Αποξήρανση φρούτων με τη δύναμη του ήλιου

Τα αποξηραμένα φρούτα όπως σταφίδες, σύκα, βερίκοκα και μήλα έχουν αποτελέσει βασικό στοιχείο της μεσογειακής διατροφής για χιλιετίες. Το στέγνωμα ή η αφυδάτωση συνέβαινε επίσης ως η πρώιμη μορφή διατήρησης των τροφίμων: τα σταφύλια και τα σύκα που έπεφταν από το δέντρο ή το αμπέλι θα στέγνωναν στον καυτό ήλιο. Οι πρώτοι συλλέκτες κυνηγών παρατήρησαν ότι αυτά τα πεσμένα φρούτα πήραν μια βρώσιμη μορφή και τα αξιολόγησαν για τη σταθερότητά τους καθώς και για τη συμπυκνωμένη γλυκύτητά τους.

Οι Φοίνικες και οι Αιγύπτιοι διαφήμισαν την παραγωγή σταφίδας, πιθανώς λόγω του τέλειου περιβάλλοντος για την ξήρανση του ήλιου. Τις έβαζαν σε βάζα για αποθήκευση και τις πρόσφεραν σε διάφορους ναούς.

Από τη Μέση Ανατολή, αυτά τα φρούτα εξαπλώθηκαν μέσω της Ελλάδας στην Ιταλία, όπου έγιναν σημαντικό μέρος της διατροφής. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι, κάθε κοινωνικής ομάδας, έτρωγαν σταφίδες σε θεαματικές μάλιστα ποσότητες.



Αποξηραμένα φρούτα

Αποξηραμένα φρούτα είναι φρούτα από τα οποία το μεγαλύτερο μέρος της αρχικής περιεκτικότητας σε νερό έχει απομακρυνθεί είτε με φυσικό τρόπο, μέσω ξήρανσης στον ήλιο, είτε με τη χρήση εξειδικευμένου αφυγραντήρα ή αποξηραντές.

Τα φρούτα μπορούν να ξηρανθούν ολόκληρα όπως είναι τα σταφύλια, τα μούρα, τα βερίκοκα, τα δαμάσκηνα η αλλιώς μισά ή σε φέτες όπως τα μάνγκο, η παπάγια και το ακτινίδιο. Διαφορετικά, μπορούν να τεμαχιστούν ύστερα από ξήρανση, παρασκευασμένα σε πάστες ή συμπυκνωμένους χυμούς.

Η υπολειμματική περιεκτικότητα σε υγρασία μπορεί να κυμαίνεται από μικρό (3-8%) έως σημαντικό βαθμό (16-8%), ανάλογα με τον τύπο του καρπού. Μπορούν ακόμη να στεγνώσουν με κατάψυξη. Τα φρέσκα φρούτα καταψύχονται και τοποθετούνται σε θάλαμο ξήρανσης υπό κενό.

Ηλιακή ξήρανση

Η φυσική ηλιακή ξήρανση χρησιμοποιούνταν από αμνημονεύτων χρόνων για την ξήρανση κρέατος, ψαριών, φρούτων, σπόρων και άλλων αγροτικών προϊόντων ως μέσο για τη διατήρησή τους. Οι κατασκευαστικές διαφορές και η ποικιλία των ηλιακών ξηραντηρίων είναι τεράστια. Η κύρια διάκρισή τους γίνεται στα άμεσα και τα έμμεσα. Στα ξηραντήρια έμμεσης ηλιακής ξήρανσης η ενέργεια παρέχεται από ηλιακούς συλλέκτες, οι οποίοι συλλέγουν την ηλιακή ενέργεια και τη μετατρέπουν σε θερμική σε συστήματα νερού ή αέρα.

Αντίθετα, στα ξηραντήρια άμεσης ηλιακής ξήρανσης η ενέργεια προέρχεται απευθείας από την ηλιακή ακτινοβολία μέσω μιας διαφανούς επιφάνειας. Γενικά, πρόκειται για απλές κατασκευές, που μορφοποιούνται εύκολα και προσαρμόζονται στην ποσότητα, τα χαρακτηριστικά και το είδος του προς ξήρανση προϊόντος.

Η πιο απλή μορφή ηλιακού ξηραντηρίου είναι τα ξηραντήρια τύπου θερμοκηπίου. Το προϊόν τοποθετείται πάνω σε μία διάτρητη πλάκα η οποία επιτρέπει τη φυσική κυκλοφορία του αέρα διαμέσου του προϊόντος, από το χώρο Α στο χώρο Β. Αποτελείται από τοιχώματα, καλά μονωμένα, και στην κορυφή του υπάρχει ένα υάλινο ή πλαστικό κάλυμμα που επιτρέπει τη διέλευση της ηλιακής ακτινοβολίας. Χρησιμοποιούνται συνήθως για την ξήρανση λαχανικών, φρούτων, αρωματικών φυτών και άλλων γεωργικών προϊόντων, σε μικρές ποσότητες (10-20 kg).

Ηλιακοί ξηραντήρες σκηνών

Ο ηλιακός ξηραντήρας σκηνών είναι φτηνός και απλός να κατασκευαστεί και αποτελείται από ένα ξύλινο πλαίσιο σκεπασµένο µε κάλυµµα. Τα τρόφιµα για να ξηραθούν είναι τοποθετηµένα σε ένα ράφι επάνω από το έδαφος. Οι ξηραντήρες σκηνών παρέχουν την προστασία ενάντια στη βροχή, τα έντοµα και τη σκόνη, µπορεί να µειώσουν τους χρόνους ξήρανσης κατά 25%. Έχουν όμως το µειονέκτηµα πως καταστρέφονται εύκολα από τους ισχυρούς ανέµους.

Bασικά πλεονεκτήµατα της ηλιακής ξήρανσης

  • Πολύ φτηνή επένδυση.
  • Πολύ εύκολα διατηρείται και λειτουργεί.
  • ∆εν απαιτεί ένα ειδικευµένο εργατικό δυναµικό.
  • Καλή ελεγχόµενη ξήρανση.
  • Πιο γρήγορη ξήρανση.
  • Οι συγκοµιδές προστατεύονται καλά κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ξήρανσης.
  • Μπορεί να γίνει τοπικά και από διαθέσιµα υλικά.
  • Προσιτή σε κάθε άνθρωπο.
  • Φιλική προς το περιβάλλον.
  • ∆εν απαιτεί καύσιµα.

Πηγές:

Ανίχνευση Ωχρατοξίνης Α σε αποξηραμένα φρούτα

«∆ιερεύνηση της συµπεριφοράς ενός παθητικού ηλιακού ξηραντηρίου στα Χανιά-Κρήτης»

ΣΧΕ∆ΙΑΣΜΟΣ ΞΗΡΑΝΤΗΡΙΟΥ ΡΕΥΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΚΛΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΞΗΡΑΝΣΗΣ