Η μοναδικότητα του Ρωμαϊκού Υδραγωγείου Νικόπολης (Εικόνες)

Στο βόρειο άκρο της κοιλάδας του Λούρου, κοντά στο χωριό Αγ. Γεώργιος, βόρεια της Φιλιππιάδας του Νομού Πρέβεζας, δεσπόζει το ρωμαϊκό υδραγωγείο της αρχαίας Νικόπολης. Το Ρωμαϊκό υδραγωγείο διανύει μια απόσταση που εκτιμάται σε 70 χλμ. περίπου με ορατά κατάλοιπα στις περιοχές Ριζοβουνίου, Θεσπρωτικού, Στεφάνης, Σκάλας Λούρου, Σφηνωτού, Ωρωπού, Αρχαγγέλου – Νέα Σινώπης και Νικόπολης. Το ρωμαϊκό υδραγωγείο κατασκευάστηκε μετά την ίδρυση της Νικόπολης από τον Οκταβιανό-Αύγουστο (1ος αι. π.Χ. – 1ος αι. μ.Χ.) σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη, ενώ νεότεροι μελετητες θωρούν πιθανή την κατασκευή του επί Αδριανού (2ο αι. μ.Χ.). Ο αυτοκράτορας Ιουλιανός φρόντισε για τη συντήρησή του, ενώ μετά τα μέσα του 5ου αι. μ.Χ. δε φαίνεται να συνεζίζει τη λειτουργία του.

Το υδραγωγείο αποτελείται από ένα αγωγό, που μετέφερε το νερό με την αξιοποίηση της υψομετρικής διαφοράς από τις πηγές του Λούρου στις δύο δεξαμενές του Νυμφαίου της Νικόπολης. Για την κατασκευή του αγωγού χρησιμοποιήθηκαν τρεις τρόποι:

– λάξευση αύλακα με τοξωτή στεγανοποιημένη κάλυψη και τετράγωνα ανοίγματα εξαερισμού σε πλαγιές λόφων,

– διάνοιξη σήραγγας στην περιοχή του Κοκκινόπηλου,

– κατασκευή πεσσοστοιχίων στα πεδινά τμήματα που γεφύρωναν τμήματα μεταξύ λόφων.

Πορεία Υδραγωγείου

Το υδραγωγείο, με κατεύθυνση βορειοανατολική – νοτιοδυτική, διέσχιζε σχεδόν όλο το ανατολικό, κεντρικό και νότιο τμήμα της σημερινής Νομαρχιακής Ενότητας Πρέβεζας, διανύοντας απόσταση που εκτιμάται σε 70 περίπου χιλιόμετρα από τον Άγιο Γεώργιο έως τη Νικόπολη.

Οι πηγές του Αγίου Γεωργίου βρίσκονται στις υπώρειες του ασβεστολιθικού υψώματος Ίσιωμα δίπλα στον ομώνυμο ιερό ναό σε απόλυτο υψόμετρο 112,96μ., και είναι μεγάλης παροχής. Το νερό από τις πηγές του Αγίου Γεωργίου, με το κύριο σημείο εκφόρτισης του νερού να βρίσκεται μεταξύ της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου και του κωδωνοστασίου, χώρος που είναι καλυμμένος με σύγχρονα έργα υδρομάστευσης, καθώς από τις ίδιες πηγές υδροδοτείται σήμερα το 70% του πληθυσμού των νομών Πρέβεζας, Άρτας και Λευκάδας, διοχετεύονταν στον αγωγό μέσω μεγάλης ορθογώνιας σε κάτοψη δεξαμενής υδρομάστευσης.

Λείψανα του κυρίου αγωγού που έχει τη μορφή αύλακας, πλ. 0,75-0,80μ., διατηρούνται σχεδόν σε όλο το μήκος του, περίπου 230μ.

2 (2)

Πεσσοστοιχίες και αγωγός Αγίου Γεωργίου-θέση ανάδειξης 1

Η αύλακα έχει κατασκευαστεί με μικτό τρόπο, εν μέρει κτιστή, εν μέρει λαξευμένη και η κάλυψη είναι θολωτή με οξυκόρυφη κτιστή καμάρα από χυτό υλικό με μέγιστο εσωτερικό ύψος 1,20μ. Ο αγωγός κινείται προς βορρά για να υδροδοτήσει τις 2 γέφυρες -τις δύο τοξωτές συγκλίνουσες στο δυτικό άκρο πεσσοστοιχίες, τη βόρεια και τη νότια, ενώ στο ανατολικό απέχουν μεταξύ τους 70μ. Οι δύο πεσσοστοιχίες διατηρούνται σε μεγάλο ύψος και παρουσιάζουν μεταξύ τους αρκετές διαφορές, οι οποίες πιθανότατα να οφείλονται στο διαφορετικό χρόνο κατασκευής τους και στις ανάγκες που κάλυπταν.

4 (2)

Κοκκινόπηλος – θέση ανάδειξης 2.

Οι πεσσοστοιχίες-γέφυρες παροχέτευαν το νερό σε κοινό αγωγό που υπήρχε στην δυτική πλευρά του ποταμού, τμήμα του οποίου δεν έχει εντοπιστεί έως την περιοχή του Κοκκινόπηλου (έχει καλυφθεί ή καταστραφεί κατά τις εργασίες για τη διάνοιξη της Εθνικής οδού). Στις περιοχές όπου ο αγωγός διαπερνά ασβεστολιθικά εδάφη έχει τη μορφή λαξευμένης σήραγγας, όπως στην παλαιολιθική θέση του Κοκκινόπηλου. Για τον εξαερισμό της σήραγγας και τον έλεγχο και καθαρισμό του αγωγού ανοίγονται ανά τακτά διαστήματα κάθετα φρεάτια.

14 (2)

Σκάλα Λούρου – θέση ανάδειξης 3β. Τμήμα αγωγού όπου σώζεται η θολωτή κάλυψη

Στις πλαγιές βουνών, όταν η υψομετρική δεν το επιτρέπει και προκειμένου να διατηρηθεί σταθερή η κλίση του αγωγού, κατασκευάζεται υποτείχισμα (Στεφάνη, Σκάλα Λούρου) (substructiones), κτιστό δηλαδή τοιχίο, που υποβαστάζει τον κτιστό αγωγό. Το τοιχίο κατασκευάζεται στην εξωτερική, ορατή πλευρά, με ύψος ανάλογο της ευθείας στην οποία πρέπει να διατηρηθεί το επίπεδο του αγωγού. Όταν ο αγωγός διέρχεται χαράδρες, λόφους ή πεδινές εκτάσεις, προκειμένου να διατηρείται σταθερή η κλίση του, υποστηρίζεται με πεσσοστοιχίες ή γέφυρες (opus arcuatum), όπως στον Αρχάγγελο και στο Νυμφαίο, όπου και ολοκληρώνονται οι εργασίες του Ρωμαϊκού Υδραγωγείου.

16 (2)

Νυμφαίο Νικόπολης – θέση ανάδειξης 5.

Σήμερα

Στερεωτικές – αναστηλωτικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν από το 1978 ως το 1980 από την ΙΒ ΕΠΚΑ, στα βάθρα των τόξων της γέφυρας του υδραγωγείου, κοντά στις πηγές του Λούρου, στον Άγιο Γεώργιο Πρέβεζας.

Στο πλαίσιο της ενταγμένης στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα 2007-2013 ΕΠΑΝ ΙΙ, Πράξης Ανάδειξη Ρωμαϊκού Υδραγωγείου Νικόπολης Νομού Πρέβεζας, πραγματοποιούνται σήμερα εργασίες στις παρακάτω επιλεγμένες θέσεις του Ρωμαϊκού Υδραγωγείου με σκοπό να λειτουργήσουν ως οργανωμένοι αρχαιολογικοί χώροι:

θέση 1 – Άγιος Γεώργιος,
θέση 2 – Κοκκινόπηλος,
θέση 3α-3β: Στεφάνη και Σκάλα Λούρου αντίστοιχα,
θέση 4: Αρχάγγελος και
θέση 5: Νυμφαίο Νικόπολης

1a

ΠΟΡΕΙΑ ΑΝΑΔΕΙΞΗΣ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΥΔΡΑΓΩΓΕΙΟΥ : 1 Άγιος-Γεώργιος, 2 Κοκκινόπηλος, 3α Στεφάνη,3β Σκάλα Λούρου, 4 Αρχάγγελος, 5 Νυμφαίο

Πληροφορίες και εικόνες απο:

louros-plus.blogspot.gr

odysseus.culture.gr

wikipedia.org




Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο