Η εγκατάσταση των Αρβανιτών στο Κάβο Ντόρο

Ο Καφηρέας ή Κάβο Ντόρο είναι ακρωτήριο της Εύβοιας το οποίο βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο του νησιού. Το όνομα Καφηρέας αποτελεί την επίσημη ονομασία της περιοχής και αναφέρεται σε κείμενα αρχαίων συγγραφέων, καθώς και σε χάρτες του μεσαίωνα αλλά και του 18ου αιώνα, όπως στη «Χάρτα της Ελλάδος» του Ρήγα Φεραίου.

Οι οικισμοί ή πόλεις που υπήρξαν στην περιοχή του Καφηρέα κατά την αρχαιότητα ήταν η Αρχάμπολης και η Γεραιστός. Στη χαράδρα της Χαρχάμπολης ή Αρχάμπολης βρέθηκαν ορατά αρχαία λείψανα μεγάλου μεγέθους, που πιθανόν αποτελούσαν ενιαίο και οργανωμένο οικιστικό σύνολο, το οποίο τοποθετείται χρονολογικά από την κλασική περίοδο μέχρι και τον 1ο αι. π.Χ. Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, άγνωστο πότε ακριβώς, φαίνεται ότι ο χώρος εγκαταλείφθηκε. Η Γεραιστός υπήρξε από τα σημαντικότερα λιμάνια της νότιας Εύβοιας και έβρισκαν εκεί καταφύγιο τα πλοία που διέπλεαν στον Καφηρέα, όταν επικρατούσαν δυνατοί άνεμοι. Αναφέρονται μάλιστα από τον Όμηρο διάφοροι Τρωικοί ήρωες, ο οποίοι βρήκαν καταφύγιο σ’ αυτό το λιμάνι.

Η άλλη ονομασία του ακρωτηρίου είναι Κάβο Ντόρο (Cavo D’oro), η οποία προέρχεται από Ιταλούς ναυτικούς του 14ου και 15ου αιώνα. Εικάζεται ότι η πρώτη ονομασία που δόθηκε ήταν αυτή του Cavo duro, που σημαίνει σκληρό ή δύσκολο πέρασμα, όμως η αντιγραφή από χάρτη σε χάρτη είχε ως αποτέλεσμα το -u- να γράφεται ως -o- και έτσι προήλθε η λέξη Cavo d’oro και η οποία αποτελεί έως σήμερα τη λαϊκή ονομασία της περιοχής. Βέβαια, πολλοί Ευρωπαίοι χαρτογράφοι του 17ου και του 18ου αιώνα επισημαίνουν το ακρωτήρι και ως capo doro.

Η Μετοίκηση των Αρβανιτών στο Κάβο Ντόρο

Τα περισσότερα χωριά του Κάβο Ντόρο, καθώς και η τοποθεσία που βρίσκονται έως σήμερα, ανάγονται στην εποχή του Βυζαντίου. Η δημιουργία ή μετακίνηση οικισμών οφείλεται αφενός στον εποικισμό Αρβανιτών που έλαβε χώρα στη νότια Εύβοια τον 15ο αιώνα, και αφετέρου στις επιδρομές πειρατών, που λυμαίνονταν τότε τις ακτές του Αιγαίου και ανάγκασαν πολλούς κατοίκους να μετακινηθούν στα πιο ορεινά σημεία της περιοχής.

Την εποχή εκείνη το στενό Καφηρέα αποτελούσε πέρασμα των Βυζαντινών από τη Μ. Ασία προς την Αττική και την Πελοπόννησο, ενώ ακόμα την περίοδο της Ενετοκρατίας υπήρξε θέατρο συγκρούσεων μεταξύ των πειρατών και των Ενετικών πλοίων. Η περιοχή του Καφηρέα, κατά τον 13ο αιώνα, αποτελεί το χώρο δράσης -σε πρώτη φάση- του ιππότη Λικάριου, ο οποίος κατέφυγε σε ένα φρούριο κοντά στο σημερινό χωριό Ζαχαριά και πραγματοποιούσε διάφορες επιδρομές στις γύρω περιοχές. Ακόμη, η συμμαχία που έκανε με τον Αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο είχε ως αποτέλεσμα ο τελευταίος να αποστείλει το στόλο του -υπό τον Αλέξιο Φιλανθρωπινό- και να αποβιβάσει αρκετή φρουρά για το φρούριο σε αυτή την περιοχή.

Μετά την 4η Σταυροφορία, οι συνθήκες ευνόησαν μια ευρύτερη μετακίνηση πληθυσμών προς τη νότια Βαλκανική. Οι σκληροτράχηλοι και εμπειροπόλεμοι Αρβανίτες κατέβηκαν προς το νότο, ύστερα και από διατάγματα Βυζαντινών αυτοκρατόρων, με σκοπό να αποτελέσουν στοιχείο ενόχλησης των Φράγκων και Ενετών κατακτητών του Ελλαδικού χώρου. Οι Ενετοί ευνόησαν την παραμονή τους στην Εύβοια, και ιδίως στη περιοχή του Κάβο Ντόρο, πρώτον διότι η περιοχή είχε ερημώσει εξαιτίας των διάφορων ταραχών και κυρίως της πειρατείας και έτσι η παρουσία ανθρώπινου δυναμικού ήταν επιτακτική ανάγκη και δεύτερον για να τους χρησιμοποιήσουν ως εμπροσθοφυλακή σε περίπτωση πολέμου. Έτσι όρισαν την περιοχή, στη βόρεια πλευρά του όρους Όχη, σημείο εγκατάστασης των Αρβανιτών, φθάνοντας έως την κεντρική Εύβοια, περιμετρικά από τα μεγάλα αστικά κέντρα της εποχής εκείνης, δημιουργώντας έτσι ένα είδος «ζώνη άμυνας».

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης στις 29 Μαΐου 1453, οι Τούρκοι κατέλαβαν σταδιακά και τον υπόλοιπο Ελλαδικό χώρο. Η Εύβοια καταλήφθηκε το 1470 και τότε πολλοί κάτοικοι του Κάβο Ντόρο και ιδίως Αρβανίτες, αποφεύγοντας τους Τούρκους, κατέφυγαν προς τα νησιά Άνδρο και Ύδρα, ενώ ακόμα πολλοί κάτοικοι από άλλες περιοχές της Ελλάδας κατέφυγαν προς το Κάβο Ντόρο, εφόσον αποτελούσε μια σχετικά δυσπρόσιτη και απομονωμένη περιοχή. Αξίζει να σημειωθεί ότι την περίοδο εκείνη, πολλοί κάτοικοι της Καρύστου, εξαιτίας της σκληρότητας των Τούρκων, κατέφευγαν προς τα ορεινά χωριά της περιοχής.

Την περίοδο της τουρκοκρατίας, έλαβε χώρα ο δεύτερος εποικισμός των Αρβανιτών, ο οποίος ήταν μικρότερης κλίμακας και διήρκεσε έως τον 16ο αιώνα. Οι Τούρκοι χρησιμοποιούσαν ως πάγια τακτική την μετακίνηση πληθυσμών. Ο λόγος της μετακίνησης ήταν για να ενισχυθεί το ανθρώπινο δυναμικό σε περιοχές που είχαν ερημώσει, κυρίως όμως γιατί ήθελαν να αποδυναμώσουν πληθυσμούς, όπως των Αρβανιτών, όπου θα μπορούσαν μελλοντικά να αποτελέσουν στοιχείο ενόχλησης αλλά και αντίστασης εναντίον τους.

Παρακολουθείστε ένα video από τη σειρά εκπομπών «Το Αλάτι της Γης» για τον Καβοντορίτικο χορό με αρβανίτικα δίστιχα.

Πηγή: eviaportal.gr

Φωτογραφία




Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο