Η διατροφή στα Ιωάννινα την εποχή της Τουρκοκρατίας

 

Το 1820 εκδόθηκε στο Λονδίνο το έργο του αιδεσιμότατου Thomas Smart Hughes που περιέγραφε το ταξίδι του στην Αλβανία και την Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού του, το 1814 επισκέφτηκε τα Ιωάννινα και περιέγραψε εκτενώς τις εντυπώσεις του. Ο Hughes ήταν ένας ένθερμος Φιλέλληνας και δραστηριοποιήθηκε έντονα τα επόμενα χρόνια στηρίζοντας την Ελληνική Επανάσταση στο Λονδίνο, δημοσιεύοντας διάφορα φυλλάδια.

Σχετικά με τη διατροφή των Γιαννιωτών, γράφει:

“Το έδαφος γύρω από τα Ιωάννινα αποδίδει φρούτα και καρπούς των περισσότερων ειδών και σε μεγάλη αφθονία (1). Η πόλη εφοδιάζεται άφθονα με ψάρια και άγρια ​​πτηνά από τη λίμνη, και οι γύρω πεδιάδες και τα βουνά δίνουν άφθονο κυνήγι· οι λαγοί, ωστόσο, λόγω μιας συγκεκριμένης δεισιδαιμονίας, δεν τρώγονται ποτέ ούτε από τους Τούρκους ούτε από τους Έλληνες. Γενικά, στις πόλεις της Ελλάδας καταναλώνεται συγκριτικά πολύ λίγη ζωική τροφή· η διατροφή όλων των τάξεων είναι λιτή και απλή. Το λάδι υπάρχει σχεδόν σε κάθε είδος φαγητού. Το αυγοτάραχο του κόκκινου ή γκρίζου κέφαλου και το χαβιάρι, που προέρχεται από οξύρρυγχο που εισάγεται από τη Μαύρη Θάλασσα, είναι μια ιδιαίτερα αγαπητή τροφή ειδικά κατά τη διάρκεια της περιόδου των θρησκευτικών νηστειών.

Το αγελαδινό γάλα δεν χρησιμοποιείται ποτέ για διατροφή, αλλά εκείνο των αιγοπροβάτων από το οποίο γίνεται επίσης ένα τυρί πολύ πικάντικο και δυσάρεστο στη γεύση. Οι πάπιες και οι χήνες ήταν λιγοστές στα Ιωάννινα, αλλά οι κότες και οι γαλοπούλες ήταν άφθονες. Τα τρυγόνια ήταν επίσης άφθονα και πολύ σεβαστά, όπως και τα τσιροπούλια (στο κείμενο αναφέρει συγκεκριμένα τους μελωδοτσιροβάκους στμ) στην κατάλληλη εποχή τους.

Το κρασί που σερβιριζόταν στο τραπέζι ήταν λιγότερο εμποτισμένο με ρητίνη από ότι σε άλλα μέρη της Ελλάδας, αν εξαιρέσουμε αυτό το άθλιο που πινόταν από τις φτωχότερες τάξεις των οποίων το κύριο φαγητό αποτελούταν μια χοντρή κίτρινη πολέντα από αραβόσιτο που μοιάζει πολύ με πουτίγκα ρυζιού.(2)

Έχοντας την εντύπωση ότι μπορεί να μοιάζει και στη γεύση, αγόρασα κάποτε μια μερίδα για έναν παρά και σχεδόν πνίγηκα από την πρώτη μπουκιά, δοκίμασα να ξεπλύνω το στόμα μου με μια γουλιά ενός εμετικού κρασιού αγορασμένου από το ίδιο κατάστημα που είχε γεύση σχεδόν σαν νέφτι”.

1. Πολύ ωραία μήλα εισαγόταν από την περιοχή του Ζαγορίου. Η Ήπειρος ήταν περίφημη στα αρχαία χρόνια για τα μήλα που ονομάζονται orbiculata (σφαιρικά). “Orbiculata ex figura orbis in rotunditatem circumacti: hæc in Epiro primum provenisse argumento sunt Græci qui Epirotica vocant”.  Plin.N.Hist,l.xv.c.14. (το στρογγυλό μήλο (πήρε το όνομά του) από το σχήμα του, που σχηματίζει μια ακριβή σφαίρα –οι Έλληνες, που αποκαλούν αυτό το μήλο “Ηπειρωτικό” μήλο, αποδεικνύουν ότι παρήχθη για πρώτη φορά στην Ήπειρο).
(Η παραπομπή αφορά το έργο του Πλίνιου του Πρεσβύτερου “Φυσική Ιστορία” που γράφτηκε το 77 μ.Χ. στμ).
————–
2. Αυτή η πολέντα προσομοιάζει με την “μάζα αμολγαίη” του Ησίοδου, ένα είδος ψωμιού φτιαγμένο από γάλα και κριθάρι (ο συγγραφέας εδώ εσφαλμένα αναφέρει “καλαμπόκι”, το οποίο δεν υπήρχε στους αρχαίους χρόνους. Αντίθετα, σχολιαστές του Ησίοδου αναφέρουν το κριθάρι – Λεξικόν της Ελληνικής Επίτομον, Άνθιμος Γαζής – στμ). Ο Αθήναιος αναφέρει ένα ψωμί από κριθάρι ως την τροφή των ανθρώπων των κατώτερων τάξεων που δεν μπορούσαν να αγοράσουν ψωμί. Ένα άτομο το οποίο κατανάλωνε τέτοιο ψωμί αποκαλούταν συχνά “μαζαγρέτης” που σημαίνει το λαίμαργο άτομο το οποίο έτρωγε ό,τι έβρισκε μπροστά του.

Πηγή: Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΟΥ ΑΛΗ ΠΑΣΑ, ΛΕΣΧΗ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ “ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΙΩΤΗΣ” 

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο