Ο Άγιος Βασίλειος, ο Μέγας πατέρας και διδάσκαλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας

Ο Μέγας Βασίλειος έχει καθιερωθεί στην ορθόδοξη παράδοση ως πρότυπο πνευματικής πατρότητας και η μνήμη του τιμάται την 1η Ιανουαρίου. Σημαντικές πληροφορίες για το έργο και την προσωπικότητα του Μεγάλου Βασιλείου αντλούμε από τον επιστήθιο φίλο του, τον Γρηγόριο το Θεολόγο, τον οποίο γνώρισε κατά τη διάρκεια των σπουδών του στην Αθήνα, καθώς και από τον αδερφό του Γρηγόριο, ο οποίος ήταν επίσκοπος Νύσσης.

Η πνευματική πατρότητα του Μ. Βασιλείου ως πρεσβυτέρου και στη συνέχεια ως αρχιεπισκόπου Καισαρείας της Καππαδοκίας συνδέεται στενά με το ποιμαντικό, διδασκαλικό και φιλανθρωπικό του έργο.

Το πρώτο και βασικό ενδιαφέρον του ήταν η ενότητα και η ειρήνη της τοπικής Εκκλησίας, σε μια εποχή που κυριαρχούσαν πολλές αιρέσεις. Ένα πολύ σημαντικό δείγμα του πατρικού του ενδιαφέροντος αποτελεί η θαυμάσια παιδαγωγική ομιλία του προς τους νέους, «όπως αν εξ ελληνικών οφελοίντο λόγων», προκειμένου να τους καθοδηγήσει στη σωστή από χριστιανικής απόψεως χρήση της κλασσικής παιδείας σε μια πολύ δύσκολη γι’ αυτούς εποχή, ιδιαίτερα μάλιστα μετά την έκδοση του διατάγματος του Ιουλιανού, με το οποίο απαγορευόταν η διδασκαλία των Ελλήνων συγγραφέων εκ μέρους των χριστιανών δασκάλων.

Το σημαντικότερο όμως και πιο απτό δείγμα του πατρικού ενδιαφέροντός του για το λαό είναι αυτό που σχετίζεται με το βαρύ λιμό που έπληξε το 368 την περιοχή της Καππαδοκίας.

Κατά τη διάρκεια του λιμού αυτού ο Βασίλειος διέθεσε ένα μέρος της περιουσίας του και κατόρθωσε, εκφωνώντας τις δύο πύρινες ομιλίες του, «Προς πλουτούντας» και «Εν λιμώ αυχμώ», να ανοίξει τις αποθήκες των πλουσίων, εξασφαλίζοντας έτσι τροφή για τους φτωχούς και τους πεινασμένους. Μάζεψε όλους τους λιμοκτονούντες, άντρες, γυναίκες, γέροντες και παιδιά, σε ένα μέρος και οργανώνοντας συσσίτια τους ανακούφισε από την πείνα. Η φροντίδα του μάλιστα δεν περιορίστηκε μόνο μεταξύ των Ορθοδόξων, αλλά επεκτάθηκε χωρίς διακρίσεις και στους Αρειανούς, τους Ιουδαίους και τους ειδωλολάτρες. Δεν σταμάτησε όμως μέχρις εδώ. Μιμούμενος τη διακονία του Χριστού, με τη βοήθεια των πνευματικών του παιδιών θεράπευε όχι μόνο τις σωματικές, αλλά και τις ψυχικές αρρώστιες αυτών που είχαν ανάγκη.

Εκείνο όμως που τον καθιέρωσε στη συνείδηση των ορθοδόξων ως προστάτη της Εκκλησίας είναι η αντίστασή του έναντι της κοσμικής εξουσίας και συγκεκριμένα έναντι του αυτοκράτορα Ουάλη, ο οποίος το καλοκαίρι του 370 ήλθε στην Καισάρεια με στρατό, προκειμένου να υποτάξει τη μόνη μικρασιατική πόλη που είχε απομείνει ορθόδοξη. Βρήκε όμως στο πρόσωπο του Βασιλείου σθεναρή αντίσταση, ώστε να μη μπορέσει να πραγματοποιήσει το σκοπό του.

Επίσης, το πλήθος των μοναστικών κοινοτήτων που συνέστησε, το τεράστιο και πολύπτυχο συγγραφικό του έργο, οι ομιλίες του, οι επιστολές του, τα δογματικά και ασκητικά του συγγράμματα, αποτέλεσαν βασική πηγή για τη θεολογική και πνευματική τροφοδοσία όλων γενικά των πνευματικών του τέκνων.

Η μεγάλη αφοσίωση και ο σεβασμός του λαού στο πρόσωπό του φάνηκε πολύ έκδηλα κατά την κοίμηση και την εκφορά του αγίου. Κατ’ αυτήν ο συνωστισμός και οι εκδηλώσεις του πλήθους ήταν κάτι το πρωτοφανές. Άλλος προσπαθούσε να αγγίξει το άκρο του ενδύματός του, άλλος να σκιαστεί από τη σκιά του, άλλος να αγγίξει το νεκροκρέβατό του ή εκείνους που το σήκωναν, άλλος απλώς να τον κοιτάξει στο πρόσωπο. Οι δρόμοι, οι στοές και οι πλατείες ήταν γεμάτες από κόσμο κάθε ηλικίας που είχε συρρεύσει από όλες τις γύρω περιοχές. Παραβρέθηκαν ακόμη και ειδωλολάτρες και Ιουδαίοι που συναγωνίζονταν στο πένθος και τους θρήνους με τους χριστιανούς. Τέτοιος ήταν ο συνωστισμός που ο ένας πατούσε πάνω στον άλλον, με αποτέλεσμα μερικοί να καταπατηθούν και να χάσουν ακόμη και τη ζωή τους.

Ωστόσο ο μεγάλος σεβασμός και η αγάπη του λαού στο πρόσωπό του δεν έπαυσαν με την κοίμησή του, αλλά συνεχίστηκαν με εντονότερο και καθολικότερο τρόπο, προσλαμβάνοντας μάλιστα και οικουμενικές διαστάσεις, με αποτέλεσμα να καθιερωθεί στη συνείδηση του ορθοδόξου πληρώματος αμέσως μετά το θάνατό του όχι μόνο ως άγιος, αλλά και ως μεγάλος πατέρας της Εκκλησίας.

Πηγή: ΓΕΩΡΓΙΟΣ Δ. ΜΑΡΤΖΕΛΟΣ 




Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο