Έριδες και διαμάχες για τα κληρονομικά στην οικογένεια Μαυροκορδάτου



Η οικογένεια Μαυροκορδάτου υπήρξε από τις πιο επιφανείς οικογένειες των Φαναριωτών στην Κωνσταντινούπολη. Γενάρχης της οικογένειας υπήρξε ο Νικόλαος Μαυροκορδάτος, ο οποίος ήταν ένας άσημος έμπορος από τη Χίο. Ο γάμος του όμως με την Ρωξάνη ή Ρωξάνδρα ή Λοξάνδρα Σκαρλάτου Βοδινού ήταν το διαβατήριό του για να ανέλθει σε κοινωνική βαθμίδα και να αποκτήσει μια τεράστια περιουσία.

Η οικογένεια Μαυροκορδάτου

Ο Νικόλαος και η Ρωξάνδρα απέκτησαν τρία παιδιά: τον Ιωάννη, τον Αλέξανδρο και τη Ζωή. Η κόρη τους Ζωή γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 10 Ιανουαρίου του 1653 και όταν μεγάλωσε, παντρεύτηκε τον Μανολάκη Καρυοφύλλη, γιο του Ιωάννη Καρυοφύλλη που είχε υπηρετήσει στο Πατριαρχείο σε υψηλά αξιώματα.

Ο γάμος της Ζωής και η προίκα

Όπως ήταν φυσικό, η Ζωή έλαβε μια αρκετά γενναιόδωρη προίκα. Επειδή λοιπόν η Ζωή είχε λάβει με το γάμος της ένα μέρος της οικογενειακής περιουσίας, η μητέρα της Ρωξάνδρα δεν την συμπεριέλαβε στη διαθήκη της ως κληρονόμο. Οπότε, η περιουσία της οικογένειας μετά το θάνατο της Ρωξάνδρας έμενε μόνο στον Ιωάννη και στον Αλέξανδρο.

Η διαθήκη της Ρωξάνδρας Μαυροκορδάτου

Η Ρωξάνδρα Μαυροκορδάτου τελικά πέθανε το 1684, ύστερα από παραμονή ενός χρόνου στη φυλακή.  Μετά την αποτυχημένη πολιορκία της Βιέννης, οι Οθωμανοί φυλάκισαν τόσο τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο όσο και τη γυναίκα και τη μητέρα του για έναν χρόνο, δημεύοντας ταυτόχρονα και την περιουσία τους.

 Μετά λοιπόν από το θάνατο της Ρωξάνδρας, η οικογένεια του γαμπρού της, του Καρυοφύλλη, απαίτησε να εφαρμοστεί για την κληρονομική διαδοχή το οθωμανικό δίκαιο που δεν αναγνώριζε τον προσδιορισμό των κληρονομικών μερίδων από διαθήκη, όπως συνέβαινε αντίστοιχα στο βυζαντινό δίκαιο. Έτσι, η οικογένεια Καρυοφύλλη κατάφερε να πάρει και μερίδιο από την εναπομείνασα περιουσία των Μαυροκορδάτων και η Ζωή να βρεθεί με πολύ μεγαλύτερο μερίδιο από την πατρική περιουσία σε σύγκριση με τα αδέρφια της. Άλλωστε, το 1685 ο νέος Μέγας Βεζίρης αποκατέστησε τον Αλέξανδρο στην παλαιά θέση του και επέστρεψε την περιουσία τους.

Τα αμέσως επόμενα χρόνια από το θάνατο της Ρωξάνδρας, πέθανε τόσο η Ζωή όσο και ο άντρας της και το παιδί τους. Οπότε, η περιουσία πια των Μαυροκορδάτων πέρασε στους συγγενείς του Μανολάκη Καρυοφύλλη.



Η διαμάχη του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου με τους συμπεθέρους

Στα τέλη του 1692, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, αδερφός της Ζωής, αιτήθηκε να εφαρμοστούν για την περίπτωση της διαθήκης της μητέρας του οι πολιτικοί και χριστιανικοί νόμοι. Αρχικά, έθεσε προφορικά αυτό το αίτημα στον αδερφό και κληρονόμο του γαμπρού του, στον Ραλάκη Καρυοφύλλη. Εκείνος με τη σειρά του επέμενε πως όλα έγιναν νόμιμα βάσει του οθωμανικού δικαίου. Τότε, ο Αλέξανδρος θυμωμένος τού έστειλε αγωγή και η υπόθεση έκλεισε.

Το πιθανότερο είναι πως ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος κατάφερε τελικά να πάρει πίσω την πατρική περιουσία του.

Πηγή: Γύρω από τη διαθήκη της Ρωξάνδρας Μαυροκορδάτου (+ 1684). Νομικά και Φαναριώτικα

Φωτογραφία