Οι χοροί στα γλέντια των Βυζαντινών



Πολλοί ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί σήμερα, όπως ο συρτός, αποτελούν συνέχεια των χορών της αρχαιότητας. Από διάφορες βυζαντινές πηγές αντλείται η πληροφορία πως στο Βυζαντινό Μεσαίωνα έγινε προσπάθεια από την εκκλησία να αποτραπούν οι πιστοί από διάφορα αρχαία έθιμα που θεωρούνταν εκείνη την εποχή ως διαβολικά, γι’ αυτό και τέθηκαν κανόνες για το πού και πότε επιτρεπόταν ο χορός των Βυζαντινών.

Αρχικά, η εκκλησία είχε κηρύξει πόλεμο κατά του θεάτρου, καθώς στις παραστάσεις οι μίμοι και οι ορχηστές περιέπαιζαν τους χριστιανούς και τα μυστήριά τους, καθώς ακούγονταν ερωτικά άσματα που τάρασσαν τους ευσεβείς ορθοδόξους. Παρά όμως τις απαγορεύσεις και τις αντιρρήσεις της εκκλησίας, φαίνεται πως οι Βυζαντινοί χόρευαν όποτε τους δινόταν η ευκαιρία.

Σε ποιες περιστάσεις χόρευαν οι Βυζαντινοί;

Οι Βυζαντινοί χόρευαν στα θρησκευτικά πανηγύρια, μια παράδοση που συνεχίζεται και σήμερα. Μετά το πέρας της θείας λειτουργίας στη γιορτή ενός Αγίου ή Μάρτυρα, στηνόταν ένα πανηγύρι στο χώρο της εκκλησίας και ακολουθούσε χορός των πιστών. Αν και η εκκλησία είχε ζητήσει να απαγορευτούν οι χοροί στις γιορτές των Αγίων, εντούτοις οι βασιλείς επέτρεπαν τους χορούς καθώς θεωρούσαν πως αποτελούσαν λαϊκή συνήθεια.

Την εποχή που ήταν πατριάρχης ο Θεοφύλακτος, ο γιος του αυτοκράτορα Ρωμανού του Λακαπηνού, την ημέρα των Χριστουγέννων και των Φώτων οι χοροί στήνονταν και μέσα στους ναούς. Αυτή βέβαια η συνήθεια πολεμήθηκε πολύ έντονα, χωρίς όμως να σταματήσει ολοκληρωτικά. Ο Σκαρλάτος Βυζάντιος μαρτυρεί πως νεαρά κορίτσια στα Πριγκιπονήσια, μετά τη δεύτερη Ανάσταση, έκλειναν τις πόρτες των ναών και χόρευαν στο νάρθηκα με τη συνοδεία τυμπάνων και αυλών.

Εκτός από τα θρησκευτικά πανηγύρια, οι Βυζαντινοί χόρευαν και με αφορμή άλλων γιορτών. Ακολουθώντας τη Ρωμαϊκή συνήθεια, στις Καλάνδες μεταμφιέζονταν και χόρευαν στους δρόμους, στα Ρουσάλια, που συνέπιπταν με την Πεντηκοστή, γύριζαν στην ύπαιθρο μεταμφιεσμένοι, αντάλλασσαν δώρα και χόρευαν.

Επίσης, ήταν πολύ συνηθισμένο να χορεύουν άντρες και γυναίκες στους γάμους. Μπορεί ο ΝΓ΄ κανόνας της Λαοδικείας Συνόδου να απαγόρευε στους χριστιανούς να χορεύουν και να τραγουδούν, ωστόσο βρίσκουμε μαρτυρίες και στον Νικήτα Χωνιάτη πως τον 15ο αιώνα χόρευαν στους γάμους, αλλά και ο Σαχλίκης ομολογούσε πως του άρεσε να χορεύει σε γάμους και χορούς.

Άλλες περιστάσεις στις οποίες γλεντούσαν με χορό ήταν ο εορτασμός γενεθλίων, τα επινίκια σημαντικών μαχών, ο εορτασμός της 11ης Μαΐου που ήταν τα γενέθλια της Κωνσταντινούπολης και στα συμπόσια. Οι πλούσιοι Βυζαντινοί οργάνωναν συχνά συμπόσια καλώντας τραγουδιστές και χορευτές, αλλά και γλέντια που στήνονταν στα καπηλειά.

Έτσι, λοιπόν, όσο και αν η εκκλησία έθετε απαγορεύσεις στα γλέντια και τους χορούς, οι Βυζαντινοί συνέχισαν να χορεύουν τους χορούς που είχαν κληρονομήσει από την αρχαιότητα και γι’ αυτό διασώθηκαν μέχρι σήμερα.

Πηγή: Ο ΧΟΡΟΣ ΠΑΡΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙΣ

Φωτογραφία