Υγιεινή διατροφή και ο μύθος των “αντιοξειδωτικών”

Μακροχρόνιες επιδημιολογικές μελέτες που έγιναν το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα απέδειξαν, χωρίς αμφιβολία, ότι η διατροφή των χωρών της Μεσογείου, και ιδιαίτερα η παραδοσιακή Ελληνική διατροφή, προστατεύει από την εμφάνιση και την εξέλιξη σοβαρών ασθενειών, όπως οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ο καρκίνος, οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις, αλλά ακόμα και η φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης. Η δίαιτα αυτή χαρακτηρίζεται γενικά από συχνή κατανάλωση ελαιολάδου και είναι πλούσια σε φρούτα και λαχανικά. Το μεγάλο ερώτημα που παραμένει αναπάντητο έως σήμερα είναι η ανακάλυψη του μηχανισμού ή των μηχανισμών που είναι υπεύθυνοι για αυτές τις ωφέλιμες επιπτώσεις.
Μία θεωρία που έγινε γρήγορα αποδεκτή, χωρίς όμως να υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις, ήταν ότι η Μεσογειακή δίαιτα περιέχει μεγάλες ποσότητες αντιοξειδωτικών ενώσεων, οι οποίες είχαν την ικανότητα να εξουδετερώνουν τις δραστικές ελεύθερες ρίζες που δημιουργούνται συνεχώς στον οργανισμό μας. Οι κυριότερες αντιοξειδωτικές ενώσεις της διατροφής είναι το ασκορβικό οξύ (βιταμίνη C), οι τοκοφερόλες (βιταμίνη Ε) και τα καροτένια. Οι ελεύθερες ρίζες είναι εξαιρετικά δραστικά μόρια που δημιουργούνται ως παραπροϊόντα του μεταβολισμού του οξυγόνου και μπορούν να οξειδώσουν όλα τα βασικά συστατικά των κυττάρων (DNA, πρωτεΐνες, λιπίδια, υδατάνθρακες).
Ήδη από τη δεκαετία του 1950 η Rebeca Gerschman, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Rochester στη Νέα Υόρκη και ο Denham Harman καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Berkeley είχαν προτείνει ότι οι ελεύθερες ρίζες που προέρχονται από το οξυγόνο προκαλούν βλάβες στα κύτταρα και έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση σοβαρών ασθενειών, παρόμοιων με αυτές που αντιμετωπίζονται με τη Μεσογειακή δίαιτα. Η πρόταση ότι η πρόσληψη μεγάλων ποσοτήτων αντιοξειδωτικών ενώσεων, όπως το ασκορβικό οξύ, μπορούσε να συμβάλει στη διατήρηση της υγείας του ανθρώπου υποστηρίχτηκε μαχητικά και για μεγάλο χρονικό διάστημα από τον σπουδαίο Αμερικανό ερευνητή Linus Pauling (είχε βραβευτεί με το Βραβείο Νομπέλ για προηγούμενες εργασίες του) και έγινε πολύ δημοφιλής σε όλον τον κόσμο για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Δυστυχώς, όμως, όλες οι μακροχρόνιες και πολυδάπανες μελέτες που σχεδιάστηκαν για να αποδείξουν επιστημονικά αυτή τη θεωρεία είχαν αρνητικά αποτελέσματα. Το μόνο που απομένει είναι να αναθεωρηθούν όλα όσα πιστεύαμε έως σήμερα επάνω σε αυτό το θέμα. «Έχασα 10 χρόνια από την ερευνητική μου ζωή και ξόδεψα μερικές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ προσπαθώντας να αποδείξω κάτι που δεν ισχύει«, παραδέχτηκε ο καθηγητής Henric Poulsen από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης που συμμετείχε σε αυτές τις ερευνητικές προσπάθειες.
Παρόλα αυτά, η θεωρεία των αντιοξειδωτικών παραμένει δημοφιλής στο ευρύ κοινό, με αποτέλεσμα η κατανάλωση αντιοξειδωτικών να εξακολουθεί να είναι της μόδας. Και όταν αυτά προσλαμβάνονται με φυσικό τρόπο, μέσω δηλαδή της διατροφής, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Τι γίνεται, όμως, όταν αρχίζουμε να τα παίρνουμε σε μορφή δισκίων και μάλιστα σε μεγάλες ποσότητες; Στην καλύτερη περίπτωση μπορεί να είναι απλώς μη αποτελεσματικά. Στη χειρότερη, όμως, μπορεί να είναι επικίνδυνα και να επιβαρύνουν σοβαρά την υγεία μας, όπως έχουν δείξει ορισμένες από τις παραπάνω μελέτες.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μία ισορροπημένη δίαιτα είναι απαραίτητη για τη διατήρησης της υγείας μας. Όμως, οι προστατευτικές ικανότητες που αποδίδονται στις αντιοξειδωτικές ενώσεις ίσως αποτελούν έναν μύθο…
Επιμέλεια: Άγγελος Γ







Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο