Κοσμήματα στην αρχαιότητα αποκλειστικά για ταφική χρήση



Στις αρχαιολογικές ανασκαφές στην Ελλάδα έχουν βρεθεί ως κτερίσματα κοσμήματα που κατασκευάστηκαν αποκλειστικά για να τιμήσουν το νεκρό στην τελευταία του κατοικία.

Κοσμήματα ως κτερίσματα

Τα κοσμήματα που λειτουργούσαν ως κτερίσματα ήταν κυρίως λεπτά και εύθραυστα ελάσματα χρυσού. Τα κοσμήματα αυτά κατασκευάζονταν με απλές τεχνικές χωρίς ιδιαίτερη φροντίδα. Το γεγονός πως ανακαλύφθηκαν τέτοιου είδους κοσμήματα μέσα σε τάφους που δεν εμφάνιζαν καθόλου σημάδια τριβής, οδήγησε στο συμπέρασμα πως σίγουρα είχαν δημιουργηθεί για ταφική χρήση.

Ακόμη, υπάρχουν αρχαιολογικές μαρτυρίες πως σε ορισμένες περιπτώσεις τα κοσμήματα των νεκρών κατασκευάζονταν και εντός του νεκρικού θαλάμου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο θολωτός τάφος Καζάρμα στο Ναύπλιο. Μέσα στο λακκοειδή τάφο βρέθηκαν απορρίμματα χρυσού, πράγμα που υποδεικνύει πως μέσα στο νεκρικό θάλαμο κατασκευάστηκαν και τα κοσμήματα με τα οποία στολίστηκε ο νεκρός.

Οι χρυσές νεκρικές προσωπίδες των Μυκηνών

Βέβαια, τα πιο σημαντικά χρυσά κοσμήματα που κατασκευάστηκαν αποκλειστικά για να τιμήσουν τον νεκρό ήταν οι χρυσές νεκρικές προσωπίδες που βρέθηκαν στους τάφους των Μυκηνών.

Η νεκρική προσωπίδα αναπαριστούσε το πρόσωπο του αποθανόντα και πιθανότατα σχετιζόταν με τη διατήρηση της εικόνας του στη μεταθανάτια ζωή. Η χρήση της αφενός μπορεί να ερμηνευθεί ως έκφραση της υψηλής κοινωνικής θέσης του νεκρού και αφετέρου να συνδεθεί με θρησκευτικές πεποιθήσεις που απαντώνται στην Αίγυπτο σχετικά με την υλοποίηση της θεϊκής υπόστασης του ατόμου μετά το θάνατό του.

Ασφαλώς, κοσμήματα ως κτερίσματα κατασκευάζονταν από ημιπολύτιμους λίθους και χάντρες. Εμφανή ταφική χρήση πρέπει να είχαν και οι 40.000 χάντρες που εντοπίστηκαν σε θαλαμωτό τάφο στη Μιδέα, οι οποίες είναι πιθανόν να κάλυπταν το σώμα του νεκρού κάτι σαν δικτυωτό ύφασμα, κατά αντιστοιχία με τα αιγυπτιακά νεκρικά ενδύματα από χάντρες φαγεντιανής.

Από την άλλη, η ταφική χρήση των κοσμημάτων που κατασκευάζονταν από ημιπολύτιμους λίθους σχετίζεται με τους συμβολισμούς που είχαν αποδοθεί στους λίθους αυτούς από τους λαούς της Εγγύς Ανατολής και της Αιγύπτου.

Οι συμβολισμοί των λίθων και των κτερισμάτων

Στην Εγγύς Ανατολή θεωρούσαν πως οι λίθοι ήταν εμποτισμένοι με μαγικές ιδιότητες. Στο μύθο των Σουμέριων «The exploits of Ninurta» που χρονολογείται στη 2η χιλιετία π.Χ., ο θεός του πολέμου Ninourta, αφού κατατρόπωσε τους λίθους σε κοσμική μάχη, απέδωσε στον καθένα τους ως τιμωρία κάποιο όνομα που ταυτιζόταν με τη μοίρα του.

Οι ιδιότητες που χαρακτήριζαν τους λίθους προσέδιδαν κατά συνέπεια και στα κοσμήματα θρησκευτικούς συμβολισμούς που σχετίζονταν με τον θάνατο και την προστασία του νεκρού. Μ’ αυτή τη λογική, λοιπόν, επέλεγαν τα κοσμήματα ως ταφικά κτερίσματα. Στην περιοχή του Αιγαίου η ταφική χρήση των κοσμημάτων από ημιπολύτιμους λίθους προφανώς σχετιζόταν με αντίστοιχους συμβολισμούς.

Εκτός λοιπόν από την αισθητική, συναισθηματική και κοινωνική αξία των κοσμημάτων από πολύτιμες ύλες είναι πιθανόν να διατηρούνταν και οι συμβολισμοί με τους οποίους αυτά ήταν επιφορτισμένα. Ο μεγάλος αριθμός ανεύρεσης τους στα πλούσια ταφικά σύνολα της αρχαιότητας ενδεχομένως να μαρτυρά μεταξύ άλλων την ελπίδα του ανθρώπου για μια νέα μετά θάνατον ζωή κατά αναλογία με τα αιγυπτιακά πρότυπα.

Πηγή: «ΧΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΑΠΤΑ ΣΤΑ ΤΑΦΙΚΑ ΣΥΝΟΛΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ: ΧΡΗΣΕΙΣ, ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ, ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ»

Φωτογραφία


Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο