Οι χαρακτήρες των αρχαίων Ελλήνων: ο δεισιδαίμονας

 

Θεόφραστος “Χαρακτῆρες”

Στους «Χαρακτήρες» ο Θεόφραστος περιγράφει τα εσωτερικά και ψυχικά γνωρίσματα ανάλογα με το ήθος των ανθρώπων, ενώ μέχρι σήμερα δεν είναι βέβαιο, αν αποτελούσαν αυτοτελές έργο ή τμήμα κάποιου άλλου ή σημειώματα του Θεόφραστου. Συνολικά περιγράφονται 30 διαφορετικοί χαρακτήρες.

Ο Θεόφραστος ήταν Έλληνας φιλόσοφος από την Ερεσό της Λέσβου. Σύμφωνα με τον Διογένη Λαέρτιο, ο Θεόφραστος γεννήθηκε το 372 π.Χ. στην Ερεσό και καταγόταν από εύπορη οικογένεια. Ο πατέρας του λεγόταν Μελάντας και ήταν καθαριστής ενδυμάτων, έχοντας εργοστάσιο και πολλούς δούλους. Η οικονομική επιφάνεια του πατέρα του επέτρεψε στον Θεόφραστο να λάβει λαμπρή ανατροφή και να μεταβεί στην Αθήνα για ανώτερες σπουδές στην Ακαδημία του Πλάτωνα. Αργότερα, όταν πέθανε ο Πλάτων το 347 π.Χ. ακολούθησε τον Αριστοτέλη και συνδέθηκε μαζί του. Ουσιαστικά, ο Αριστοτέλης τον «βάφτισε» Θεόφραστο διακρίνοντας σ’ αυτόν εξαιρετική ευφράδεια, ενώ το αρχικό όνομά του ήταν Τύρταμος.

Ο Θεόφραστος διηύθυνε την Περιπατητική Σχολή για 25 χρόνια, διδάσκοντας και ασχολούμενος με τις μελέτες του. Πέθανε  το 287 π.Χ. σε ηλικία 85 ετών και μέχρι την τελευταία στιγμή συνέχιζε να διδάσκει και να μελετά, χωρίς διακοπή.

Το έργο του Θεόφραστου ήταν ιδιαίτερα πλούσιο, καθώς εκτιμάται πως έγραψε συνολικά περίπου 240 έργα, τα οποία πραγματεύονται πλήθος θεμάτων γύρω από την Ηθική, τη Λογική, τη ρητορική, την πολιτική, την ιστορία των επιστημών, τη μεταφυσική, τη Βοτανική, τη Ζωολογία ακόμη και την ψυχολογία.

16. Ο ΔΕΙΣΙΔΑΙΜΟΝΑΣ

Χωρίς αμφιβολία η δεισιδαιμονία θα φαινόταν ότι είναι δειλία μπροστά στη θεότητα, ενώ ο δεισιδαίμονας το είδος του ανθρώπου που, αφού πλύνει τα χέρια του στην πηγή και ραντίσει όλο του το σώμα με νερό από κάποιο ιερό, βάζει στο στόμα του φύλλο δάφνης και κυκλοφορεί έτσι όλη τη μέρα.

Αν μια νυφίτσα διασχίσει τυχαία το δρόμο, δεν προχωρά στην πορεία του, προτού διαβεί από εκεί κάποιος άλλος ή σκορπίσει πάνω από εκείνο το σημείο τρεις πέτρες.

Όταν δει φίδι στο σπίτι του, το αποκαλεί Σαβάζιο, αν αυτό είναι παρείας, αν όμως είναι ιερό, αμέσως στο σημείο εκείνο υψώνει ένα ηρώο.

Κάθε φορά που περνά πλάι απ᾽ τις αλειμμένες πέτρες στα τρίστρατα, χύνει επάνω τους λάδι από το ελαιοδοχείο και, αφού πέσει στα γόνατα και προσκυνήσει, αναχωρεί.

Και αν κανένα ποντίκι τού φάει το σακί με το πλιγούρι, πάει στον εξηγητή και τον ρωτά τι πρέπει να κάνει, κι αν εκείνος του απαντήσει ότι πρέπει να το δώσει στο βυρσοδέψη να το ράψει, αυτός δεν του δίνει σημασία, αλλά φεύγει βιαστικά και προσφέρει θυσία.

Είναι ικανός να κάνει συχνά καθαρμούς στο σπίτι του ισχυριζόμενος ότι το έχουν μαγέψει με την Εκάτη.

Αν κράξουν κουκουβάγιες, καθώς περπατά, ταράζεται και αφού πει «Η Αθηνά είναι δυνατότερη!», μόνο τότε συνεχίζει το δρόμο του.

Δε θέλει ούτε να πατήσει πάνω σε μνήμα, ούτε να πλησιάσει νεκρό ή λεχώνα, αλλά λέει πως είναι προς το συμφέρον του να μη μολύνεται.

Την τέταρτη και την έβδομη μέρα κάθε μήνα προστάζει τους δούλους του σπιτιού να βράσουν κρασί, ενώ ο ίδιος, αφού βγει και αγοράσει μυρτιές, λιβανωτό και γλυκίσματα, επιστρέφει στο σπίτι και στεφανώνει τα αγάλματα του Ερμαφρόδιτου όλη τη μέρα.

Όταν δει κανένα όνειρο, πάει στους ονειροκρίτες, τους μάντεις, τους ερμηνευτές του πετάγματος των πουλιών, για να ρωτήσει σε ποιον θεό ή θεά πρέπει να προσευχηθεί.

Πηγαίνει στους ιερείς των Ορφικών Μυστηρίων για να εξαγνιστεί κάθε μήνα μαζί με τη γυναίκα του —αν δεν ευκαιρεί η γυναίκα του, με την παραμάνα— και τα παιδιά του.

Θα τον έβλεπες ακόμη ανάμεσα σ᾽ εκείνους που με επιμέλεια λούζουν για εξαγνισμό το σώμα τους στη θάλασσα.

Αν ποτέ δει κάποιον στεφανωμένο με σκόρδα να τρώει τις προσφορές στα τρίστρατα, φεύγει και λούζεται απ᾽ το κεφάλι μέχρι τα πόδια, κι αφού καλέσει ιέρειες, τις βάζει να τον εξαγνίσουν με σκιλλοκρέμμυδα ή με ένα σκυλάκι.

Αν δει τρελό ή επιληπτικό, ανατριχιάζει και φτύνει στον κόρφο του. (16.1-16.15)

(Μετάφραση: Στ. Γκιργκένης)

Πηγές:

el.wikipedia.org

kpoulios.gr

Φωτογραφία

 

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο