, και φέρεται να είπε στη μητέρα της πως την είχαν απαγάγει και την έντυσαν μουσουλμάνα, προφανώς γιατί φοβόταν να της πει την αλήθεια. Στη συνέχεια, μόλις αποβιβάστηκαν στη Θεσσαλονίκη, η κοπέλα άρχισε να φωνάζει βοήθεια για να ξεφύγει από τη μητέρα της και έτρεξαν κοντά της αστυνομικοί για να τη βοηθήσουν. Ταυτόχρονα όμως ο σαματάς συγκέντρωσε εκεί πλήθος κόσμου, με τους χριστιανούς να θέλουν αφενός να βοηθήσουν τη μητέρα, αφετέρου να επιτίθενται στη μουσουλμάνα Ρουσχέν και στη Στεφάνα. Μέσα σε πολεμική ατμόσφαιρα, το πλήθος των χριστιανών φαίνεται πως άρπαξε τη Στεφάνα και την έβαλε στο αυτοκίνητο του Αμερικανού Προξένου Χατζηλαζάρου, που βρέθηκε τυχαία εκείνη την ώρα στο σταθμό και έτσι η Στεφάνα οδηγήθηκε στο Αμερικανικό προξενείο.

Τα επεισοδιακά γεγονότα της αρπαγής της Στεφάνας διαδόθηκαν ταχύτατα στους μουσουλμάνους της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι ενοχλήθηκαν από το γεγονός πως οι χριστιανοί απήγαγαν μία μουσουλμάνα. Οι μουσουλμάνοι απαιτούσαν να αφεθεί ελεύθερη η Στεφάνα και όσο περνούσε η ώρα και δεν υπήρχε ενημέρωση για την τύχη της κοπέλας, το οργισμένο πλήθος μεγάλωνε συνεχώς. Τελικά, συγκεντρώθηκαν στους δρόμους και στο Σαατλί Τζαμί απειλώντας πως θα σκότωναν κόσμο εάν δεν απελευθερωνόταν η κοπέλα.

Οι Πρόξενοι της Γαλλίας και της Γερμανίας θέλοντας να καταλαγιάσουν το οργισμένο πλήθος και να εμποδίσουν τα αιματηρά επεισόδια, πήγαν μόνοι χωρίς συνοδεία στο τζαμί. Εκεί φαίνεται πως εγκλωβίστηκαν από οπλισμένους μουσουλμάνους, οι οποίοι τους επιτέθηκαν με άγριο και βάρβαρο τρόπο, σε σημείο να κακοποιηθούν τα σώματά τους έτσι ώστε να μην ήταν εφικτή η αναγνώριση των σορών τους.

Μετά τη σφαγή των Προξένων, κατέπλευσαν στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης αρχικά έντεκα πολεμικά πλοία και στη συνέχεια δεκαέξι πλοία για να προστατευτούν οι χριστιανοί από νέες ταραχές. Έτσι, μέχρι τις 28 Μαΐου παρέμειναν στη Θεσσαλονίκη για καλύτερη ασφάλεια πλοία Οθωμανικά, Ελληνικά, Ρωσικά, Αυστριακά, Ιταλικά, Αμερικανικά και Γαλλικά.

Πηγή: ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΣΦΑΓΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΞΕΝΩΝ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (ΜΑΪΟΣ 1876)

Φωτογραφία