Οι τρεις δωσίλογοι Πρωθυπουργοί της Ελλάδας στην Κατοχή



Οι τρεις ζώνες κατοχής της Ελλάδας

Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Χίτλερ είχε συμφωνήσει με τον Μουσολίνι να συμπεριληφθεί η Ελλάδα στην ιταλική ζώνη κατοχής. Όμως, η Γερμανία αποφάσισε τελικά να κρατήσει υπό τον έλεγχό της ορισμένα ελληνικά εδάφη, καθώς μόνο μ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί η ελληνική αντίσταση. Από την άλλη μεριά, οι Βούλγαροι, σύμμαχοι των Ναζί, έχοντας πάντα ως όνειρό τους τη δημιουργία της Μεγάλης Βουλγαρίας που θα εκτεινόταν μέχρι το Αιγαίο, κατέλαβαν περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης. Έτσι, η Ελλάδα χωρίστηκε σε τρεις ζώνες κατοχής.

Ο στρατηγός Τσολάκογλου, ο πρώτος κατοχικός Πρωθυπουργός

Οι Γερμανοί μόλις κατέβηκαν στην Ελλάδα και τακτοποίησαν τις ζώνες επιρροής των κατοχικών δυνάμεων, τακτοποίησαν και το θέμα της κυβέρνησης της Ελλάδας. Όρισαν, λοιπόν, ως Πρωθυπουργό της χώρας τον στρατηγό Γεώργιο Τσολάκογλου. Ο Τσολάκογλου ανέλαβε καθήκοντα Πρωθυπουργού στις 30 Απριλίου του 1941 και η θητεία του διήρκησε μέχρι τον Δεκέμβριο του 1942. Ο πρώτος κατοχικός Πρωθυπουργός υπέγραψε τρία πρωτόκολλα με τα οποία παραδινόταν ο ελληνικός στρατός στους Γερμανούς.

Η νέα κυβέρνηση του Τσολάκογλου απαρτιζόταν κυρίως από αξιωματικούς και μόνη εξαίρεση αποτελούσε ο καθηγητής Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος, που ανέλαβε το Υπουργείο Παιδείας και Πρόνοιας. Το παράδοξο σ’ αυτή την κυβέρνηση ήταν πως υπήρχε Υπουργείο Άμυνας χωρίς να υπάρχει ελληνικός στρατός για να έχει και ουσιαστικές αρμοδιότητες.

Η άρνηση του Αρχιεπισκόπου να ορκίσει την κυβέρνηση

Όταν έφθασε η ώρα της ορκωμοσίας της νέας κυβέρνησης, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χρύσανθος αρνήθηκε να τους ορκίσει, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Σεις είσθε καλοί και αξιοπρεπείς άνθρωποι, αύριον όμως οι ξένοι θα χρησιμοποιούν και τα χειρότερα υποκείμενα. Θα πρέπει λοιπόν να τους ορκίζω και εκείνους, αφού δημιουργηθεί άπαξ με υμάς το προηγούμενον; Διατί θέλετε να αναμίξετε την Εκκλησίαν με το κύρος της εις τέτοιες υποθέσεις; Αφήσατε την να προσπαθήσει να εργασθεί όσον ειμπορεί διά την ανακούφισιν της δυστυχίας του λαού, που είναι ήδη τόσον μεγάλη και θα γίνεται καθημερινώς μεγαλυτέρα!». Ύστερα από αυτή τη δήλωση του Αρχιεπισκόπου, ο Πρωθυπουργός τόν καθαίρεσε από το αξίωμά του και στη θέση του ορίστηκε ο Δαμασκηνός.

Μολονότι πλέον δεν υπήρχε ελληνικός στρατός, η πρώτη κατοχική κυβέρνηση φρόντισε με διατάγματα και νόμους να προωθήσει σε ανώτατες θέσεις στο δημόσιο ανθρώπους που προέρχονταν από το στρατό. Όσοι, λοιπόν, αξιωματικοί δεν είχαν φύγει στη Μέση ανατολή και δεν συμμετείχαν στις συμμαχικές δυνάμεις, κατόρθωσαν να επιβιώσουν στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής.

Στην περίοδο της θητείας του Τσολάκογλου, η Ελλάδα βίωσε τη χειρότερη οικονομική καταστροφή της νεώτερης ιστορίας. Τον πρώτο κατοχικό χειμώνα η πείνα, η έλλειψη βασικών αγαθών, η δράση των μαυραγοριτών και οι θάνατοι των πολιτών από το φοβερό λιμό αποτέλεσαν τα πιο μελανά σημεία της κατοχικής ιστορίας στη χώρα μας. Γενικά, η πολιτική Τσολάκογλου είχε αποτύχει πλήρως σε όλους τους τομείς. Οι γερμανικές δυνάμεις είχαν τον πλήρη έλεγχο της Ελλάδας και δεν έλαβαν υπόψη ούτε τις συστάσεις του Τσολάκογλου για να σταματήσει η ανθελληνική προπαγάνδα στις περιοχές που βρισκόταν υπό τον έλεγχο της Βουλγαρίας. Έτσι, υπέβαλε την παραίτησή του στις 2 Δεκεμβρίου του 1942.

Ο καθηγητής Λογοθετόπουλος, ο δεύτερος δωσίλογος Πρωθυπουργός

Ο δεύτερος δωσίλογος πρωθυπουργός της Ελλάδας ήταν ο καθηγητής ιατρικής Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος, που στην προηγούμενη κυβέρνηση είχε αναλάβει το Υπουργείο Παιδείας και Πρόνοιας. Στο αξίωμα του Πρωθυπουργού ο Λογοθετόπουλος παρέμεινε μόλις τέσσερις μήνες και φαίνεται πως δεν είχε πλήρη αντίληψη της κατάστασης που επικρατούσε στη χώρα. Χαρακτηριστικά δήλωνε: «Είμεθα ελεύθεροι να διοικήσωμεν τα εσωτερικά μας, κατά την ιδίαν ημών θέλησιν και να αναδιοργανώσωμεν την κρατικήν μηχανήν, χρησιμοποιούντες τα τιμιώτερα και φιλοπονέστερα στελέχη της, υπέρ ων δεν θέλει απολείψει η στοργή μας».

Ο Λογοθετόπουλος τόνιζε σε κάθε δήλωσή του την ανωτερότητα της ελληνικής φυλής, αν και ο ίδιος είχε παντρευτεί Γερμανίδα. Στη σύντομη διάρκεια της θητείας του είχε προκύψει το ζήτημα της υπηκοότητας των Ελλήνων της Μακεδονίας και Θράκης, αλλά και το ζήτημα των Εβραίων της Ελλάδας, για τους οποίους όμως δεν έκανε το παραμικρό να τους προστατέψει.

Σχετικά με το ζήτημα της βουλγαρικής ιθαγένειας για τους Έλληνες της Ανατολικής Μακεδονίας και Δυτικής Θράκης, ο Πρωθυπουργός κατήγγειλε σε δύο επιστολές προς τον Γερμανό πληρεξούσιο Γκίντερ Άλτενμπουργκ τη στάση της Βουλγαρίας, η οποία επιθυμούσε τον εκβουλγαρισμό των Ελλήνων της Θράκης και της Μακεδονίας, απειλώντας μάλιστα και με παραίτηση.



Ο Ιωάννης Ράλλης, ο τρίτος και τελευταίος Πρωθυπουργός της Κατοχής

Ο τρίτος και τελευταίος δωσίλογος Πρωθυπουργός της κατοχικής Ελλάδας ήταν ο Ιωάννης Ράλλης. Ο Ράλλης προερχόταν από παλιά οικογένεια πολιτικών και ήταν γιος του Δημητρίου Ράλλη, που είχε διατελέσει παλαιότερα Πρωθυπουργός της Ελλάδας. Ο Ράλλης θεωρούσε πως την εποχή που ανέλαβε εκείνος Πρωθυπουργός ο μόνος εχθρός που είχε να αντιμετωπίσει η Ελλάδα ήταν οι Κομουνιστές. Οπότε, στα χρόνια της θητείας του οργανώθηκαν για πρώτη φορά στη γερμανική κατοχή σώματα ασφαλείας.

Ο Ράλλης εξέδιδε συνεχώς ευνοϊκά διατάγματα υπέρ των αξιωματικών της Αστυνομίας και της Χωροφυλακής, προσφέροντας συνεχώς επιδόματα, χρηματικά ποσά και προαγωγές. Για να αντιμετωπιστεί καλύτερα η αντιστασιακή δραστηριότητα, ιδρύθηκαν εκτός Αθηνών νέες μονάδες της Χωροφυλακής, στις οποίες εκτός από τα στελέχη της Χωροφυλακής και της Αστυνομίας, συμμετείχαν και στρατιωτικοί. Οι μονάδες αυτές της Χωροφυλακής ιδρύθηκαν ως επί το πλείστον στην Πελοπόννησο, γεγονός που δείχνει την ανησυχία της κατοχικής κυβέρνησης για την ανάπτυξη του αντιστασιακού κινήματος σε εκείνη την περιοχή.

Η προσπάθεια της κυβέρνησης Ράλλη να προσεγγίσει την εργατική τάξη

Η κυβέρνηση του Ράλλη εκτός από τον προσεταιρισμό των σωμάτων ασφαλείας επεδίωξε να προσεγγίσει και την εργατική τάξη. Επειδή ανάμεσα στους κύκλους των εργατών υπήρχαν πολλοί αντιστασιακοί, η κυβέρνηση θέλησε να φανεί αρεστή στους φτωχούς εργάτες και γι’ αυτό εξέδωσε το νόμο «Περί ιδρύσεως και λειτουργίας Τμήματος μορφώσεως και ενισχύσεως εργατικών στελεχών παρά τη Εθνική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος».

Ακόμη, για να φανεί πως φρόντιζε τους απλούς πολίτες, εξέδωσε και την υπουργική απόφαση «Περί αυξήσεως 50% εις ιδιωτικούς υπαλλήλους». Με την απόφαση αυτή η κυβέρνηση νομοθέτησε μια τεράστια αύξηση στο μισθό των ιδιωτικών υπαλλήλων, όπως επίσης όρισε την παροχή επιδομάτων. Βέβαια, αν λάβει κανείς υπόψη τον πληθωρισμό εκείνης της εποχής και την ευτέλεια του κατοχικού νομίσματος, οι αυξήσεις αυτές δεν θα είχαν κανένα αντίκρισμα στην αγορά, αντιστοίχως με την πραγματική αγοραστική αξία των αγαθών.

Η θητεία του Ράλλη στην πρωθυπουργία της Ελλάδας έλαβε τέλος στις 12 Οκτωβρίου του 1944 μαζί με το τέλος της γερμανικής κατοχής στη χώρα.

Πηγή:
Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΑΤΟΧΙΚΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ( 1941-1944)
Φωτογραφία

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο