Ο Μουράτ Δ΄ απαγόρευε τον καφέ και τα ποτά στα καφενεία



Ο Μουράτ Δ΄ ήταν ο 17ος Σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τα 27 χρόνια που έμεινε στην εξουσία, από το 1613 έως το 1640, σημαδεύτηκαν από τη βιαιότητα του χαρακτήρα του και τις υπερβολικές απαγορεύσεις που επέβαλε στους υπηκόους του σχετικά με τη δημόσια πόση του καφέ και των αλκοολούχων ποτών.

Ο Σουλτάνος με ελληνική καταγωγή

Ο Μουράτ Δ΄ είχε ελληνική καταγωγή, καθώς ήταν Ελληνίδα η μητέρα του. Η ισχυρή Βαλιδέ Σουλτάνα Κιοσέμ, η οποία στην ουσία κυβερνούσε την αυτοκρατορία στο όνομά του, ήταν Ελληνίδα χριστιανή από την Τήνο. Ήταν κόρη Έλληνα παπά και το όνομά της ήταν Αναστασία. Σε νεαρή ηλικία την απήγαγαν έμποροι σκλάβων και την πούλησαν στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι, βρέθηκε στο χαρέμι του Σουλτάνου Αχμέτ Α΄, που της έδωσε το όνομα Κιοσέμ, δηλαδή «απαλό και δίχως χνούδι δέρμα». Στη συνέχεια, η Αναστασία εξασφάλισε το προβάδισμα έναντι των άλλων γυναικών του Σουλτάνου και κατόρθωσε τελικά να ανεβάσει στο θρόνο τον ανήλικο γιο της, Μουράτ Δ΄.

Η απαγόρευση του καφέ στα καφενεία

Την εποχή που ήταν Σουλτάνος ο Μουράτ Δ΄, επιτρεπόταν η εισαγωγή του καφέ στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και γενικά η χοντρική πώληση. Η μόνη απαγόρευση σχετικά με τον καφέ ήταν η δημόσια πόση στα καφενεία.

Γιατί, όμως, τόση εμμονή με την πόση του καφέ στα καφενεία;
Ο Μουράτ Δ΄ ανέβηκε στην εξουσία σε ηλικία μόλις 11 ετών, μέσα σε ένα περιβάλλον αναρχίας και συχνών εξεγέρσεων των γενιτσάρων. Εκείνη την εποχή οι γενίτσαροι είχαν αποκτήσει ισχυρή δύναμη και προκειμένου να ελέγξουν την εξουσία είχαν δολοφονήσει τον Οσμάν Β΄, τον αδερφό του Μουράτ Δ΄, και είχαν εκθρονίσει τον Μουσταφά Α΄.

Αργότερα, οι γενίτσαροι το 1631 στασίασαν και εκτέλεσαν τον Μεγάλο Βεζίρη μέσα στο παλάτι, μπροστά στα μάτια του. Τότε, εκείνος φοβήθηκε πως ίσως θα είχε και ο ίδιος παρόμοια τύχη και γι’ αυτό θέλησε να επαναφέρει την πειθαρχία στο στράτευμα, επιβάλλοντας υπερβολικές απαγορεύσεις. Λέγεται πως αρκετές φορές έβγαινε ο ίδιος στην Κωνσταντινούπολη για περιπολία και όταν έβλεπε κάποιον στρατιώτη να πίνει ή να καπνίζει δημοσίως, τον εκτελούσε αμέσως.

Ο Μουράτ Δ΄, λοιπόν, προσπαθώντας να ελέγξει την παντοδυναμία των γενιτσάρων για να μην έχει και εκείνος παρόμοια τύχη με τους συγγενείς του, άσκησε μια πολιτική εκδίωξη των γενιτσάρων.



Τα καφενεία, ο τόπος συνάντησης των γενιτσάρων

Τα καφενεία της Κωνσταντινούπολης αποτελούσαν για τον Μουράτ Δ΄ έναν μισητό χώρο, όπου οι απολυμένοι και μη ενεργοί γενίτσαροι συναντιούνταν, μηχανορραφούσαν ενάντια στην εξουσία του και προετοίμαζαν τα πραξικοπήματα. Έτσι, λοιπόν, για να αποτρέψει τη συγκέντρωση του πλήθους στα καφενεία, επέβαλε θανατική ποινή σε όσους έπιναν καφέ ή ποτά και κατανάλωναν όπιο ή καπνό σε δημόσιους χώρους.

Επίσης, φέρεται να υπάρχει και ένας ακόμη λόγος που ο Μουράτ Δ΄ απαγόρευσε τη δημόσια πόση καφέ και ποτών. Την εποχή εκείνη, είχε εξαπλωθεί στην Αυτοκρατορία και ένα συντηρητικό θρησκευτικό κίνημα, το οποίο ήταν ενάντια σε κάθε κοινωνική καινοτομία, συνεπώς και ενάντια σε νέες συνήθειες, όπως η πόση καφέ στα καφενεία. Έτσι, με τις απαγορεύσεις του Σουλτάνου, οι συντηρητικοί αυτοί θρησκευτικοί ηγέτες στήριζαν την εξουσία του.

Ο Μουράτ Δ΄, βέβαια, συνέχισε να πίνει καφέ και αλκοολούχα ποτά στο παλάτι. Μάλιστα, είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο αλκοολισμού, ώσπου τελικά πέθανε από κίρρωση του ήπατος.

Πηγές:
www.atlasobscura.com

Κώστας Ιορδανίδης: «Στη σκιά των Σουλτάνων»

sites.google.com

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο