Η αποτύπωση της μορφής του Ιησού μέσα από τις αγιογραφίες



Η μορφή του Ιησού αποτυπώθηκε ήδη από την πρωτοβυζαντινή εποχή στις βυζαντινές αγιογραφίες που κοσμούσαν τους ναούς, παριστάνοντας διάφορες σκηνές της ζωής και των θαυμάτων του Ιησού.

Πώς όμως γνώριζαν οι Βυζαντινοί αγιογράφοι τη μορφή του Ιησού;

Συνήθως, στις βυζαντινές αγιογραφίες το πρόσωπο του Ιησού αποδίδεται με πλούσια κόμη, ίσια μαλλιά, που συνήθως καταλήγουν στα πλάγια σε δύο ζεύγη συμμετρικών βοστρύχων. Το πρόσωπό του είναι αδύνατο και φέρει γενειάδα.

Κατά τη χριστιανική παράδοση, ο πρώτος που απέδωσε αυτή τη μορφή στον Ιησού ήταν ο ίδιος ο Ιησούς. Λέγεται πως κάποτε ο βασιλιάς της Έδεσσας της Μεσοποταμίας, ο Aύγαρος, υπέφερε από λέπρα και γι’ αυτό κάλεσε τον Ιησού να τον θεραπεύσει. Έστειλε, λοιπόν, μια επιστολή με τον υπηρέτη του Ανανία στον Ιησού και ο Ανανίας αποπειράθηκε να ζωγραφίσει την εικόνα του Ιησού. Επειδή όμως ο Ανανίας δεν κατάφερε να αποτυπώσει το μορφή του Ιησού, Εκείνος ζήτησε νερό για να νιφτεί και σκούπισε το πρόσωπό Του με ένα μαντίλι. Η θεία μορφή του Κυρίου αποτυπώθηκε θαυματουργικά στο μαντίλι, το οποίο έμεινε γνωστό στην ιστορία ως το «Άγιο Μανδήλιο».

Ακόμη, βασικές μαρτυρίες για τη μορφή του Ιησού βρίσκουμε στους Ευαγγελιστές Λουκά και Μάρκο. Σύμφωνα πάλι με την παράδοση, ο πρώτος αγιογράφος ήταν ο Ευαγγελιστής Λουκάς, ο οποίος ζωγράφισε τρεις εικόνες -από κερί, μαστίχα και χρώμα- της Υπεραγίας Θεοτόκου φέρουσα στην αγκαλιά της τον Ιησού Χριστό.

Η αποτύπωση της μορφής του Ιησού με κοντά μαλλιά και κοντό γένι

Στην Περίβλεπτο της Αχρίδας στην αγιογραφία «Το Δείπνο εις Εμμαούς: Ο Χριστός ἐν ἑτέρα μορφῇ» και στις παραστάσεις της «Πορείας και του Δείπνου εις Εμμαούς» στη μονή Χιλανδαρίου, ο Ιησούς παριστάνεται με κοντά μαλλιά και κοντό γένι, δηλαδή εντελώς διαφορετικός από τις συνηθισμένες παραστάσεις.



Γιατί, λοιπόν, ο Ιησούς αποτυπώθηκε σε αγιογραφίες με άλλη μορφή από τη συνηθισμένη;

Στην ευαγγελική περικοπή του Λουκά (κδ’, 13-32) περιγράφεται η εμφάνιση του Χριστού μετά την Ανάσταση. Ο Ιησούς μετά την Ανάσταση εμφανίστηκε ξαφνικά στον Κλεόπα και σε κάποιον άλλο μαθητή του κατά την πορεία τους προς την κωμόπολη Εμμαούς.

Σύμφωνα με την αφήγηση, ενώ οι δύο μαθητές κινούνταν προς Εμμαούς, εμφανίστηκε ξαφνικά ένας άγνωστος σε αυτούς τους δύο συνοδοιπόρος, στον οποίο μάλιστα εξέθεσαν τα πρόσφατα γεγονότα σχετικά με τη σύλληψη και την καταδίκη σε θάνατο του διδασκάλου τους, του Ιησού του Ναζωραίου. Πλησιάζοντας στον προορισμό τους, προσκάλεσαν τον άγνωστο άντρα να δειπνήσει μαζί τους και κατά τη διάρκεια του δείπνου, η κίνηση της κλάσης του άρτου από τον άγνωστο οδήγησε τους δύο μαθητές στην αναγνώριση του διδασκάλου, ο οποίος εκείνη ακριβώς τη στιγμή ἄφαντος ἐγένετο ἀπ’ αὐτῶν.

Ο Χριστός δεν είχε αναγνωριστεί από τους μαθητές μέχρι εκείνη τη στιγμή, διότι σύμφωνα με την ευαγγελική περικοπή του Μάρκου, όπου αναφέρεται συνοπτικά το περιστατικό, ο Ιησούς είχε εμφανιστεί σε αυτούς ἐν ἑτέρα μορφῇ. Ο ανώνυμος συνοδοιπόρος του Κλεόπα ταυτίστηκε στη γραπτή παράδοση με τον Ευαγγελιστή Λουκά, πιθανώς διότι είναι ο μόνος που περιγράφει εκτενώς αυτό το περιστατικό.

Έτσι, στην εικονογράφηση αποτυπώθηκε η μορφή του Ιησού και με την άλλη μορφή, τη μορφή δηλαδή εκείνου του αγνώστου που εμφανίστηκε ξαφνικά στους μαθητές του.

Πηγές:

«Ο Χριστός ἐν ἑτέρα μορφῇ»
«Το Άγιο Μανδήλιο ως το νέο σύμβολο σε ένα αρχαίο εικονογραφικό σχήμα»
el.wikipedia.org

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο