Εθελοντές από το Μαυροβούνιο στην Επανάσταση του 1821

Με την έναρξη της ελληνικής επανάστασης του 1821 για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού της δουλείας, κατέφθασε στην Ελλάδα πλήθος φιλέλληνων αγωνιστών από την Ευρώπη και την Αμερική για να συνδράμουν στον αγώνα των Ελλήνων. Εκτός όμως από τους δυτικοευρωπαίους, κατέφθασαν και εθελοντές από τα Βαλκάνια, όπως από το Μαυροβούνιο. Φαίνεται, λοιπόν, πως ο αγώνας του Ρήγα για την αφύπνιση των βαλκανικών λαών είχε βρει ανταπόκριση.

Αν ξεφυλλίσει κανείς τον κατάλογο με τους αγωνιστές της επανάστασης του 1821, ασφαλώς θα βρει και ξένους αγωνιστές, όχι μόνο Έλληνες. Ανάμεσα σ’ αυτούς αναγράφεται και ο Μαυροβουνιώτης Βάσος, που ήταν από το Μαυροβούνιο και είχε έρθει μαζί με άλλους συμπατριώτες του να πολεμήσουν ως εθελοντές.

Επειδή όμως υπήρχε και ο φόβος να κινδυνεύσουν μέλη της οικογένειάς τους στο Μαυροβούνιο από αντίποινα των Τούρκων, οι Μαυροβούνιοι εθελοντές χρησιμοποιούσαν ψευδώνυμα, συνεπώς είναι δύσκολο να εντοπιστούν τα πραγματικά οικογενειακά τους επίθετα. Γνωστοί Μαυροβούνιοι εθελοντές ήταν: Μαυροβουνιώτης Βάσος, Μαυροβουνιώτης Ράντος, αδελφός του Βάσου, Μαυροβουνιώτης Τζωάννος-Σλαβάνος, Μοντενεγρίνος Τζωάννος, Ουΐτζ (Μαυροβουνιώτης στρατηγός και θερμός φιλέλληνας), και οι Ιωάννης Ράντοβιτς και Γρηγόριος Τζούροβιτς, που ήταν οι μόνοι που διατήρησαν τα πραγματικά τους επίθετα.

Γιατί πολέμησαν ως εθελοντές για την ελευθερία των Ελλήνων;

Η συμμετοχή των Μαυροβουνίων εθελοντών, όπως και των άλλων Βαλκάνιων, στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπαγορευόταν από διαφόρους λόγους. Πολλοί πίστευαν ότι ο αγώνας των Ελλήνων θα είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση και της δικής τους πατρίδας και άλλοι νόμιζαν ότι έφθασε η αποφασιστική στιγμή για την οριστική μονομαχία «υπέρ πίστεως και πατρίδας». Ορισμένοι, πάλι, πήραν μέρος στον Αγώνα υπακούοντας στην επαναστατική τους ορμή. Τέλος, υπήρχαν και εθελοντές που προσχώρησαν στην Ελληνική Επανάσταση κάτω από την πίεση ποικίλων περιστατικών αλλά και περιπτώσεις ατόμων που λειτουργούσαν με βάση τα υλικά κίνητρα, δηλαδή ως μισθοφόροι ή τυχοδιώκτες που ανέμεναν να πλουτίσουν από το πλιάτσικο και τα λάφυρα.

Τα Μαυροβουνιώτικα σώματα, στα οποία περιλαμβάνονταν και άλλοι Βαλκάνιοι, και κυρίως Σέρβοι, στην αρχή βρίσκονταν κάτω από τη γενική αρχηγία Έλληνα οπλαρχηγού. Με το πέρασμα όμως του χρόνου και την ανάδειξη ηγετικών ικανοτήτων των στελεχών τους τα παραπάνω σώματα απέκτησαν αυτοτέλεια δράσης και κίνησης και συνεργάζονταν κατά τρόπο ισότιμο με τα ελληνικά σώματα.

Πολλοί Μαυροβούνιοι μαχητές της Ελληνικής Ανεξαρτησίας, ήδη από τα μέσα του 1824, κατέλαβαν ανώτερα ή ανώτατα στρατιωτικά αξιώματα χάρη στις πολεμικές τους αρετές, την εμπειρία και τα διοικητικά τους προσόντα. Ορισμένοι, μάλιστα από τους Μαυροβούνιους εθελοντές εξελληνίστηκαν πέρα ως πέρα, έμαθαν την ελληνική γλώσσα, πολιτογραφήθηκαν Έλληνες και συνήθισαν γρήγορα στον ελληνικό τρόπο σκέψεως και ζωής. Επίσης, αρκετοί από τους απογόνους των εθελοντών αυτών θα ακολουθήσουν τη στρατιωτική σταδιοδρομία των πατέρων τους και θα διακριθούν στα διάφορα πεδία των μαχών, όπως ο γιος του Βάσου Μαυροβουνιώτη, Τιμολέων Βάσος, που διακρίθηκε και κατά την Κρητική Επανάσταση του 1897.

Η σχέση των Ελλήνων με το Μαυροβούνιο

Οι Έλληνες στην Αδριατική

Όπως για όλα τα αξιοσημείωτα γεγονότα της αρχαίας εποχής, έτσι και για την αρχαϊκή εποχή, όπως αυτή σκιαγραφείται στην περιοχή της Αδριατικής τα τεκμήρια τα αντλούμε από αξιόπιστες πηγές αρχαίων συγγραφέων. Τη διαρκή παρουσία του Ελληνισμού μαρτυρούν στοιχεία από έργα του Αριστοτέλη, του Καλλίμαχου, του Απολλώνιου του Ρόδιου, του Στέφανου Βυζάντιου, του Σκύλακα, του Στράβωνα και άλλων. Τα αποσπάσματα των έργων τους λειτουργούν ως αδιαμφισβήτητα τεκμήρια για την διαρκή παρουσία των Ελλήνων στην Αδριατική.

Όλο τον κόλπο μεταξύ των σημερινών Κροατικών και Ιταλικών ακτών οι αρχαίοι Έλληνες τον ονόμαζαν «Ιόνιο». Η νεότερη ονομασία «Αδριατική» προέρχεται από την ονομασία του Ετρουσκικού οικισμού Αδρία, βόρεια από τις εκβολές του ποταμού Ηριδανού (Πάδου).

Στο έργο «Ιλλυρικά», ο Αππιανός, ιστορικός του 2ου π. Χ. αιώνα, μάς πληροφορεί ότι ο Κύκλωπας Πολύφημος με την Νηρηίδα Γαλάτεια απέκτησαν τρεις γιους: τον Κελτό, τον Ιλλυριό και το Γάλαντα, από τους οποίους πήραν το όνομά τους οι Κέλτες, οι Ιλλυριοί και οι Γαλάτες αντίστοιχα. Στο σχόλιο που αναφέρεται στην Ιλλυρία, ο Στέφανος Βυζάντιος εξηγεί ότι η χώρα αυτή ονομάστηκε από τον Ιλλυριό, γιο του Θηβαίου Κάδμου. Η παλαιότερη αναφορά της Αδριατικής γίνεται κατά την επιστροφή των Αργοναυτών από την Κολχίδα προς την πατρίδα τους, από τότε πιθανόν αρχίζουν οι γνώσεις των Ελλήνων περί Αδριατικής.

Καττάρο (Κότορ), το αρχαίο Ασκρήβιον

Στις ακτές της Αδριατικής, στην περιοχή της κωμόπολης Κότορ (ιταλικά: Κάταρο) στον ομώνυμο κόλπο εγκαταστάθηκαν τον 3ο αιώνα π.Χ. Έλληνες. Σε άλλες πηγές αναφέρεται πως το Κότορ, το αρχαίο Ασκρήβιον, εποικίστηκε από Έλληνες τον 5ο αιώνα π.Χ. Αποτελώντας μέρος της ρωμαϊκής επαρχίας Praevalis το σημερινό Μαυροβούνιο, στους Βυζαντινούς χρόνους ονομάστηκε Διόκλεια από την ομώνυμη πόλη της περιοχής και από τον 11ο αιώνα Ζέτα από τον ομώνυμο ποταμό της περιοχής. Εγκατάσταση Σλάβων ξεκίνησε μετά την μετακίνηση των Σλάβων στα Βαλκάνια, μετά δηλαδή των 7ο αιώνα μ.Χ.

Χάρτης του κόλπου του Κοτόρ (το αρχαίο Ασκρήβιον, και Κάταρο υπό τη βενετική διοίκηση), στο Μαυροβούνιο.

H Ρίζων

Η Ρίζων ήταν αρχαίος οικισμός, ο οποίος βρισκόταν κοντά στον Κόλπο του Κότορ (Κόλπος της Ριζώνος ή Κόλπος του Κατάρου) του σημερινού Δήμου του Κότορ (αρχαία ελληνικά: Ασκρήβιον, σερβικά: Котор / Kotor, λατινικά: Acruvium, ιταλικά: Càttaro) του Μαυροβουνίου. Τον αρχικό οχυρό ιλλυρικό οικισμό της περιοχής αυτής, διαδέχθηκαν σταδιακά η ρωμαϊκή και μεσαιωνική πόλη Ριζίνιον (λατινικά: Risinium, μεταγενέστερες ελληνικές αποδόσεις: Ριζόνιον ή Ριζιόνιον ή Ριζάνον) και η σύγχρονη πόλη Ρίσαν.

Η Δαλματία στη Βυζαντινή και μεταβυζαντινή εποχή

Η περιοχή της Δαλματίας παρέμεινε υπό τον έλεγχο του Βυζαντίου, παρά τις πολιτικές ανακατατάξεις που ακολούθησαν τη σλαβική εγκατάσταση στη βαλκανική ενδοχώρα και την επέκταση του βασιλείου των Φράγκων μέχρι το Σπλιτ. Από τον 11ο αιώνα όμως τα δαλματικά παράλια και τα νησιά πέρασαν σταδιακά υπό την κυριαρχία των Βενετών και των Ούγγρων, ενώ το νεοσύστατο κροατικό βασίλειο επιζητούσε επίσης να επεκταθεί προς τη θάλασσα. Μετά την κροατο-ουγγρική ένωση (1102) η Δαλματία θα αποτελέσει διακύβευμα Βενετών και Ούγγρων. Το 1421 όλη η δαλματική ακτή μέχρι νότια τον κόλπο του Καττάρο (Κότορ), εκτός από τη Ραγούζα (Ντουμπρόβνικ), πέρασε στη Βενετία. Στην ουγγρική Κροατία παρέμεινε μόνο μια στενή παραλιακή ζώνη γύρω από την πόλη της Σένιας.

Η οθωμανική επέκταση τον 15ο αιώνα έθεσε τη δαλματική ενδοχώρα υπό σουλτανική εξουσία. Οι παραλιακές περιοχές στα δυτικά της οροσειράς των Διναρικών Άλπεων παρέμειναν στους Βενετούς, ενώ οι Αψβούργοι έλεγχαν την περιορισμένη δαλματική ζώνη του κροατικού βασιλείου. Παρά τις συνεχείς μεταξύ τους συγκρούσεις, Βενετοί και Οθωμανοί είχαν διαφορετικά συμφέροντα στη Δαλματία: οι πρώτοι ενδιαφέρονταν για τα λιμάνια και τα νησιά, έτσι ώστε να εξασφαλίσουν το εμπόριο στην Αδριατική, ενώ οι δεύτεροι για τα φρούρια της ενδοχώρας, έτσι ώστε να εξασφαλίσουν την άμυνα των βοσνιακών περιοχών, ιδίως έναντι των Αψβούργων.

Μέχρι τα μέσα του 17ου αιώνα οι πολεμικές συγκρούσεις στην περιοχή ήταν γενικά περιορισμένες και είχαν χαρακτήρα συνοριακών επεισοδίων. Η κατάσταση άλλαξε πρώτα κατά τη διάρκεια του οθωμανοβενετικού Πολέμου της Κρήτης (1645-69) και κυρίως στον πόλεμο με τον Ιερό Συνασπισμό (1684-99). Μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα η βενετική κυριαρχία επεκτάθηκε στην ως τότε οθωμανική δαλματική ενδοχώρα. Μετά την κατάλυση του βενετικού κράτους από τους Γάλλους το 1797, η Δαλματία πέρασε στη γαλλική διοίκηση και το 1809 συμπεριλήφθη στις «Ιλλυρικές Επαρχίες», για να υπαχθεί λίγο αργότερα στους Αψβούργους (1815).

Πηγές:

“ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟΙ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΑΓΩΝΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΑ 1821” Ιωάννης A. Παπαδριανός.

hellenicaworld.com

Πηγή των Γνώσεών μας περί της Αδριατικής, Koraljka Crnković

Σλαβικοί λαοί στα Βαλκάνια, 15ος-18ος αι.
The hidden Greek history of Montenegro – it’s in the Balkans

wikipedia.org
Φωτογραφία Χάρτης του κόλπου του Κοτόρ

Φωτογραφία

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο