Μια θεωρία για την κατάρρευση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

Μέχρι τα μέσα του 2ου αιώνα μ.Χ. η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία βρισκόταν στο απόγειο της δύναμής της, καθώς τα εδάφη της εκτείνονταν από τη Βρετανία μέχρι τη Σαχάρα και από τον Ατλαντικό έως τη Μεσοποταμία. Τα χρόνια της ακμής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ο πληθυσμός της ανέρχονταν στα 75 εκατομμύρια και γενικά ευημερούσε, πράγμα που οδήγησε και τον Άγγλο ιστορικό Edward Gibbon να κρίνει αυτή την εποχή ως την πιο ευτυχισμένη περίοδο του ανθρωπίνου γένους.

Γιατί όμως κατέρρευσε η παντοδυναμία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
Διαχρονικά, οι ιστορικοί έχουν προσπαθήσει να ανιχνεύσουν τα βασικά αίτια της πτώσης της Ρώμης διατυπώνοντας διάφορες θεωρίες. Μάλιστα, ο Γερμανός κλασικιστής Alexander Demandt το 1984 διατύπωσε περισσότερες από 200 υποθέσεις για τους λόγους που οδήγησαν στην κατάρρευση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι περισσότεροι μελετητές αποδίδουν την κατάρρευση της Ρώμης σε εσωτερικά πολιτικά αίτια και στο συνεχές μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό πλαίσιο μιας αυτοκρατορίας που δέχονταν επιδρομές από γειτονικούς λαούς. Νέα στοιχεία όμως έχουν αρχίσει να αποκαλύπτουν και τον κρίσιμο ρόλο που διαδραμάτισαν οι κλιματικές αλλαγές και οι μολυσματικές νόσοι στην κατάρρευση της Αυτοκρατορίας.

Η παράδοξη κοινωνική ανάπτυξη σε συνάρτηση με τις αλλαγές στο κλίμα προκάλεσαν την κατάρρευση της Ρώμης;

Ενώ, λοιπόν, μέχρι τα μέσα του 2ου αιώνα μ.Χ. η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία εκτεινόταν σε τρεις ηπείρους και κατοικούνταν από εκατομμύρια ανθρώπους, πέντε αιώνες αργότερα είχε περιοριστεί μόνο στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με έδρα πια την Κωνσταντινούπολη, χάνοντας τις ανατολικές επαρχίες από τις ισλαμικές εισβολές και τις δυτικές από τα γερμανικά φύλα. Σύγχρονες έρευνες συνηγορούν πως το κλίμα είχε σημαντικό ρόλο στην άνοδο και την πτώση του ρωμαϊκού πολιτισμού. Το θερμό και εύκρατο Μεσογειακό κλίμα ευνόησε την αγροτική παραγωγή και συντέλεσε την οικονομική, πολιτική και κοινωνική ανάπτυξη της Αυτοκρατορίας. Αντίθετα, η κλιματική μεταβολή που σημειώθηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ., την εποχή που αυτοκράτορας ήταν ο Ιουστινιανός, υπονόμευσε την εξουσία της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, φέρνοντάς τη αντιμέτωπη με τους επικίνδυνους εχθρούς, Γερμανούς και Πέρσες.

Ποια κλιματική μεταβολή συνέβη τον 6ο αιώνα;
Κατά τη δεκαετία του 530-540 μ.Χ. σημειώθηκε μια ασυνήθιστη ηφαιστειακή δραστηριότητα. Αποτέλεσμα των έντονων ηφαιστειακών εκρήξεων ήταν να προκληθεί μια Μικροπαγετωνική Περίοδος, η οποία διήρκησε τουλάχιστον για 150 χρόνια. Οι πολύ χαμηλές θερμοκρασίες που επικράτησαν για πάνω από έναν αιώνα ανέστειλαν την τεχνολογική και οικονομική ανάπτυξη της Αυτοκρατορίας, αλλά ακόμη χειρότερα ευνόησαν την ανάπτυξη μικροβίων και την εξάπλωση της βουβωνικής πανώλης, η οποία εξόντωσε τον μισό πληθυσμό της Αυτοκρατορίας.

Βέβαια, πανδημικά γεγονότα που συνδέθηκαν με κλιματικές μεταβολές είχαν εμφανιστεί προηγουμένως άλλες δύο φορές στην ιστορία της Ρώμης. Την εποχή της δυναστείας των Αντωνίνων (1ος-2ος αι. μ.Χ.) η επιδημία της πανώλης φαίνεται πως έκανε για πρώτη φορά την εμφάνισή της στην Ευρώπη. Η Αυτοκρατορία κλονίστηκε από τους μαζικούς θανάτους, ωστόσο μπόρεσε να ανακάμψει χωρίς όμως να ανακτήσει την προηγούμενη αίγλη της. Ακόμη, στα μέσα του 3ου αι. μ.Χ. ξέσπασε ακόμη μια επιδημία αγνώστου προελεύσεως, η οποία έμεινε γνωστή στην ιστορία ως η πανώλη του Κυπριανού που συγκλόνισε την Αυτοκρατορία και ίσως ήταν η αρχή του τέλους της κυριαρχίας της Ρώμης.

Πηγή: smithsonianmag.com

Φωτογραφία




Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο