Κουρσάροι και πειρατές τον 18ο αιώνα στις ελληνικές θάλασσες



Στη σημερινή εποχή, όταν ακούει κάποιος για πειρατές και κουρσάρους, στο μυαλό του ίσως έρχονται σκηνές από τοπία της Καραϊβικής με ρακένδυτους και κυνηγημένους άνδρες, που έχουν ως μοναδικό στόχο τον εύκολο πλουτισμό και τη μέθη, δίχως κάποιον ιδιαίτερο ηθικό κώδικα. Η πραγματικότητα όμως, όπως μαρτυρούν και οι ιστορικές πηγές, είναι λίγο διαφορετική.

Η πειρατεία στις ελληνικές θάλασσες κατά την τουρκοκρατία

Με τον όρο πειρατεία ονομάζουμε την κλοπή εμπορικών αγαθών -ακόμη και σκλάβων- και τη λεηλασία πλοίων στην ανοιχτή θάλασσα. Μάλιστα, στις ελληνικές θάλασσες έδρασαν τους περασμένους αιώνες ξένοι πειρατές -χριστιανοί και μουσουλμάνοι-, οι οποίοι αποτελούσαν μια συνεχή απειλή για τους κατοίκους των νησιών και των παράκτιων περιοχών.

Βέβαια, υπήρχαν και οι εξαιρέσεις. Οι γυναίκες της Σύρου τον 17ο αιώνα αδημονούσαν να δέσει κάποιο πειρατικό καράβι στο νησί τους. Σε αντίθεση με τις γυναίκες άλλων νησιών που έτρεχαν να κρυφτούν μόνο και μόνο στο άκουσμα πως πλησίαζαν πειρατές, οι γυναίκες της Σύρου διατηρούσαν μαζί τους άριστες εμπορικές σχέσεις.

Όταν έδενε πειρατικό πλοίο στη Σύρο, οι γυναίκες αναλάμβαναν έναντι αμοιβής να αλέσουν το στάρι για τους πειρατές και να τους προμηθεύσουν με γαλέτα. Μάλιστα, υπήρξαν περιπτώσεις που οι πειρατές έπεφταν θύματα οικονομικής εξαπάτησης από τις Συριανές.

Σε μια επιστολή του καπουτσίνου μοναχού Πλασίντ τον 17ο αιώνα βρίσκουμε την ακόλουθη μαρτυρία:

Οι κουρσάροι

Αντίθετα με τους πειρατές, οι κουρσάροι ήταν ιδιώτες ναυτικοί με το δικό τους πλήρωμα και οπλισμό που λειτουργούσαν νόμιμα υπό την αιγίδα του κράτους. Αυτοί είχαν το ελεύθερο να επιτίθενται σε εχθρικά πλοία προς το κράτος που υπηρετούσαν.

Οι κουρσάροι βέβαια δρούσαν σε μια κατάσταση μεταξύ νόμου και παρανομίας. Η Βρετανική Αυτοκρατορία εξέδιδε ένα έγγραφο, το «Letter of Marque», το οποίο επέτρεπε σε κάποιον ναυτικό να γίνει «νόμιμα» κουρσάρος. Εξάλλου, η διπλωματία της εποχής και η δύναμη που κατείχε η γραφειοκρατία στα σωστά χέρια έδωσαν πνοή σ’ αυτό το φαινόμενο.

Ειδικότερα σε μια περιοχή, όπως είναι το Αιγαίο Πέλαγος, που η ιδιαίτερη γεωγραφία των νησιών και των βραχονησίδων ευνόησε τόσο την κουρσαρική όσο και την πειρατική δραστηριότητα. Η ανατολική Μεσόγειος φημιζόταν για τα ναυτικά χέρια της, με την περιοχή της Μάνης να θεωρείται «πειρατομάνα» και τα νησιά της Μυκόνου και της Μήλου να αποτελούν τοποθεσίες συνάντησης και εμπορίου για τους πειρατές αλλά και τους κουρσάρους. Η «χρυσή» περίοδος της πειρατείας εκτείνεται από το 1650 μέχρι το 1730. Αυτά τα χρόνια αποτελούν γενικώς μια από τις πιο ταραχώδεις περιόδους της παγκόσμιας ιστορίας. Όσο η Ελλάδα βρισκόταν υπό τον οθωμανικό ζυγό, η αποικιοκρατία είχε φτάσει στο απόγειό της, με τη Βρετανική Αυτοκρατορία να κυριαρχεί ναυτικά, εμπορικά και στρατιωτικά στον κόσμο.

Ο κουρσάρος Κωνσταντής Καλαμάτας

Ένας από τους πιο φημισμένους κουρσάρους που αποτέλεσε τον 18ου αιώνα τον πιο μεγάλο «βραχνά» των Γάλλων στα παράλια της Πελοποννήσου ήταν ο Κωνσταντής Καλαμάτας. Αυτός πιθανότατα καταγόταν από την Καλαμάτα αλλά γεννήθηκε στην Πάτμο και διέσχιζε τις θάλασσες της Μεσογείου, μέχρι και την Μινόρκα της Ισπανίας. Οι περιπέτειές του με το φημισμένο πλοίο του «Lord Blakeney» αντηχούσαν σε όλες τις γωνιές της Ευρώπης και ακόμη πιο πέρα.

Ο Καλαμάτας, παρά το ταραχώδες παρελθόν του, θέλησε κάποια στιγμή να αδράξει την ευκαιρία και να αναλάβει και ο ίδιος το ρόλο του κουρσάρου για λογαριασμό των Βρετανών. Αρχίζοντας με λεηλασίες γαλλικών πλοίων κατά τον Επταετή Πόλεμο, την περίοδο των ετών 1756-1763, και φτάνοντας έως και την αιχμαλωσία του από τους Τούρκους, ο Καλαμάτας διατήρησε μέχρι το τέλος της ζωής του αμείωτη την τόλμη και την ριψοκίνδυνη φύση του.

Πηγές:

Μύθοι και ιδεολογήματα στη σύγχρονη Ελλάδα
ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΗ ΚΑΛΑΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΟΥΡΣΑΡΩΝ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ (1756-1763)



 

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο