Η διανομή των ελληνικών εδαφών στους Σταυροφόρους μετά το 1204



Οι Σταυροφόροι οργανώνοντας την Δ΄ Σταυροφορία το 1201 είχαν αρχικά ως στόχο την κατάληψη της Ιερουσαλήμ. Όμως, τελικά κατευθύνθηκαν στην Κωνσταντινούπολη και το 1204 κατέλυσαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, εγκαθιδρύοντας τη Λατινική Αυτοκρατορία.

Δεν είναι βέβαιο εάν η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης είχε σχεδιαστεί εκ των προτέρων ή απλώς συνέβη κατά τύχη την τελευταία στιγμή. Το σίγουρο πάντως είναι πως η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους σήμανε την αρχή του τέλους της βυζαντινής κυριαρχίας. Εκτός του γεγονότος πως λεηλατήθηκαν σημαντικά μνημεία τέχνης και εκκλησίες, η λατινοκρατία του Βυζαντίου υπήρξε η κερκόπορτα να εξαπλωθεί το Ισλάμ στην Ευρώπη.

Η συμφωνία της διανομής των εδαφών

Φαίνεται πως λίγο πριν την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης είχε σχεδιαστεί η διανομή των εδαφών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Τα εδάφη της αυτοκρατορίας χωρίστηκαν σε έξι κλήρους. Από αυτούς τους έξι κλήρους, οι δύο θα αποδίδονταν στο Βυζαντινό Αυτοκράτορα, δύο στους Βενετούς και δύο στους Φράγκους Σταυροφόρους. Ακόμη, σε κάθε ένα από τα τρία μέρη αντιστοιχούσε ένα τμήμα της Θράκης και ένα της Κωνσταντινούπολης.

Τα μέλη της βυζαντινής αριστοκρατίας κατέφυγαν σε περιοχές που δεν είχαν καταληφθεί από τους Σταυροφόρους. Οι Λασκαρίδες κατέφυγαν στη Μικρά Ασία σχηματίζοντας την Αυτοκρατορία της Νίκαιας και η αυλή των Δουκών Κομνηνών στην Ήπειρο, ιδρύοντας το Δουκάτο της Ηπείρου. Στον αυτοκρατορικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης ανέβηκε ο κόμης Βαλδουίνος της Φλάνδρας. Η εξουσία των Σταυροφόρων στην Κωνσταντινούπολη διατηρήθηκε μέχρι το 1261 και καταλύθηκε από το στρατό της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας.

Τα ελληνικά εδάφη

Στα ελληνικά εδάφη κυριάρχησαν σταδιακά οι Σταυροφόροι με επικεφαλής τον Βονιφάτιο Μομφερατικό. Σε κάποιες ελληνικές περιοχές η παρουσία των Φράγκων ήταν βραχύβια, ενώ πάλι σε άλλες διήρκησε αιώνες. Ο Βονιφάτιος Μομφερατικός κατέλαβε το Βασίλειο της Θεσσαλονίκης, την περιοχή ανάμεσα στη Μοσυνόπολη και τον Αξιό ποταμό. Η εξουσία του διήρκησε μέχρι το 1224.

Στη Θεσσαλία

Την περιοχή της Λάρισας και του Αλμυρού την κατέλαβε ο Γουλιέλμος ο Λαρισαίος και το Βελεστίνο ο Γερμανός κόμης Βερτόλδος. Τα αδέλφια Albertino και Ronaldo της Canosa πήραν τις δυτικές ακτές του Παγασητικού με έδρα τις Φθιώτιδες Θήβες. Ο Αμμαδαίος Μπούφα πήρε πάλι για σύντομο χρονικό διάστημα την περιοχή του Δομοκού. Μικρότερες εκτάσεις πήρε και η Μαρία, η σύζυγος του Βονιφάτιου Μομφερατικού. Αυτές ήταν της Βεσσαίνης (της Αγιάς), της Δημητριάδας, του Αρχοντοχωρίου και η ύπαιθρος των Δύο Αλμυρών. Οι Σποράδες πέρασαν στους Βενετούς και κυρίαρχη εμφανίστηκε εκεί η οικογένεια Γκίζι.

Στην Πελοπόννησο

Η Πελοπόννησος μοιράστηκε ανάμεσα στους Φράγκους και στους Βενετούς. Το 1205 ιδρύθηκε από τον Γουλιέλμο Σαμπλίτη το Πριγκιπάτο της Αχαΐας. Στη συνέχεια, οι Βενετοί κατέλαβαν τη Μεθώνη και την Κορώνη και γενικά εξασφάλισαν εμπορικά προνόμια στις πόλεις και στα λιμάνια της Πελοποννήσου. Μετά το 1259 οι Φράγκοι παρέδωσαν στους Βυζαντινούς τη Μονεμβασιά, τη Μάνη, το Γεράκι και το Μυστρά και έτσι δημιουργήθηκε το Δεσποτάτο του Μορέως. Το 1267 το Πριγκιπάτο της Αχαΐας πέρασε στο βασιλιά Νεαπόλεως Κάρολο Α΄ Ανδεγαυό.



Στην Εύβοια, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη

Το μεγαλύτερο τμήμα της Εύβοιας αρχικά πέρασε σε τρεις οικογένειες από τη Βερόνα, αλλά αργότερα επικράτησαν σε όλο το νησί οι Βενετοί. Στη συνέχεια, οι Βενετοί κατέλαβαν την Τήνο και την Μύκονο. Τα νησιά του βόρειου και ανατολικού αιγαίου, Λήμνος, Χίος, Σαμοθράκη, Λέσβος, Κως, Σάμος είχαν περιέλθει στη δικαιοδοσία του Λατίνου αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης, αλλά σύντομα οι Βενετοί κυριάρχησαν στα περισσότερα νησιά του Αιγαίου. Επικεφαλής των Βενετών στα νησιά ήταν ο Μάρκος Σανούδος. Στα νησιά του Αιγαίου η λατινοκρατία κράτησε σε γενικές γραμμές έως τα μέσα του 16ου αιώνα.
Ενώ οι Γενουάτες αρχικά είχαν καταλάβει μέρος της Κρήτης, τελικά ο Μομφερατικός πούλησε το νησί στους Βενετούς. Η Βενετική κυριαρχία στο νησί διήρκησε μέχρι το 1669.

Στα νησιά του Ιονίου Πελάγους

Η Κέρκυρα από την αρχή της λατινοκρατίας πέρασε στους Βενετούς, το διάστημα από το 1267 έως 1386 ανέλαβαν την εξουσία οι Ανδεγαύοι, και κατόπιν πέρασε πάλι στους Βενετούς. Η Κεφαλονιά, η Ζάκυνθος και η Ιθάκη ανήκε στην οικογένεια Ορσίνι, που ίδρυσε την «Παλατινή Κομητεία Κεφαλληνίας και Ζακύνθου». Μετά από σύντομη κυριαρχία των Ανδεγαυών και των Τόκκων, πέρασαν και αυτά τα νησιά στους Βενετούς. Τέλος, η Λευκάδα ενώ αρχικά ανήκε στο Δεσποτάτο της Ηπείρου, παραχωρήθηκε στη συνέχεια στον Ορσίνι, περιήλθε για λίγο στους Βενετούς και κατέληξε τελικά στον Τόκκο μέχρι το 1449.

Στη Βοιωτία και την Αττική

Η Βοιωτία και η Αττική αποτέλεσαν το Δουκάτο των Αθηνών. Το 1311 κυριάρχησαν στην περιοχή οι Καταλανοί, οι οποίοι δημιούργησαν ένα κρατίδιο με έδρα τη Θήβα και ένα κρατίδιο με έδρα την Υπάτη. Μετά το 1381, περιορίστηκε η δύναμη των Καταλανών και κυριάρχησε πια ο Φλωρεντίνος Νέριος Ατσαγιόλι. Οι Ατσαγιόλι κυβέρνησαν στην Αθήνα μέχρι την κατάληψη της πόλης από τους Τούρκους, το 1456.

Πηγές:
Λατινοκρατούμενες περιοχές

Sir Steven Runciman – Η Ελλάδα και η Δ’ Σταυροφορία

Η Φραγκοκρατία στη Θεσσαλία

Φωτογραφία

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο