Η συμβολή των γυναικών στους Βαλκανικούς Πολέμους



Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913, οι γυναίκες ανέλαβαν ενεργό ρόλο και συμμετείχαν στον αγώνα για την ενσωμάτωση των αλύτρωτων ελληνικών εδαφών στο Ελληνικό Κράτος.

Η συμβολή των γυναικών υπήρξε πολύτιμη για τη νοσοκομειακή περίθαλψη των τραυματιών και τη διοργάνωση συσσιτίων, αλλά και καθοριστική για τη νίκη στο μέτωπο της Ηπείρου και την απελευθέρωση των Ιωαννίνων.

Η προσφορά των γυναικών στη νοσοκομειακή περίθαλψη

Οι γυναίκες του περασμένου αιώνα είχαν μεγαλώσει με φιλοπατρία και γι’ αυτό στους Βαλκανικούς Πολέμους θεώρησαν πως είχαν ηθικό χρέος να συνδράμουν με τις δυνάμεις τους στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες της Ελλάδας.

Με την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων, πολλές γυναίκες σε όλη την Ελλάδα άφησαν την άνεση του σπιτιού τους και έτρεξαν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στα νοσοκομεία. Ανάμεσα σ’ αυτές τις γυναίκες συμπεριλαμβάνονται και μεγαλοαστές αλλά και μέλη της βασιλικής οικογένειας της Ελλάδας.

Οι γυναίκες της βασιλικής Αυλής

Από τον προηγούμενο ατυχή πόλεμο του 1897 είχε φανεί η ανάγκη που υπήρχε για νοσοκομειακή περίθαλψη των τραυματιών. Έτσι, η Βασίλισσα Όλγα ίδρυσε το νοσοκομείο Ευαγγελισμός και τη Σχολή Νοσοκόμων, όπου εκπαιδεύονταν οι νεαρές γυναίκες για να μπορούν να προσφέρουν ιατρικές υπηρεσίες. Ακόμη και η ίδια η βασίλισσα είχε αποκτήσει αρκετές ιατρικές γνώσεις και ήταν πάντα πρόθυμη να κάνει οποιαδήποτε δουλειά νοσοκόμας. Επίσης, με πρωτοβουλία της βασίλισσας Όλγας ιδρύθηκε στις 10 Ιουνίου 1877 και ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός.

Μόλις ξέσπασε ο πόλεμος το 1912, η βασίλισσα Όλγα μαζί με τις νύφες της στάθηκαν στο πλευρό των στρατιωτών, που έχρηζαν ιατρικής βοήθειας. Η ρωσίδα πριγκίπισσα Ελένη, σύζυγος του πρίγκιπα Νικολάου της Ελλάδας, μετέτρεψε δύο συρμούς τρένων που έφταναν έως τη Λάρισα σε νοσηλευτικά οχήματα. Τα νοσηλευτικά τρένα πηγαινοέρχονταν μεταφέροντας τραυματίες και μάλιστα επέβαινε σ’ αυτά η ίδια η πριγκίπισσα.

Η Μαρία Βοναπάρτη, η σύζυγος του πρίγκιπα Γεώργιου της Ελλάδας διασκεύασε δύο πλωτά νοσοκομεία όπως το «Αλβανία», τα οποία είχαν χωρητικότητα 350 κλινών.

Μεγαλοαστές που υπηρέτησαν ως νοσοκόμες

Πολλές ακόμη ήταν οι περιπτώσεις γυναικών από επιφανείς οικογένειες της πολιτικής και οικονομικής ζωής του τόπου. Η Πηνελόπη Δέλτα, η Ναταλία Μελά, η Ζωή Δραγούμη, η Άννα Μελά Παπαδοπούλου, η Αλεξάνδρα Μουτσοπούλου Μελά και η Ασπασία Ράλλη Μαυρομιχάλη αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα γυναικών της αστικής τάξης που είτε εργάστηκαν σε νοσοκομεία είτε διέθεσαν μέρος της περιουσίας τους ως δωρεά για τις ανάγκες των στρατιωτών.

Ακόμη, ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί η προσφορά της εικαστικού Θάλειας Φλωρά Καββαδία. Όταν ξέσπασαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, η Θάλεια Φλωρά Καββαδία ήρθε στην Ελλάδα για να προσφέρει με τη σειρά της και τις δικές της υπηρεσίες ως ζωγράφος.

Στις 18 Ιανουαρίου του 1913, η εικαστικός βρέθηκε στο μέτωπο της Ηπείρου. Διέμεινε μέσα σε σκηνή στο στρατόπεδο και παρακολουθούσε από κοντά τη ζωή των στρατιωτών και τις πολεμικές εξελίξεις. Ήταν παρούσα στο στρατηγείο του Εμίν Αγά όταν έφτασε η είδηση της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων. Επισκέφτηκε στη συνέχεια την πόλη των Ιωαννίνων και έμεινε εκεί έως τις 7 Μαρτίου.

Οι γυναίκες της Ηπείρου

Ασφαλώς, ξεχωριστή θέση στην ιστορία των Βαλκανικών Πολέμων κατέχουν επάξια οι γυναίκες της Ηπείρου. Η συμβολή των γυναικών των χωριών των Ιωαννίνων υπήρξε καθοριστική για την απελευθέρωση της πόλης. Οι Ηπειρώτισσες αφενός αποτέλεσαν το σώμα εφοδιασμού του ελληνικού στρατού, μεταφέροντας πολεμοφόδια και τρόφιμα, αφετέρου συμμετείχαν με ηρωισμό και αυτοθυσία στη μάχη.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της καπετάνισσας Μαρίας Κωστακίτσαινας από τα Δερβίζιανα Ιωαννίνων. Στις 24 Οκτωβρίου 1912 έγινε καπετάνισσα, τίτλος τιμητικός αλλά και ουσιαστικός, και αμέσως ανέλαβε δράση στο πεδίο της μάχης. Ο αθηναϊκός τύπος της εποχής στις 25/11/1912 έγραψε πως η καπετάνισσα Μαρία Κωστακίτσαινα «…επέδειξε θάρρος και ανδρεία πολεμούσα όρθια επί ώρα και συνετέλεσε σημαντικώς εις την απόκρουση των Τούρκων, οι οποίοι επετέθησαν εναντίον του χωριού της, δια να το πυρπολήσουν».



Οι γυναίκες που απελευθέρωσαν τα Ιωάννινα

Οι γυναίκες του χωριού Τσερίτσανα είχαν αναλάβει από την πρώτη στιγμή των πολεμικών επιχειρήσεων στα Ιωάννινα την παρασκευή ενδυμάτων για τους στρατιώτες, την καθημερινή σίτισή τους αλλά ακόμη και την περίθαλψή τους.

Πιο καθαριστική όμως ήταν η δυνατότητα των γυναικών αυτών να κινούνται με μεγάλη ευελιξία στα βουνά. Λίγο πριν την τελική επίθεση για την απελευθέρωση της πόλης των Ιωαννίνων, οι γυναίκες αυτές κουβάλησαν στις πλάτες τους όλα τα πολεμοφόδια, τα εξαρτήματα των πυροβόλων και τα πυρομαχικά, ανηφορίζοντας για τα «δυο βουνά». Πέντε ώρες κράτησε η ανάβασή τους, μεταφέροντας 650 οβίδες, βάρους 4,5 τόνων, για την τελευταία επική μάχη με την οποία στις 20 Φεβρουαρίου οι Έλληνες εξουδετέρωσαν το εχθρικό πυροβολικό της Μεγάλης Ράχης στη Μανωλιάσα.

Συνολικά, οι γυναίκες των Τσεριτσάνων για 28 ημέρες βοήθησαν με κάθε τρόπο το απόσπασμα του Λοχαγού Γεωργίου Λέστου, μεταφέροντας φυσίγγια, τρόφιμα και 2.000 οβίδες, κάτω από εξαιρετικά αντίξοες καιρικές συνθήκες.

Πηγές:
zsgiannina.gr

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΗΣ ΘΕΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ
Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (1912-1913 και η συμμετοχή της Γυναίκας
Φωτογραφία

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο